Durum öykülemesi (Çehov tarzı) şiir kurgusunda aslolan tasvirdir.Betimlemelerde hareket olursa da (ki aynı film karesine tekabül ederse olabilir.)tadından yenmez.Fakat,giriş-gelişme-sonuç üçlemesinin dozu iyi ayarlanmazsa o şiir de bir şeye benzemez.İlk bentte:

"Düş ve gece
Suya yansıyan ay
Perdeleri deniz kuruttu
Voltaladı yelkovan
Bir avlu dolusu çiçek soyundu
Gölgelendiğim ağaçta"

Giriş harika;zira bütün nesneler ve o nesnelere bağlı edimler aynı enstantanede gerçekleştiği için ilk bent öyküleme değil,betimleme tekniğiyle vücut bulmuştur.Bu kurgu şiirde durum öykülemesiyle örtüşür.Fiillerin aynı anda gerçekleşmesi aynı fotoğraf karesinde görülmesi,zaman sorunsalını aşar.Eğer edimler arası mesafe farklı olsa, bu defa "Maupassant tarzı-Olay hikayeciliği" devreye girerdi.Şair en azından bu bentte Çehov tarzında başarılı.


İkinci bentte:

"Sus şimdi…
Ateşle yoğur denizi
Menevişli olsun
Hüzünlü konuk
Karanlık gecede bana gelen misafir
İzbe körlerin ülkesi"

Şair bu bentte her ne kadar (devrik bir cümle de olsa) yüklemi bulunan bir cümlede üç nokta kullanma yanlışına düşse de, emir kipleri kullanarak ilk bentteki çizgisine yakın seyretmektedir.Gerçi bu bentte bir özne sorunsalından söz edilebilir;zira " Sus şimdi..."derken malum, ikinci tekil kişiye sesleniyor;devamında da bu minvalde bir şeyler var: "hüzünlü konuk / karanlık gecede bana gelen misafir." haydi burayı da anladık,"İzbe körlerin ülkesi" dizesiyle ne demek istendiği,kime hitap edildiği muğlak kalmış.


Üçüncü bent:

Soluk sarının altında
Eylül
Sert rüzgârın uğultusu
Güneşin doğduğu bir avlu yok
Eğri büğrü adımlar
Issız kulübeden sızan
Kalbi mühürlü gecenin sevişeni


harika ,tam bir Çehov tarzı gelişme bölümü.

Dördüncü bentte:

"Beklemek uzun
Bir öpüş kadar yakıcı
Açmalı oysa
Toprağa ekilen nimet
Tebessüm edelim yağmura
Toprak sarsın bizi
Hasretle"


Çok uzak bir tohum-toprak imgelemi denenmiş;ama bence zayıf kalmış.Zira göstergenin karşıladığı nesneyle gösterge arasında gerçek hayatta birazcık karşılık olur.Mesela sevgiliye "gül" diyorsanız,bu onun yanaklarının kırmızılığına,dudaklarının tazeliğine yorulur.En azından renk bağlamında böylesi bir karşılıktan söz edebiliriz.Buradaki "toprağa ekilen" olsa olsa tohum olur;fakat şair işi biraz ileri götürüp o tohumdan elde edilen ekmeğe "nimet" dendiğini unutmuş olmalı ki toprağa ekilene "nimet" diyor.Böylece şiir de inandırıcılığını yitiriyor;aslında buraya kadar iyi getirmişti şiiri.Şairin yerinde olsam en azından bu sözcüğü değiştiririm.

Bir başka paradoks da:

"Beklemek uzun
Bir öpüş kadar yakıcı"

dizelerindeki olumlu-olumsuz tutarsızlığıdır.
Zira "Beklemek uzun" ise kötü bir şeydir ; "bir öpüşün yakıcılığı "kötü olabilir mi? Yanlış karşılaştırma diyelim.Madem beklemenin olumsuzluğundan dem vuracaksınız o vakit "kıyaslama - benzetme"nin şöyle bir şey olması gerekir: "BEKLEMEK UZUN / DUDAKLARINA TEŞNEYİM ÜSTELİK" dersek olumsuzluk katmerlenir;aksi halde "anlam tutarsızlığı" dediğimiz anlatım bozukluğuna düşeriz.

Beşinci bent:

Alnımda mor ağrılar
Dargın değilim hüznün gülümsemesine
İçimdeki martı yaralı
Vakit tamam
Uzanmışsa karanlığa bir beden
Hesap sorulmaz kadın üşümesine
Bağlanır el ayak
Canımın içi
Mavi asar kendini tavana
Atılır rüzgârın önüne suskun kumrular


Burada sustum şair.
Harika. Şiirin büyüsünü bozmayalım,tekrar tekrar okuyalım.Dilinize sağlık.Bu ne dehşet sözdür yahu :

"Mavi asar kendini tavana
atılır rüzgârın önüne suskun kumrular."

Şiirle kalın güzel dost kalem.Tabii devamını bekleriz bu güzelliklerin.

Mehmet Binboğa
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni