Şiir, yüzeysel okunduğunda 1992 yılının bir Temmuz gününde, bir telefon kulübesinde ve kışla duvarları arasında yaşanmış pratik, kanlı canlı ve hüzünlü hikâyeyi konu alır. Ancak derinliklerinde divan edebiyatı geleneğinden tasavvufi felsefeye, psikanalitik öğelerden modern yapısalcılığa kadar çok zengin bir katman barındırır.

Tasavvuf, ham bir ruhun acı potasında eriyerek kemale erme sürecidir. Şiir, biçimsel olarak seküler (askerlik, çarşı izni, telefon kulübesi) bir dekor kullansa da izlek olarak tasavvufi bir seyrüsefere sahiptir.

"Andolsun!" (Kasem), başta Kur'an-ı Kerim olmak üzere kutsal metinlerin en karakteristik hitap şekillerinden biridir (Örn: Ves-şemsi, Ved-duhâ / Güneşe andolsun, Kuşluk vaktine andolsun). Şair, bu kelimeyi seçerek "Sen ve ben" birlikteliğini ya da o sözü sıradan bir aşk ilişkisinden çıkarıp kutsal, dokunulmaz ve ilahi bir rütbeye yükseltir.

Doğu felsefesinde ve edebiyatında, üzerine yemin edilen şey, uğruna her şeyin feda edilebileceği en yüce değerdir. Şair, geçmişteki o saf başlangıca (Sen ve ben olan o ilk ana) yemin ederek, şiirin devamında çekeceği tüm azapları, tutacağı kollukları ve ödeyeceği bedelleri peşinen meşrulaştırır.

Hikayede belirtilen beytin kalbi şu kısımda atar. "Kapanırsa yaralarım unuturum vefayı!"
Bir türküde geçer "Tabip sen elleme benim yaramı, (beni iyileştirmeye çalışma) beni bu hallere koyanı bul getir." Bazen bir acıyı dindirmek için başvurulan yollar, insanın ruhuna o acının kendisinden daha büyük zarar verir. Çekilen acı çeken için o kadar memnuniyet vericidir ki önerilen tedavi yolları bir hastalık / ızdırap sayılır.

Klasik edebiyatta yara, sevgiliyi hatırlatan en kutsal imgedir. Sevgiliden gelen bu acı, aşığın hayatta kalma ve ona bağlı olma sebebidir. Yaranın açık kalması, aşkın ve sadakatin diri kalması demektir.

Yara iyileşirse, acı biter; acı biterse, sevgiliye duyulan o büyük aşk ve sadakat de körelir. Şair, acısıyla beslenen ve bu acıyı sevgilinin bir emaneti, bir vefa borcu olarak gören bir ruh halindedir. Bu anlamda acı çekmek unutmaya ve dolayısıyla vefasız olmaya tercih edilir.

"Ben o gün ölmüştüm aslında / Sadece taş eksikti başucumda!" dizeleri, tasavvuftan bildiğimiz "Ölmeden önce ölünüz” cümlesinin edebi bir yansımasıdır.
Bir durum...ki "Aşk acısı benim vefa borcumdur, beni iyileştirmeyin." çıkarımını yapabileceğimiz bu olayın tezahür etmesiyle şiirin kahramanı dünyevi bağlardan ve nefsani arzulardan el çekiyor, çünkü yaşarken ölmeyi ilk o an tadıyor.

"Nadasa bıraktığım sözcükler / Filizlenip yeşeriyordu" kısmı, ruhun çile (karanlık/bekleyiş) dönemini anlatır. Çekilen azap, şairin içindeki edebi ve ruhani cevheri uyandırmıştır.


Felsefi açıdan şiir, insanın varoluşsal sancısı ve zamanın kırılma noktalarından izlekler taşır. Krizin yaşandığı kronolojik zaman, oracıkta tükenmiş artık psikolojik zamana evrilmiştir. Spesifik bir tarihle kodlanan telefon kulübesinde geçen olay kahramanın var oluşunu ikiye bölmüştür. O günden öncesi ve sonrası... Temmuz sıcağı- üşüyen yan ifadeleriyle dış gerçeklik, içsel algı tarafından ters yüz edilir.

Şair, mektuptaki can yakan harfleri okşarken acıyı yabancı bir unsur olarak görmez, onu varlığının bir parçası olarak kabul eder. Sartre’cı bir bakışla, insan acı çektikçe ve irade gösterdikçe kendi varlığını inşa eder. Fakat buradaki varlık yabancı olmadığından "hissettikçe, hiçe saymaktan" acı ile kurtulunur. "Mektubunu okuyor / Acıtan harfleri okşuyordum / Ne de olsa elindi o harfler"
Şiirin kahramanı, canını yakan, onu adeta yıkan bir mektubun harflerini dahi sevdiğinden bahseder. O "acıtan harfler" aşığın sarmalamaktan vazgeçmediği eller, sevgiliye olan vefanın sadakatin bir parçasıdır; acı, bir emanettir sevgili tarafından bırakılan...



Edebi açıdan şiir baştan aşağı tezatlar üzerine kuruludur. Temmuzun üşümesi, uykudan düşerken uyanmak (sözcüklerin filizlenmesi), derman olması beklenen çarşı izninin yıkıma dönüşmesi. Bu tezatlar, metindeki gerilimi ve dramatik etkiyi zirvede tutar.

"Yat emrinin ardından başlayan asıl azap", fiziksel disiplinin bittiği yerde ruhsal disiplinin (veya işkencenin) başladığını gösteren harika bir edebi geçiştir.

"Mavi bakışlarında sis" ve "Körelmiş gözlerime" ifadeleri, sevgilinin artık bir ışık kaynağı (yakamoz) olmaktan çıktığını, aşığın ise dünyaya gözlerini kapattığını gösterir. Gözün körelmesi, dış dünyaya kapanıp iç dünyaya (gönül gözüne) açılmanın da bir simgesidir.

Şiirin sonundaki "İstersen dik başıma / İstersen dirilt sar bağrına..." teslimiyeti, tasavvuftaki "Kahrın da hoş, lütfun da hoş" anlayışını anımsatır. Sevgiliden gelen ölüm de (mezar taşı) yaşam da (bağra basılmak) birdir. Kulun iradesini irade-i külliyede yok etmesidir.

Şair sevgilinin açtığı yarayla ölmeyi kabul etmiştir; o yaranın üzerine ister mezar taşı dikilsin ister yara sarılsın, karar yine yaranın sahibinindir.

Aren şair dolu dolu bir şiirdi. üzerine ne yazılsa az gelir. tamamlanacak gibi değil. başlık dahil vurgulamadığım birçok nokta var. ilk okuyuşta ancak bu kadar kaleme dökebildim.

tebrik ediyorum güne gelişinizi,
kaleminize sağlık

saygı selam ile
huzurlu akşamlar dilerim.