(Mesnevi, fihi ma fih, ilya u ulumiddin, kimya yı saadet, mantıku’t tayr, divanı kebir’den derlemeler)

hal ile yazılmış hale dokunan bir söz denemesi

insan iki deniz arasında kalmış bir gemidir
bir yanında rahmetin enginliği bir yanında nefsin karanlık girdabı
rüzgar hangisinden eserse yelken oraya döner
lakin dümeni tutan kalbin niyetidir

bil ki ey yolcu insan iki surette tecelli eder
biri iyi diye anılır diğeri kötü diye
lakin bu iki isim bir hakikatin gölgesidir sadece
çünkü insan ne bütünüyle nurdur ne de tamamıyla zulmet

iyi insan odur ki
kalbini bir ayna kılar
o aynada kendini değil hakkı seyretmek ister
kırılsa da kırılmaz incinse de incitmez
çünkü bilir ki incitmek kendine açılan bir yaradır

onun sözü su gibidir
susuz olana hayat kirliye temizlik verir
yürüyüşü rüzgar gibidir
görünmez ama ferahlatır

iyinin kalbi bir kandil gibi yanar
yağını sabırdan fitilini edepten alır
o kandil karanlıkları kovmaz belki
ama karanlıkta yol arayanlara işaret olur

ve iyi insan kendini iyi bilmez
iyiliğini saymaz tartmaz anlatmaz
zira bilir ki anlatılan iyilik eksilmeye başlar
gizlenen ise çoğalır kök salar

kötü insan ise
kendi nefsine secde edendir farkında olmadan
aynasını paslandırmış baktığında hep kendini büyütür
başkalarının kusuru ile beslenir
kendi kusuruna gözünü yumar

onun sözü ateş gibidir
ısıtır sanırsın yakar geçer
adımı serttir izi ağırdır
geçtiği yerde gönül çiçekleri solar

kötü insanın kalbi sönmüş bir kandildir
ne yağ kalmıştır sabırdan ne fitil edepten
karanlığı suçlar durur
lakin bir an olsun kendine dönüp bakmaz

ve en acısı şudur ki
kötü insan kendini haklı bilir
haklılık zırhına bürünür
yanlışını kılıç yapar

ey insan
iyilik ile kötülük iki ayrı yol değildir sadece
aynı yolun iki farklı yürüyüşüdür

bir adım merhamet atarsın iyiye varırsın
bir adım kibir atarsın kötüye düşersin
yol uzundur nefis yokuştur
ama her yokuşun ardında bir düz vardır

bil ki hakikat şudur
insan ne yaptığıdır
söylediği değil göründüğü değil düşündüğü bile değil
yaptığıdır

öyleyse kalbini yokla her akşam
bugün kimi incittin kimi onardın
hangi sözün yaraya tuz oldu
hangi halin merhem

zira hesap dışarıda değil içeridedir
mahkeme kurulmadan önce
insan kendi içinde yargılanır

son söz
iyi olmak bir hal değil bir seferdir
kötü olmak bir kader değil bir tercihtir

ey yolcu
kendine doğru yürürken dikkat et
her adımın seni ya sana yaklaştırır
ya da senden uzaklaştırır

ve unutma
insan kendine vardığında
ya kurtulur
ya da kaybolur