Begonya, Begonyagiller (Begoniaceae) familyasından, asimetrik yaprak yapısı ve canlı renklerdeki hoş çiçekleriyle bilinen ve çok yıllık bir süs bitkisidir. İlk olarak 17. yüzyılda keşfedilen ve adını Fransız botanikçi Michel Bégon’dan alan bu bitki, Dünya üzerinde bilinen 1800’den fazla türüyle bitki krallığının en geniş cinslerinden birini oluşturur.

Begonya çiçeği, çiçeklerin dili literatüründe genellikle "hayalperestlik" ve "masumiyet" kavramlarını simgeler. sunulan sevginin saf, temiz ve beklentisiz olduğunu da ifade eder. Ayrıca begonyanın zarif ve kırılgan yapısı nedeniyle, bazı kültürlerde "dikkatli ol" veya "seni incitmekten korkuyorum" gibi nazik bir uyarı ve koruma içgüdüsü anlamı da taşır.

Genellikle dekoratif amaçlı yetiştirilen begonyalar, türüne göre hem yaprak güzelliği (örneğin Rex begonyası) hem de çiçeklerinin zarafeti (örneğin Çiçek begonyası) için tercih edilir. Etli sapları, kalp veya kulak şeklindeki asimetrik yaprakları ve beyazdan kırmızıya, pembeden turuncuya kadar değişen geniş renk skalasıyla iç mekanlarda ve balkonlarda estetik bir görünüm sağlar.

Begonya bitkisi doğal olarak Güney ve Orta Amerika, Afrika ve Güney Asya’nın tropikal ve subtropikal iklim kuşaklarında yetişir. Nemli yağmur ormanlarının tabanında, ağaçların gölgesinde ve humuslu topraklarda yaşam süren bu bitki, ılıman ve nemli ortamların doğal bir parçasıdır.
Doğal yaşam alanlarının dışında ise günümüzde dünyanın hemen her yerinde ev, ofis ve sera bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Türkiye’de de oldukça yaygın olan begonya, kışın don olaylarından korunduğu sürece iç mekanlarda yıl boyu, yaz aylarında ise doğrudan güneş almayan balkon ve bahçelerde mevsimlik olarak rahatlıkla gelişim gösterir.

ÇEŞİTLERİ

Begonya ailesi, görsel özelliklerine, yaprak formlarına ve kök yapılarına göre yüzlerce farklı varyasyona sahiptir ancak ev yetiştiriciliğinde en sık karşılaşılan türler belirgindir. Türkiye’de en çok bilinen ve yetiştirilen begonya çeşitleri şunlardır

Çilli Begonya (Benekli Begonya): Adını yapraklarının üzerindeki belirgin beyaz veya gümüşi beneklerden alır. Uzayıp giden ağaçsı bir gövde yapısına sahiptir ve salkım şeklinde pembe-kırmızı çiçekler açar.

Yumrulu Begonya: Soğanlı bir kök yapısına sahip olan bu tür, güle benzeyen katmerli ve iri çiçekleriyle bilinir. Kışın yapraklarını döküp dinlenmeye çekilir, baharda tekrar canlanır.

Çiçek Begonya (Şeker Begonya): Park ve bahçelerde en sık görülen, küçük parlak yapraklı ve sürekli çiçek açan türdür. Beyaz, pembe ve kırmızı renkli minik çiçekleriyle bilinir.

Rex Begonya (Yaprak Begonya): Bu tür, çiçeklerinden ziyade gösterişli yaprakları için yetiştirilir. Yaprakları metalik pırıltılı, bordo, yeşil ve gümüş renk geçişlerine sahiptir; çiçekleri ise oldukça gösterişsizdir.

BEGONYA

O güzelliği ve tüm saflığıyla
Masumiyet sunar, tüm begonyalar
Yalansız, riyasız, şeffaflığıyla
İnsanları sınar, tüm begonyalar

Kim ki ona candan, sevgi verirse
Onunla konuşur, ve seslenirse
Yetiştireninden, ilgi görürse
Sevgide bir pınar, tüm begonyalar

İlaçtır her zaman, aşk denen derde
Zikrederken onu, şaşırma görde
Sabahları coşar, hem de seherde
Yaratanı anar, tüm begonyalar

Saksıda, bahçede, ne hoş ahengi
Çiçek aleminde, varmıdır dengi
Kalp yarası gibi, kırmızı rengi
Sanırsın ki kanar, tüm begonyalar

Nasıl da sevinir, değer verince
Kaplarlar her yeri, yerli yerince
Tan vakti gelince, güneş vurunca
Işıl ışıl yanar, tüm begonyalar

Onu anlatmakla, hüneri bitmez
Maharetin saysam, zaman da yetmez
Çok yıllık çiçektir, hemen terk etmez
Her yıl geri döner, tüm begonyalar

Bahçe arasında, dolanıp gezsem
Gözümün ucuyla, hafiften süzsem
Eğer ki onunla, ilgilenmezsem
Lüzumsuz’u dener, tüm begonyalar

Sadık DAĞDEVİREN
Aşık LÜZUMSUZ