Nereden bileceksin bir şehrin koğuşunda
Yapayalnız kalmanın ne demek olduğunu
Ümit yeşerdiğini güneşin doğuşunda
Tedirgin çiçeklerin birden kaybolduğunu…

Nereden bileceksin ışıksız bir odada
Hasbihal edip durmak perilerle cinlerle
Denizin ortasında ağaçsız bir adada
Kanat açmak ne demek hayal güvercinlerle.

Nereden bileceksin nasıl sıkıldığımı
Hasretle yandığımı bir mektup cümlesine
Herkesten uzak kalıp hapse tıkıldığımı
Artık kırıldığımı insanın cümlesine…
Afet Kırat

ÇÖZÜMLEMESİ
Ses tabakası: Üç birimlik, birimlerde dörder dizenin kullanıldığı bir şiirdir. 7+7 duraklı hece ölçüsüyle yazılmıştır. Şiirde abab, cdcd, efef çapraz uyağı kullanılmıştır. Şiirde kullanılan biri hariç tüm uyaklar zengin uyaktır. Hariç olan ise cinaslı uyaktır. Farklı bir sınıflamaya göre ise “koğuşunda, doğuşunda; odada, adada; sıkıldığımı, tıkıldığımı” uyaklarında lahik cinas; “olduğunu, kaybolduğunu; cinlerle, güvercinlerle” uyaklarında nakıs cinas; final bölümünde ise “mektup cümlesine, insanın cümlesine” tam cinastır.
Şiirde başlık hariç yumuşak sürekli “n” (39) ünsüzü hissediliyor. Yine yumuşak sürekli “l” (24) ve “r” (23) ünsüzleri şiire yumuşak bir ses tonu vermektedir. “Nerden bileceksin” kelime grubunun tekrarı da bir başka ahenk unsurudur. Bu dizelerde aynı zamanda istifham sanatı da olduğu için okuma vurgusunu ahenk yönünden çeşitlendirmektedir.

Anlam tabakası: Şiir kişisi belli değildir. Tek ipucu onun yabancı bir şehirde olduğu ve yalnızlık çektiğidir. Şiir öznesinin kime seslendiği de belli değildir. Şehir, koğuş, oda, ada, hapis gibi sözcükler şiirde geçmekle birlikte yer de belli değildir. Böylece şiir yalnızlık hissinin her durumda olabileceğini imlemektedir. Bir başka belirsiz olan ise zamandır. Tüm şiir boyunca zaman bildiren çekimli fiillerden sadece bir tane kullanılmıştır: “Bileceksin”. Bu aynı zamanda zamanın durup geçmediğini de göstermektedir.
Tedirgin çiçekler kişileştirmesiyle bulunduğu yalnızlık ve ona bağlı sıkılma duygusundan kurtulma; hayal [in] güvercinleri i mgesiyle uçup kurtulma umudu; mektup cümlesine yanmak i mgesiyle de yalnızlığın derinliği dile getirilmiştir.
Nereden Bileceksin, dörder dizeden oluşan üç birimlik bir şiirdir. Birimler arasında çok yönlü ilişkiler vardır. İlk birimde uzamdaki (mekan) duygu, ikinci birimde yalnızlık ve özgürlük hayali, üçüncü birimde hatırlanma isteği dile getirilmiştir.
Ümit, tedirginlik, özgür olma, hasret çekme, kırgınlık, hatırlanma gibi yoğun şekilde hissedilen duyguların var olduğu şiirde sosyal varlık olan insanın yalnızlıktan duyduğu sıkılma duygusu dile getirilmiştir.


Obje tabakası: Şehir, koğuş, oda, ada, hapis sözcükleri şiirin temel objeleridir. Bunlarla belli bir yer söylenmeyip genelleme yapılmıştır. Ceza evi koğuşu, nezarethane, hastane odası, mecazen ise ev olabilir. Yine tedirgin çiçekler, hayal güvercini, hasretle yanan mektup şairin zihnindeki objelerdir.

Karakter: Şiirden anlaşılan odur ki şair içinde bulunduğu ortamdan sıkılmış, bunalmıştır. İnsanlarla iletişim kurmayı istemektedir. Bu isteğini şiir diliyle paylaşmıştır. Şairin bulunduğu ortamdan şikâyetçi olduğu hatta “tedirgin çiçekler” i mgesiyle de biraz kaygılı olduğu görülmektedir. Cinlerle, perilerle konuşmak ise bir inancın değil, kültürümüzde yaşayan bir deyimdir. Şiirlerde uyak, sözcük seçimini kısıtlamaktadır; bu sebeple serbest şiir tercih edilmektedir. Kırat zengin uyak bulmakta dahi sıkıntı çekmemiş, uyağın çektiği istikamete değil, şiiri anlam bütünlüğü içerisinde kendi istikametine yönlendirebilmiştir.

Alın yazısı (kader) tabakası: İnsan sosyal bir varlıktır, başka insanlarla iletişim kurmak ister, bu bizim kaderimizdir. İster hapiste, ister hastane odasında isterse evinde olsun yalnız yaşayanların bu sıkıntısını gidermek insanlık görevidir.

Seddar İnce