On bin yıl önceydi Orta Doğu’da
Açtık ve yaşam meraklısıydık
Aklımızı kullandık
Arpa, buğday, çavdar yetiştirdik


Biz böyle uğraş verirken
- Yaklaşık aynı zamanda -
Çin’de pirinç
Amerika’da mısır
Afrika’da sorgum ve darı ektik
Karnımız aç, işimiz zordu...


Yetinmedik:
Daha fazla verim elde etmek için
Genetiğini değiştirmek gerekecekti tahılın
Lakin böcek ilacı
Yapay gübre de gerekliydi
Üstelik tahıl, sadece tahıl değildi artık
Baharattı
İlaçtı
Güçlü aroması ve toksinleri vardı
İlgiyi çekti dört bir yanda...


Durmaksızın çalıştık, çabaladık
Öldük, öldürüldük bu yolda


Hindistan’da baharat gıda oldu
Ayurveda tıbbında kutsallaştı
Ve Mezopotamya’ya, Çin’e ulaştı
Nice zaferlere
Nice devrimlere tanıklık yaptık
İnsanlık içindi bütün bunlar!


Böyle bilime yollar açtık
Kimine ipekler döşedik
Avrupa’ya ulaştık
Baharatların tadını aldıkça
Az biraz bayıldık
Çokça da ayıldık...


Antık Yunanıstan’da kara bibere
Vergi değeri verildi
Roma İmparatorluğu’nda da hindistan cevizi
Para birimi değerine yükseldi


Yine durmadık
Çalıştık, çabaladık
Öldük, öldürüldük...


Şafağı söküyordu yeni bir çağın
Daha fazla baharat bulma seferleriyle
Dünyanın dört bir yanına ulaştık
Colomb bizden biriydi
Çok da meraklı ve hırslıydı
Ve Atlantic’i geçti sonunda
Vasco da Gama da durdurulmadı
Hint Okyanus’una uzandı
Derdi baharat lezzeti değildi sadece
Çiğdemlerden safran
Orkidelerden vanilya kapsülleri
Ve tarçin ağaçlarının da kabuklarıyla
Çuvallar dolusu geri dönmekti amacı


Çalışan hep bizdik,
Çabalayan biz
Ölen bizdik
Öldürülen biz...


Sömürü yayılmacılığının çağında
Baharattan sağladığımız kazanç
Günümüzün petrol geliriyle eşdeğer oldu
Patatese
Domatese
Çileğe ve mısıra
Şüpheyle bakıldıysa da
Güney Amerika’nın bu bitkileri
Hint krallıklarının altınından daha değerliydi aslında


Anlıyor musunuz?
Bu hikaye bizim
Bu bizim hikayemiz
Şaşırmayınız
Hatırlayınız...



Not: Şiire kaynak Nina Burton`un eseri "Livets Tunna väggar" olmuştur.
Kendisine teşekkür ediyorum.


H.K.
(!) Sthlm