Sümbül soğanlı, otsu bir bitkidir.İlk baharda çiçek açar ve çok yıllık bitkilerden biridir.Kendine özgü hoş bir kokusu vardır. Asparagacase familyasının sicilloi deae alt familyasında yer alan hoş kokulu ve çiçekli bir bitki olarak tanımlanır.Yaygın olarak sümbül, Haresinos olarak bilinir. . Cins, ağırlıklı olarak Türkiye’nin güneyinden başlayarak Filistin bölgesine kadar uzanan, Doğu Akdeniz bölgesine özgü bir çiçektir ancak daha geniş bir alanda görmek mümkündür.
Bu isim Yunan mitolojisinden gelir : Hyacinth , batı rüzgarlarının tanrısı Zephyrus tarafından, Apollon’a olan aşkını kıskandığı için öldürülmüştür . Zephyrus daha sonra Hyacinth’in kan damlalarını çiçeklere dönüştürmüştür.
Eskiden Liliaceae familyasına dahil olan ve orada sınıflandırılan sümbül çiçek salkımları sap boyunca uzanan Brodiaea , Scilla ve diğer bazı bitki türlerinin de adlarında "sümbül" kelimesi geçmektedir. Sümbüller , genellikle üzüm sümbülü olarak bilinen Muscari cinsiyle karıştırılmamalıdır .
Sümbül , her biri yaklaşık 4-6 dar, dişsiz yaprak ve 1-3 çiçek salkımı veya başak üreten soğanlarda büyür . Yabani türlerde çiçekler geniş aralıklıdır; H. litwinovii’de salkım başına 2 kadar az çiçek bulunurken, H. orientalis’te tipik olarak 6-8 çiçek bulunur ve bu tür 15-20 cm (6-8 inç) yüksekliğe ulaşır. H. orientalis’in kültivarları çok daha yoğun çiçek salkımlarına sahiptir ve genellikle daha sağlamdır.

Türkiye’den Filistin bölgesine ( Lübnan ve Suriye dahil ) ve oradan Irak ve İran üzerinden Türkmenistan’a kadar uzanan doğu Akdeniz’e özgü olarak kabul edilir. Avrupa (Bulgaristan, Fransa, Yunanistan, İtalya, Hollanda, Sardinya, Sicilya ve eski Yugoslavya), Kıbrıs, Kuzey Amerika (Kaliforniya, Pensilvanya, Teksas), orta Meksika, Karayipler (Küba, Haiti) ve Kore dahil olmak üzere başka yerlerde de yaygın olarak doğallaşmıştır

Yabani ve ilk yerli türlerinin rengi Mavidir. Mavi ağırlıklıdır. Sonradan pembe, sarı, kırmızı ve beyaz renkleri de ağırlık kazanmıştır.Kendine özgü hoş bir kokusu vardır. Esans olarak da asırlardır kullanılır.

SÜMBÜL KOKUSU

Bahçede, parklarda, patika yolda
Her yeri sarıyor, sümbül kokusu
Kuşlar serenatta, öterken dalda
Bir seven arıyor, sümbül kokusu

Asildir duruşu, sanki cevahir
Dillenmez mi onu, gören her şair
Bitmeyen, devleşen, aşklara dair
Mesajlar veriyor, sümbül kokusu

Yeşertir kuruyan, biten sevgiyi
Kaybeder yürekten, korku, kaygıyı
Aşk, sevda denilen, asil duyguyu
Kalplere seriyor, sümbül kokusu

Benzeri olmayan, çok hoş canlıdır
Sevgi konusunda, imtihanlıdır
Akdeniz çiçeği, sıcak kanlıdır
Seveni koruyor, sümbül kokusu

Mavi rengi sanki, aşk mürekkebi
Gül gibi, onu da, severdi nebi
Denizden karaya, bir meltem gibi
Kıyıya vuruyor, sümbül kokusu

Bulunmaz sende ki, naz ile eda
Bırakma seveni, deme elveda
Bölgemizde değil, bütün Dünya’da
Namın da yürüyor, sümbül kokusu

Denizler olmazmış, susuz ve kumsuz
Doğada var mıdır, bir şey uyumsuz
Bir bilsen aşkından, Aşık Lüzumsuz
Mum gibi eriyor, sümbül kokusu

Sadık DAĞDEVİREN
Aşık LÜZUMSUZ


CEVAHİR : pırlanta, yakut, zümrüt, elmas gibi değerli taşlar.