Salep, genelde kışın tüketilen bir içecek. Bu içecek, salep bitkisinden elde ediliyor. Orkide ailesine ait olan salep bitkisi, çiçekli bir bitki. Biz onu salep isimli içecekten bilsek de aslında başta dondurmalar olmak üzere birçok yerde salep bitkisi kullanılıyor.

Salep bitkisi, ’Orchis’ adıyla da bilinir. Orkide ailesinden çiçekli bir bitki türü olan salepin yaprakları benekli veya beneksiz olabilir. Çiçekleri de çok çeşitli renk ve desenlerde açabilir.

Kırmızı, mor ve sarı ağırlıklı çiçeklere sahip olan salep bitkisinin çiçekleri salkım şeklindedir. Tüketim için kalan kısmı toprak altındadır. Topraktan dikkatlice çıkarılan yumru bitki,(küçük patatese benzer) güzelce yıkanır ve kaynatılır. Daha sonra da kuruması için ipe dizilir. Doğrudan güneş ışınına maruz kalmayacak şekilde kurutulduktan sonra öğütülerek toz haline getirilir. Dondurma olmazsa olmazıdır.Süt İle birlikte, sıcak sıcak içilir.

SALEP ORKİDESİNİN, TÜRKİYEDE Kİ TÜRLERİ

1-Orchis anatolika….Dil damak salebi
2-Orchis anthrophora…Kukla salebi
3-Orchis gennarli…Kuşadası salebi
4-Orchis İtalica…..Teke taşağı salebi
5-Orchis Simia……Maymun orkidesi salebi
6-Orchis mascula…..Türk salebi
7-Orchis mascula ….Er salebi
8-Orchis militaris….Asker salebi
9-Orchis Pallens…. Solgun salep
10-Orchis paucifulora…..Seyrek salep
11-Orchis proyincialls…..Katrancık salep
12-Orchis punctulata……Selef salep
13-Orchis purpurea………Hasancık Salebi
14-Orchis quadripunctata…..Zar salebi
15-Orchis seziklana………..Sezik salebi
16-Orchis simia…….Püsküllü salep
17- Orchis sipitzelli…..Dağ salebi
18-Orchis ustulata…….Benli salep

NOT : Salep soğanlarını (yumrularını) izinsiz toplamak, ticaretini yapmak yasaktır.


SALEP ORKİDESİ

Asırlardan beri, Anadolu’da
Ne güzel salınır, salep orkide
Kesişir mutlaka, bizle yolu da
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Baharla birlikte, çiçek açacak
Seyrine doyulmaz, her köşe bucak
Süt ile birlikte, iç sıcak sıcak
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Dünya’da bilinir, o haklı şanın
Gururu ayrıdır, mutlu olmanın
Olmazsa olmazı, her dondurmanın
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Renklere bürünür, özel olursun
Güzelsin ya daha, güzel olursun
Ebedden geldin ya, ezel olursun
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Türk adını almış, senin bir türün
Açınca, onu siz, hele bir görün
Bir bilsen anlamı, ne kadar derin
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Çok yanık gelirken bülbülün sesi
Selefi, seyreği, doğanın süsü
Benlisi, seziği, şu püsküllüsü
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Yaprakta beneği, çok hoş duruyor
Lüzumsuz her yerde, salep arıyor
Güzelliğin, cümle alem, görüyor
… Pek de çoktur sana, talep orkide
… Ne güzel salınır, salep orkide

Sadık DAĞDEVİREN
Aşık LÜZUMSUZ