Nefes-i Rahmân ile her zerre seyrân olur,
Nâr-ı pinhân yanarak ayn-ı gülistân olur,
O hâk-i zillet râhı bir arş-ı irfân imiş,
Secde kıldıkça gönül gülzâr-ı sübhân olur.


Hâk: Toprak.
Zillet: Alçalış, nefsin kırılışı.
Hâk-i zillet: Nefsin gurûrdan soyunduğu, varlık iddiâsının toprağa düştüğü mertebe.
Tasavvufî Mânâ: Zillet burada hakîrlik değil; ubûdiyetin kemâlidir.
Kul ne kadar yükselmek isterse, o kadar toprağa iner.
Çünkü Secde hâlinde baş hâke iner, kalp arşa çıkar.
Bu yüzden “Hâk-i zillet”:
Nefsin kırıldığı yer, Enâniyetin söndüğü eşik, Fenâ’nın başladığı kapıdır.

Nefes-i Rahmân: Rahmân’ın nefesi. Allah’ın merhamet dolu esintisi.
Seyrân: Yolculuk, gezinme, dolaşma, seyahât.
Nâr-ı Pinhân: Gizli ateş. Örtülü alev.
Âyn-ı Gülistân: Gül bahçesinin aynası.
Râh: Yol.
Arş-ı İrfân: Ma’nevî bilgi. Ma’rifetin yüce tahtı. -
Gülzâr-ı Sübhân: Allâh’ın gül bahçesi. Kutsal gül bahçesi.


Mâhir kalemlerden pırlantalar:


Arş-ı Sücûd

Benlik biter bir anda, can mülkü hayrân olur,
Hâk-i zillet dedikleri, vuslata kurbân olur.
Diz çökünce eşikte, o sırlar ayân imiş,
Nefsi yere çalanlar, dertte de şâdân olur.
Mesut Tütüncüler


Hayât-ı Sermed

Varlık ismin mahv iden ummân-ı hayret bulur,
Damla düşse engine kenz-i hakîkat bulur,
Sanma ki ten toprağı hâr u hakîr kalmıştır,
Ölen nefs-i emmâre hayât-ı sermed bulur…
Ebuzer Özkan


Mahv iden: Yok eden, silen.
Ummân-ı hayret: Hayret denizi.
(Allah’ın büyüklüğü karşısında duyulan şaşkınlık makâmı).
Kenz-i hakîkat: Hakîkat hazînesi.
Hâr u hakîr: Değersiz ve aşağılanmış.
Hayât-ı sermed: Sonsuz, ebedî hayît.