"Ahh çok kale alıyordum"
Bu dizeyi ilk okuduğumda hiç dikkatimi çekmedi. Hemen öncesindeki
"İçimdeki Hugo engeller atlıyordu benimle
Ateşler ve yapraklar çemberinde
Koşan kaplumbağalar ve hımbıl tavşanlar içinde
Duvarlarla sınanıyordu her tünelden sonra"
dizelerinden sonra "Ahh çok kale alıyordum" dizesini hiç yadırgamadım. Bilgisayar oyunundaki bir etap diye düşündüm zira. Etabın sonunda genelde kaleler vardır ve alınıca başarılı olunur gibi düşündüm. Hugo da hatırladığım kadarıyla bir oyun kahramanıydı. Sonrasında şiir hakkında yapılan yorumlara bakınca "kale almak" ifadesinden benim anladığımın, şairin anlatmak istediğinden çok farklı olduğunu gördüm.
Ben de bildiğim kadarıyla bir hususu dile getirmek istiyorum.
Önce bir bilgi yanlışlığını düzeltmeliyim. "şapka" yani "düzeltme işareti" kullanımı kaldırılmadı. Gereksiz yerlerden kaldırıldı. Bu konuda TDK yazım kurallarına bakalım.
"Düzeltme işaretinin kullanılacağı yerler aşağıda gösterilmiştir:
1. Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine ko­nur: adem (yokluk), âdem (insan); adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun); hal (sebze, meyve vb. satılan yer), hâl (durum, vaziyet); hala (babanın kız kardeşi), hâlâ (henüz); rahim (esirgeme), rahîm (koruyan, acıyan); şura (şu yer), şûra (danışma kurulu) vb.
UYARI: Katil (<katl = öldürme) ve kadir (<kadr = değer) kelimeleriyle karışma olasılığı ol­duğu hâlde katil (ka:til = öldüren) ve kadir (ka:dir = güçlü) kelimelerinin düzeltme işareti konma­dan yazılması yaygınlaşmıştır.
2. Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelimelerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur: dergâh, gâvur, karargâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım; gülgûn, merzengûş; mahkûm, mezkûr, sükûn, sükût vb. Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki, Selânik vb.
3. Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır: (Türk) askeri ve askerî (okul), (İslam) dini ve dinî (bilgiler), (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar), (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar) vb.
Nispet eki alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır: millîleştirmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik vb." https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/duzeltme-isareti/
Gelelim "kale almak" konusuna. Düzeltme işareti konmadığı zaman Hugo'nun bir kaleyi zaptettiğini düşünmem gayet normal sanırım. Her ne kadar TDK "önemsememek" anlamına gelen bu deyimi "kale almamak" olarak sözlüğe almış ise de, madem anlam kayması söz konusu, öyleyse genel kural olarak düzeltme işareti kullanmalıyız.
kal:kalmaktan emir;
kâl:söz, laf
kale almak: kale fethetmek, zaptetmek vs.
Kâle almak: sözünü etmeye değer bulmak vs.
Mevzuyu çok uzattım. Özetle, kastettiğimiz anlamın dışına çıkma ihtimali varsa düzeltme işareti kullanmalıyız. Aksi halde Hugo'nun aldığı bir kaleden bana bakıp alay ettiğini düşünmekten kendimi alamıyorum.
"Gökyüzü gibiydim hala" dizesinde de "hala" sözcüğü için de düzeltme işareti kullanmalıyız (kastettiğimiz babanın kız kardeşi değilse).
Bir düzeltme işaretinin şiirin güzelliğini gölgelemesine izin veremem elbette.
Şiir çok güzel. Ben beğendim. Kaleminize sağlık.