ŞİİRİN POETİKASI

Bazı şiirlerde insan ne olduğunu anlatır; bazı şiirlerde ise ne olmayacağını. “Olmam”, ikinci damardan doğmuş bir şiirdir. Buradaki ret, hayata sırt çevirmek değil; insanın kendi sınırlarını, ölçülerini ve karakterini belirlemesidir. Şiir boyunca tekrar edilen “olmam” sözü bu nedenle bir inat sözü değil, bir duruş beyanıdır.

Şiirde bilinçten söze, dostluktan sabra, yapaylıktan insan tabiatına kadar uzanan farklı alanlar aynı düşüncede birleşir: Görünenle yetinmemek, sözü söyleyenle birlikte tartmak, yapmacık olanın cazibesine kapılmamak ve insanın özünü gözden kaçırmamak. “Gündüzüme güneş ekleyen olmam”, “Hayvan otlatamam suni çayırda”, “Katranı kaynatsan olur mu şeker” ve “Bataklık gülünü koklayan olmam” dizeleri bu tavrın farklı yüzleridir.

Şiirin sonunda sözü Delibal alır. Derelerin ummana akması ve türlerin cinsine çekmesi, insanın özünden bütünüyle kopamayacağı düşüncesini taşır. Bu yüzden “Olmam”, yalnız reddettiklerimin değil, aslında neyin yanında durduğumun da şiiridir. Çünkü insan bazen kendisini en açık biçimde, kabul ettikleriyle değil, ne pahasına olursa olsun olmayacağı şeylerle anlatır.

Bilinç denen kavram koşullu bilgi
Zavallı aklımı aklayan olmam
Nurumdan gayrıya göstermem ilgi
Gündüzüme güneş ekleyen olmam

İsyanım teklife, sunana değil
Sitemim yalana, kanana değil
Diyene bakarım, denene değil
Ham sözlere mana yükleyen olmam

Üzülünce sessiz oturan onlar
Ruhun feryadını götüren onlar
Arzuhali dile getiren onlar
Elin bildiğini saklayan olmam

Gülümser geçerim yüze gülene
El olurum beni bende bulana
Başımın tacıdır, yârdan gelene
Zerrece sabrımı yoklayan olmam

Bulunamam yakışmayan tavırda
Hayvan otlatamam suni çayırda
Düşman uyumazmış sular uyurda
Şafağı uykuda bekleyen olmam

Dereler, nehirler ummana akar
Katranı kaynatsan olur mu şeker
Delibal’ım türler cinsine çeker
Bataklık gülünü koklayan olmam

DELİBAL – Celil ÇINKIR