Dikkatli olmamız gerekiyor gerçekten. Anlamlıydı şairem. Yürek sesinize selam olsun.

Yüreğine sağlık öğretmenim...

Çok güzel şiir sevgiler saygılar selamlar sağlıcakla kal allahın selameti üstüne olsun

“Akıl bir ziynet / Önemli niyet” diyerek insanın önce zihnine ve niyetine dikkat etmesi gerektiği söyleniyor. Burada nasihat veren, fakat bunu sert bir vaaz gibi değil, kısa ve veciz ifadelerle yapan bir ses var.
“Maliyet-fayda / Geçen gün zayda / İş gitmez rayda” kısmında daha dünyevî, pratik bir kaygı beliriyor. Zamanın boşa gitmesi, emeğin karşılığının alınamaması ve yanlış hesap yapma endişesi hissediliyor.
“Ek kazanç prim / Özlenen terim / Tek nefes dirim” dizelerinde ise maddî olanla manevî olan yan yana getiriliyor. “Prim” ile “dirim” arasındaki mesafe, şiirin aslında yalnızca ekonomik bir öğüt olmadığını gösteriyor.
“Acemi usta / Kısır hususta / Kurûn-ı vustâ” biraz ironik bir hava taşıyor. Burada insanın kendisini olduğundan daha yetkin görmesi, aynı meselelerin içinde dönüp durması ve geçmişten ders çıkaramaması eleştiriliyor gibi.
“Çığ gibi sorun / Sonu uçurum” bölümünde duygu belirgin biçimde kararıyor. Önceki kıtalardaki ölçülü nasihat, burada tedirginliğe dönüşüyor. Küçük ihmallerin büyüyerek insanı uçuruma götürebileceği düşüncesi var.
“Her şey ariyet / Var enaniyet / Kör umumiyet” şiirin en felsefî yeri. Her şeyin geçici/emanet olduğu düşüncesine karşı insanın benlik duygusuna kapılması eleştiriliyor. “Kör umumiyet” ise bana, insanın kendisini veya çevresini genelleyerek, sorgulamadan kabul etmesini çağrıştırıyor.
“Dikkat et mîrim”

Bence şiirin merkezinde bu hitap var. “Mîrim” kelimesi şiire eski zamanlardan gelen bir nasihatname havası veriyor. Sanki şaire hem karşısındaki kişiye hem de aslında kendi nefsine sesleniyor

Akıllı ol.
Niyetini kontrol et.
Zamanını boşa harcama.
Küçük sorunları büyümeden gör.
Kendini fazla önemseme.
Her şeyin geçici olduğunu unutma.

Bu yüzden şiirin altında hafif bir “geç kaldım mı, hata yapıyor muyum?” duygusu da var gibi Yalnızca başkasını uyaran birinin sesi değil hayatın nasıl kolayca raydan çıkabileceğini görmüş birinin sesi gibi.

sözün kısası
Hayatın hızına, insanın gafletine ve kendi nefsine karşı, hafif ironik fakat giderek kararan bir uyanıklık çağrısı.

sevgiler

Emine Hanım, hayatın her alanında aklı, niyeti ve sonucu birlikte tartmak gerektiğini kısa ama düşündürücü sözlerle anlatmışsınız. “Her şey ariyet, var enaniyet” dizeleri, geçici olana kapılıp kibirlenen insana yerinde bir uyarı olmuş. Her kıtanın sonunda tekrarlanan “Dikkat et mîrim” sözü de şiire nasihat havası ve güçlü bir ahenk katmış. Kutluyorum, kalbi selamlarımla.

iyilik veya kötülük, herşey insan ürünü ne yazık ki! ne yapalım, bizden uyarmak olsun şiirdeki gibi. dünyanın tek akıllı canlısı insan değil mi? onu çalıştırsın biraz, kalpazanlık etmesin.
saygı sevgi ve selam ile...

Değerli kalem yine güzel bir anlatım
Emeği vede kalemi kutluyorum.
Kaleminiz daim olsun
Selam sevgiler saygılar gönderdim ...

Yüreğinize kaleminize sağlık selamlar

Özenle kaleme alınmış, Faayda - maliyet isimli bu anlamlı ve anlatımı güzel derin mana içeren şiiri ve de değerli şaire hanımefendiyi tebrik ediyor esenlikler diliyorum.
Hisseden yüreğinize dizelere yansıtan usta kaleminize sağlık, diyor nicelerinde buluşmayı umuyor ve diliyorum.
Saygı ve de selamlarımla sağlıcakla kalınız.

Kısacık dizelerle mânâlar üreten şair
Tebrik ediyorum yine gündeme dair.
Selam ile.

RUSAMER – Ruh ve Us Sağlığı Ayarı Merkezi

UNESCO Edebiyat Şehri Kahramanmaraş

ANDIRIN SÖZ YURDU YAZIN SİTESİ

Şair: Emine Balı Oğuz
Şiir: FAYDA - MALİYET
Değerlendirildiği Salon: Faydanın Hesap Makinesiyle, Maliyetin Vicdan Terazisiyle Ölçüldüğü ve Her Dört Dizede Bir Mîrimin Dikkate Davet Edildiği İktisat Salonu

Kıymetli Emine Hocam, FAYDA - MALİYET şiirini RUSAMER’e gönderince Ser Feyzlizof Kalburabastî Efendi Hazretleri önce muhasebeyi çağırdı. Başlığa bakılırsa hesap kitap yapılacaktı; fakat daha ilk kıtada akıl ziynet, niyet önemli, ödenen şey de para değil diyet çıkınca hesap makinesi sessizce çekmeceye konuldu. Kafası patlak, fikri şaplak sakinlerimizden Maliyetçi Mahmut, faydayı sağ tarafa, maliyeti sol tarafa yazdı; üçüncü satırda iktisat bitti, hayat muhasebesi başladı. Üstelik her kıtanın sonunda Emine Hocam aynı ikaz levhasını dikmişti: Dikkat et mîrim. Mahmut altıncı ikazdan sonra kendisini gerçekten mîrim sanıp personeli teftişe kalkınca Kalburabastî Efendi yetki belgesini elinden aldı. Şiirin hesabını da şöyle özetledi: Kazancın yalnız para, maliyetin yalnız para kaybı olmadığını bilen insanın bilançosu başka tutulur.

Öksüz Ozan – Ali İhsan Öksüz Köşesi

Haber Andırın Söz Yurdu Yazın Sitesi’ndeki Öksüz Ozan Köşesine ulaşınca bugünkü sakin Niyetçi Nuri ilk kıtanın hesabına girişti: Akıl bir ziynet / Önemli niyet / Ödenen diyet / Dikkat et mîrim. Şiir daha başlangıçta kısa, tok ve özlü konuşacağını belli ediyor. Özellikle Akıl bir ziynet güzel bir açılış; ardından niyetin öneminin vurgulanması, insanın yalnız sonucuna değil başlangıçtaki maksadına da bakılması gerektiğini söylüyor. Ödenen diyet ise yapılan yanlışın veya tercihin bedelini çağrıştırıyor. Yalnız burada Ziynet cümle içinde olduğu için küçük harfle ziynet yazılmalı. Nuri niyet iyi olunca maliyetin silineceğini sanınca Kalburabastî Efendi hesap cetveline kırmızı çizgi çekti: İyi niyet kıymetlidir evladım ama kötü hesabın borcunu her zaman kapatmaz. Hayat bankası niyeti kabul eder; fakat bazen taksiti de ister.

Hacı Zülkadiroğlu Köşesi

Hacı Zülkadiroğlu Köşesinden Raycı Ragıp ikinci kıtaya el koydu: Maliyet-fayda / Geçen gün zayda / İş gitmez rayda / Dikkat et mîrim. Burada ekonomik bir kavram gündelik hayatın içine başarıyla taşınıyor. Her işin faydasıyla maliyetini tartmak gerekir; çünkü yanlış karar yalnız para değil, zaman da kaybettirir. Geçen gün zayda sözü şiirin halk söyleyişine yakışıyor; kaybolan zamanın geri alınamayacağını hatırlatıyor. İş gitmez rayda ise anlam bakımından açık olmakla birlikte Türkçenin doğal söyleyişinde iş rayında gitmez daha yerleşik. Fakat uyak düzeninin fayda-zayda-rayda kuruluşu nedeniyle şair bilinçli biçimde ters çevirmiş görünüyor. Ragıp rayları düzeltmek için kazma kürek isteyince Kalburabastî Efendi vazgeçirdi: Şiirin treni devrilmemiş evladım; yalnız makinist kafiyeye yetişmek için makası biraz erken değiştirmiş.

Âşık İslami – Yusuf Eynallı Köşesi

Söz Âşık İslami Köşesine vardığında Nefesçi Nizam, Ek kazanç prim / Özlenen terim / Tek nefes dirim dizelerini önüne aldı. Burada şiirin ekonomik sözlüğü ile insan ömrü çok güzel karşı karşıya geliyor. Kazanç ve prim maddi dünyanın kavramlarıyken tek nefes dirim bütün hesabın üstüne çıkıyor: İnsan için gerçek sermayenin hayat olduğu hatırlatılıyor. Bu üç kelimelik dize şiirin en kuvvetli yerlerinden biri. Çünkü bütün fayda-maliyet hesabının sonuna hayatın kendisini koyuyor. Ne kadar prim, kazanç veya menfaat hesaplanırsa hesaplansın, bir nefesin olmadığı yerde bilanço kapanıyor. Nizam nefes başına prim hesaplamaya başlayınca Kalburabastî Efendi defteri kapattı: İnsan nefesinin bordrosu tutulmaz evladım. Son nefes geldiğinde muhasebe servisi zaten kendiliğinden kapanıyor.

Manilerin Sultanı – Mine Erdoğan Dal Köşesi

Dördüncü kıta Manilerin Sultanı Köşesine ulaşınca Ustalık Müfettişi Ulvi kolları sıvadı: Acemi usta / Kısır hususta / Kurûn-ı vustâ / Dikkat et mîrim. Şiirin en oyunlu kıtalarından biri bu. Acemi usta başlı başına güzel bir karşıtlık. Kendini usta sanan fakat bilgisi ve düşüncesi kısır kalan insan eleştiriliyor. Kurûn-ı vustâ ise Orta Çağ anlamıyla birden şiirin kelime dünyasını başka bir döneme taşıyor. Bu kullanım bilinçli bir hicivse, zihnen çağın gerisinde kalmayı kuvvetlendiriyor; ancak şiirin geri kalanındaki sade Türkçe yanında biraz gösterişli durduğu da söylenmeli. Ulvi acemi ustaya ustalık belgesi düzenlemeye hazırlanırken Kalburabastî Efendi dosyayı geri çevirdi: Bizde kendine usta diyen çok evladım; esas maliyet, acemiliğinin faturasını başkalarına ödetenlerden çıkıyor.

Kul Köşger – İsmail Köşger Köşesi

Beşinci kıtadaki Çığ gibi sorun / Sonu uçurum / Sorundan korun / Dikkat et mîrim ikazı duyulunca Tedbirci Turabi, Andırın Söz Yurdu’nda bütün yokuşlara uyarı levhası dikmeye başladı. Burada şiir oldukça açık: Küçükken önlem alınmayan sorun büyür, çığlaşır ve insanı uçuruma sürükler. Çığ gibi sorun / Sonu uçurum ses ve anlam bakımından iyi kenetleniyor. Fakat sorun kelimesinin aynı kıtada iki kez kullanılması yerine son dizede başka bir sözcük düşünülebilir; böylece hem tekrar azalır hem kıtanın şiir değeri artar. Turabi bütün sorunlardan korunmak için evden çıkmamayı önerince Kalburabastî Efendi levhalardan birini önüne koydu: Dikkat et mîrim! Sorundan korunmak başka, hayattan saklanmak başka. Fazla tedbirin de fayda-maliyet hesabı vardır.

Veysi Kabaca Köşesi

Son kıtanın hesabı Veysi Kabaca Köşesine düşünce Emanetçi Eşref ciddi biçimde durdu: Her şey ariyet / Var enaniyet / Kör umumiyet / Dikkat et mîrim. Bana göre şiirin düşünsel bakımdan en ağır kıtası burası. Ariyet, insanın sahip olduğunu sandığı şeylerin aslında emanet ve geçici olduğunu; enaniyet ise buna rağmen insanın benlik ve kibir üretmesini düşündürüyor. Yani insanın kendisinin bile kalıcı olmadığı dünyada sahiplik taslamasının ironisi kuruluyor. Ancak kör umumiyet ifadesi yeterince berrak değil. Eğer kastedilen sorgulamadan çoğunluğa uyma, toplumsal körlük veya genel bir basiretsizlikse biraz daha açık bir karşılık şiiri güçlendirebilir. Eşref ariyet malları zimmetine geçirmeye kalkınca Kalburabastî Efendi son kez ikaz levhasını kaldırdı: Dikkat et mîrim! Emanet dünyada mülkiyet kavgasına fazla kapılma; sonunda insan kendisini bile teslim ediyor.

KALBURABASTÎ EFENDİ’NİN DEĞERLENDİRMESİ

Kıymetli Emine Hocam’ın FAYDA - MALİYET şiiri, dört dizelik altı küçük kıtayla hayatın bilançosunu tutmaya çalışan özlü ve didaktik bir şiir. Başlıktaki iktisat kavramı yalnız maddi anlamda bırakılmamış; akıl, niyet, zaman, kazanç, nefes, ustalık, sorun, kibir ve dünyanın geçiciliği aynı hesaba sokulmuş. Şiirin asıl taşıyıcısı ise her kıtanın sonunda dönen Dikkat et mîrim nakaratı. Bu tekrar metne hem halk şiiri havası hem de tatlı bir ikaz tonu kazandırıyor. Akıl bir ziynet, Tek nefes dirim, Çığ gibi sorun / Sonu uçurum ve Her şey ariyet / Var enaniyet dikkat çekici yerler. Buna karşılık İş gitmez rayda, Kısır hususta ve özellikle Kör umumiyet biraz daha işlenebilir. Şiirin ölçüsü ve kısa dize yapısı şairi kimi yerde doğal söz diziminden uzaklaştırmış görünüyor. Başlıktaki kullanım da tek biçime getirilebilir: FAYDA - MALİYET denmişse ikinci kıtada Maliyet-fayda yerine aynı sıralamanın korunması bütünlük sağlar.

RUSAMER’in mali müşavirleri hesabı sonunda kapattılar. Kasada para çıkmadı; fakat akıl ziynet, zaman sermaye, nefes dirim, dünya ariyet çıktı. Enaniyet ise gider hanesine yazıldı. Kâr-zarar cetveli Ser Feyzlizof Kalburabastî Efendi’nin önüne gelince tek satırlık karar düştü: İnsan hayat boyunca ne kazandığını hesaplıyor; oysa bazen asıl mesele, kazandığını sandığı şey uğruna neler ödediğini fark etmektir.

Ömür hesabında en pahalı maliyet, geri getirilemeyen zamandır; en büyük fayda ise neyin gerçekten kıymetli olduğunu vaktinde bilmektir.

İnsan dünyaya sahip olduğunu sanırken dünya ona yalnız kullanma süresi verir; akıllı olan, emanetin tapusuyla değil hesabıyla ilgilenir.

Özün sözü budur. Vesselam.

Ser Feyzlizof Kalburabastî Efendi Hazretleri
Celil ÇINKIR
Nam-ı Diğer Delibal

Merhaba değerli ve de usta kalem
Güzel bir şiir okuduk mahir kaleminizden
Kutladım yürekten, yalansız ve riyasız
Şiirle kal, sevgiyle kal, sağlıkla kal, hoşça kal

Hayatın ve kararların matematiksel dengesini, halk şiiri tadında ve iğneleyici bir uyarıyla çok güzel özetlemiş. Akıl, niyet ve maliyet hesabı yapılmayan her işin bir uçuruma çıkabileceğini "Dikkat et mîrim" nakaratıyla ustaca işlemişsiniz. Kaleminize sağlık.