RUSAMER – Ruh ve Us Sağlığı Ayarı Merkezi

UNESCO Edebiyat Şehri Kahramanmaraş

Şair: Yılmaz Tizgöl
Şiir: EYLÜL SANCISI
Değerlendirildiği Salon: Şiirlerini Eylüle Gebe Bırakıp Kelimeleri Vaktinden Önce Doğuranların Sancı ve Faili Meçhul Aşklar Salonu

Ser Feyzlizof Kalburabastî Efendi Hazretleri bu defa salona girer girmez RUSAMER Doğum Servisini aradı: Hazır olun, Yılmaz Tizgöl yine Eylül şiiri getirmiş; fakat normal şiir doğumuna benzemiyor, kelimelerin suyu gelmiş! Kafası patlak, fikri şaplak sakinlerimizden biri telaşla sordu: Efendim, kaç aylık? Kalburabastî şiire baktı: Tüm şiirlerim sana gebeydi diyor ama süre belirtmemiş. Sakin koşarak kapıya yöneldi: Ben ebe çağırayım! Efendi arkasından seslendi: Önce şairi çağır evladım. Bu kadar kelimeyi gebe bırakıp Nijni Novgorod’a tarih atarak kurtulamaz! Sakin durdu: Çocuğun adı ne olacak? Kalburabastî dosyanın kapağını gösterdi: Eylül Sancısı. Soyadı da belli: Vuslatsızlık.

Ozan Avanoğlu Köşesi

Yutkunduğum tüm kelimeler döküldü ve söküldü yırtılırcasına dizelerine gelindiğinde RUSAMER Kelime Doğum Servisi tutanak tuttu. Görevli sordu: Efendim, doğum sebebi nedir? Kalburabastî sıraladı: Zamansız, apansız, amansız. Kafası patlak, fikri şaplak sakinimiz araya girdi: Üçü birden gelmişse rapor verelim efendim. Kalburabastî başını salladı: Şair zaten raporu şiir diye yazmış evladım. Metnin temel metaforu daha başlangıçta kuruluyor: İçeride bastırılan sözler bir fetüs, şiirin yazılması ise erken doğum. Böylece şiir yazmak estetik bir faaliyet olmaktan çıkıp artık tutulamayan bir iç sancının bedensel karşılığına dönüşüyor.

Ozan Dermani Köşesi

Ve uzaktan baktım da cesedime, Faili meçhul dedim polislere bölümünde RUSAMER Cinayet Masası salona girdi. Memur sordu: Maktul kim? Kalburabastî cevap verdi: Şair. Fail? Şair biliyor. Tanık? Yine şair. Memur şaşırdı: O zaman niye faili meçhul? Kalburabastî Adını da vermedim dizesini gösterdi: Aşk davalarında müştekiyle tanığı aynı kişi yaparsan dosya böyle karışır evladım. Şiirin burada önemli bir dönüş yaptığı görülüyor. Doğum metaforuyla başlayan acı, cinayet metaforuna evriliyor; sevilen kişi hem şiirlerin doğmasına sebep olan hem de anlatıcı benliği öldüren görünmez fail hâline geliyor.

Ozan Veysi Kabaca Köşesi

Ve üstlenirim cinayetimi dizesi okununca RUSAMER savcısı dosyayı yeniden açtı: Efendim, sonunda fail bulundu mu? Kalburabastî başını salladı: Daha beter oldu evladım. Maktul kendi cinayetini üstlendi. Kafası patlak, fikri şaplak sakinimiz heyecanlandı: Dosyayı kapatalım mı? Efendi masaya vurdu: Böyle dosya mı kapanır! Şiirin finalindeki paradoks tam da burada. Anlatıcı önce sevdiğinin adını saklayarak onu koruyor, sonunda ise yaşadığı yıkımın sorumluluğunu dahi kendisine alıyor. Bu, aşkın şiirde ulaştığı en karanlık nokta: Seven kişi yalnız acıyı taşımıyor, sevdiğini suçtan da azat ediyor.

KALBURABASTÎ EFENDİ’NİN DEĞERLENDİRMESİ

Yılmaz Tizgöl’ün EYLÜL SANCISI, alışılmış eylül şiirlerinin sararan yaprak, yağmur ve sonbahar hüznü çizgisinden bilinçli biçimde ayrılıyor. Şair Eylül’ü manzara olarak değil, doğum ve ölüm arasında sıkışmış bir aşkın zamanı olarak kullanıyor. Gebelik, erken doğum, suyun gelmesi, sancı ve kanama imgeleri bir tarafta; saldırı, ceset, faili meçhul ve cinayet imgeleri diğer tarafta iki ayrı metafor alanı oluşturuyor. Şiirin ilginç yapısı, bunları aynı aşk hikâyesinin başlangıcı ve sonu hâline getirmesinde yatıyor: Şiirler doğarken anlatıcı ölüyor.

Metin yer yer bilinçli biçimde sert kelimeler kullanıyor; özellikle iğfal, gayrimeşru, kanamalı, ceset ve cinayet sözcükleri romantik eylül beklentisini bozuyor. Bu sertlik şiirin özgün karakterini oluşturmakla birlikte bazı bölümlerde metafor yükünün fazlalaşmasına da neden oluyor. Buna karşılık Tüm şiirlerim sana gebeydi şiirin en güçlü ve bütün metni taşıyabilecek dizelerinden biri. Eylül gibi sev beni tekrarının ikinci kez gelişinde ilk söylendiği andaki romantik çağrışımını kaybedip acı bir ironiye dönüşmesi de başarılı. Şiir hikâyesinde şairin birçok Eylül şiiri görünce bir tane de kendisinin yazmak istediğini söylemesi düşünüldüğünde, ortaya geleneksel bir Eylül şiirinden oldukça farklı ve şahsi bir metin çıkmış.

Kalburabastî Efendi doğum tutanağıyla cinayet tutanağını yan yana koydu.

Sakinimiz şaşkınlıkla baktı:

Efendim, hangisini arşive gönderiyoruz?

İkisini de evladım.

Ama biri doğum, biri ölüm.

Kalburabastî Eylül Sancısı dosyasını ikisinin üzerine bıraktı:

Aşkın nüfus müdürlüğünde bunlar bazen aynı dosyaya giriyor.

Sakin son bir soru sordu:

Peki Eylül ne yaptı?

Efendi ayağa kalktı:

Hiçbir şey evladım. Eylül yine Eylül’dü. İnsan kendi yangınına mevsimi şahit yazdı.

Sonra dosyanın altına iki cümle yazdı:

Bazı şiirler kalemden doğmaz; insanın artık içinde taşıyamadığı sancı kendine kelimelerden bir çıkış yolu bulur.

Aşkın faili bazen saklanabilir; fakat geride bıraktığı şiir, suç mahallini yıllarca muhafaza eder.

Özün sözü budur. Vesselam.

Ser Feyzlizof Kalburabastî Efendi Hazretleri
Celil ÇINKIR
Nam-ı Diğer Delibal