- 1005 Okunma
- 9 Yorum
- 0 Beğeni
BRÜKSEL LAHANASI ve MAKBULE…
![BRÜKSEL LAHANASI ve MAKBULE…](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/resimli_yazi/buyuk/152335.jpg)
Fakirliğin gözü kör olsun. Mecbursunuzdur karnınızı en ucuz gıdalarla doyurmaya. Hele bir de anneniz Karadenizli ise tahmin etmişsinizdir sık sık sık yediğiniz sebzenin hangisi olduğunu.
Efendim, çocukluk ve gençlik yıllarımızın vazgeçilmez yemeği elbette ki lahanaydı.
İster beyaz göbeklisi olsun, ister kara denen ama karalıkla uzak yakın bir ilgisi olmayanı olsun, lahana soframızın padişahıydı adeta.
Anne tarafından memleketimiz olan Sürmene’den gelen akrabalar sanki Hacdan hurma ve Zemzem suyu getirmiş gibi getirirlerdi artık.
-Uyyyy. Mekbule pak pakalum saa ne ceturduk?
Annemin nüfustaki adı aslında Fatma olmakla birlikte hiç bir Allah’ın kulu ona Fatma demezdi. Onun adı herkesin ağzında Makbule idi. Hatta kendisi bile ‘’Adın ne?’’ Diye soranlara ‘’ Makbule’’ Diye cevap verirdi. Bu da rahmetli Hacı Dedemin acayipliklerinden biri işte.
Kızı dünyaya geliyor. Nüfus müdürlüğüne gidiyor. İsim olarak nüfusa Fatma yazdırıyor ama çocuğunu ( Yani annemi) Hep Makbule diye çağırıyor.
Teyzelerimde de durum böyle: Nüfusta Asiye ama biz Asiye Teyzemi hep Suna Teyze olarak bildik.Bir diğer teyzem: Nüfusta Meryem ama biz Meryem teyzemi hep Suzan teyze olarak bildik.
Neyse…Nerede kalmıştık?
Ha, Sürmene’den akraba ya da taallukattan birileri geliyor ve ‘’ Baka saa ne ceturduk?’’ Diyordu.
Biz sabi sübyan, dört adet Evladı- Makbule bir umut bekliyoruz ‘’ Ulan bari bu sefer tuzlanmış balık gelir mi?’’ Diye. Çünkü başka Laz komşuların akrabaları memleketten mutlaka tuzlanmış balık getiriyorlar. İlle velakin bizimkiler sanki sözleşmiş gibi asla balık getirmiyorlar. Biz de hep ‘’ Bari bu sefer’’ diye bekliyoruz.
Yok…Yine yok anasını satayım.
-Ne ceturduk?
Ne cetureceksiniz gavatlar? Ya kara lahana ya da grut. ( Onu açıklayacağım az sonra )
Rahmetli annem ‘’ Kara lahana mı getirdiniz?’’ Diyor. Sanki gelenin ne olduğunu bilmiyormuş gibi. (Annem de Lazdı elbette ama Karadeniz şivesiyle konuşmazdı.) Yok hani sanki bir de özlemle bekliyormuş gibi sormaz mı ‘’Kara lahana mı getirdiniz?’’ Diye.
Ama Karadenizliler böyle işte maalesef.
Karadenizli bir erkek bir gemi kazasından sonra tek başına ıssız bir adaya düşmüş. Yıllar sonra başka bir kaza sonucu bir de çok güzel kadın düşmüş adaya. Kadın kendine gelir gelmez bakmış karşısında oldukça yakışıklı bir erkek var. Kırıtarak yanaşmış Karadenizli’ye:
- Bil bakalım şimdi ben sana ne yapacağım?
Karadenizlinin gözleri parlamış:
-Uyyy misir ekmeği mi yapacasun?
O hesap yani.
Sadece kara lahana olsa neyse. Fasülye turşusu…Allah’ım Ya Rabbim. Yahu fasülyenin turşusu mu olur? Ama Karadenizliyseniz oluyordu. Hata daha da kötüsü var : Bu fasulye turşusunun bir de turşu kavurması oluyordu. Turşu ve kavurma??? Oluyordu işte. Hatta yemedim ama duyduğuma göre hamsi reçeli bile varmış anne memleketinde.
Ya o turşu kavurmasını yiyecektik ya da annemiz ‘’Zübeyde ‘’Adını verdiği süpürgesinin ‘’ Kokoç’’ denilen tutma yerini kafamıza yitecektik.
Ulan mübarek adamlar ya da kadınlar. Trabzon’dan geliyorsunuz. İnsan bir kilocuk Trabzon tereyağı getirir değil mi? Ne gezer efendim. Bu gün hâla nasıl yediğime şaştığım grut denen taş gibi bir peynir gelirdi. Annem onu sıcak suyla yumuşatır, ufalar, önümüze koyardı. Bazen de herle denilen bir çeşit un çorbasına katardı bu gruttan. Herle aslında Karadeniz’e özgü bir çorba değil. Annem onu Ağrı-Doğubayezıt’ta yaşadığı yıllarda oradaki Kürt komşularından öğrenmiş.
Karadenizli dostlar kızacak belki ama oldum olası sevemedim Karadeniz mutfağını. Yok yanlış anlaşılmasın. Karadeniz mutfağında da sevdiğim bir yemek vardı ki gün aşırı yerdik ama yine de bıkmazdık: Şekerli makarna. Evde makarna bile olmadığı zamanlarda ise ekmeğin üzerine biraz margarin yağı ve üzerine şeker dökülmek suretiyle yapılan Karadeniz yemeğinin (!) tadına doyamazdık. Bir de kuymak denen bir şey yapardı annem mısır unundan ama çok çok seneler sonra öğrendim ki meğer kuymakta tuzsuz beyaz peynir ya da kaşar peyniri de olurmuş. Bizimkilerde olmazdı.
Velhasılı kelam genel gıdamız ya şekerli makarna ya da lahana dolması, lahana kapuska, kara lahana yemeği veyahut turşu kavurması olurdu babam evde olmadığı zamanlarda. Babam da eline çantasını alıp daktilo ve hesap makinesi tamir etmek için Türkiye turuna bir çıktı mı aylarca eve gelmezdi. O evde olduğu zamanlar menü anında Kars usulü yemeklere ( Ki genelde et yemekleri olurdu ) Dönüşürdü ama dediğim gibi babamın yüzünü pek az görürdük.
Turşu kavurması, şekerli makarna ve envai çeşit lahana yemeklerinden gına gelmişti artık…
Çocukluk çağlarından çıktığımızda. Ben üniversitede okuyordum, biraderler ise o dönemlerde bir mermer fabrikasında çalışıyorlardı. Bir gün eve geldim ve doğruca mutfağa yöneldim. Mutfaktan gelen koku lahana kokusu…’’ Ya yine mi lahana?’’ Diye isyan ettim. Annem ‘’ Hayır bu lahana değil ‘’ Dedi. Merakla tencerenin kapağını kaldırdım. Allah Allah…Tencerede o güne kadar hiç görmediğim bir şey şeyler kaynıyor. Top gibi yuvarlak bir şeyler… Anneme sordum bu ne?’’ Annem kısaca ‘’Brüksel…Çok faydalı ve besleyici bir bitkiymiş. Millet kapış kapış alıyordu, ben de aldım’’ Dedi.
Hımmm. Oh beee. Bu akşam – kokusu lahanaya benzese de- lahana yemeyecektik anlaşılan.
Akşam biraderler geldi ve onlar da sordular ‘’ Anne yemekte ne var ?‘’ Diye. Annem onlara da ‘’ Brüksel ‘’ Dedi. Koskoca Belçika’nın başkentini yiyecektik yani.
Efendim anladınız tabii ki. Annem ‘’Brüksel’’ diyor ama ısrarla ‘’ Lahanası ‘’ Demiyor.
Uzun lafın kısası o gün kara lahana ve beyaz lahanadan sonra bir lahanayla daha tanıştık: Brüksel lahanası…( Evlendikten sonra Brüksel lahanası asla evime giremedi.)
Şimdi bilen biliyordur da bilmeyen arkadaşlar soracaktır: ‘’ Hocam ! Yazının başlığında Brüksel lahanası ve makbule demişsiniz. Makbule annenizin adı olduğu için mi öyle bir başlık kullandınız?’’ Hem evet hem hayır. Evet çünkü annemin adı Makbule ama bir sebebi daha var o başlığı atmamın:
1983-1989 Yılları arasında görev yaptığım Batman’da bir komşu bizi yemeğe davet etmişti. Sofraya oturduğumuzda bir tepsi içinde o güne kadar görmediğim etli, patatesli, pirinçli bir yemek geldi ortaya.( Sol alttaki yemek ) Yemek nefisti doğrusu. Karnımızı doyurduktan sonra sordum: ‘’ Bu yemeğin adı nedir?’’ Diye. Efendim, yemek Siirt ve Mardin yöresinin en önemli yemeklerinden birisiymiş ve adı da makbule imiş. ( Sanırım başka yörelerde de aynı adla yapılıyor bu yemek )
Makbule gerçekten de çok makbule geçmişti.
Şimdi durduk yerden bu anı nereden aklıma geldi diyecek olursanız: Dün Brüksel’de bir terör saldırısı oldu ya . İşte Brüksel’den, Brüksel lahanasına, Brüksel lahanasından da makbuleye, böyle bir anı canlandı bir anda.
‘’Yani yirmi üç insan ölüyor ama senin aklına gelen şey bu mu?’’ Sorusuna gelince:
İşin o kısmına hiç girmeyeceğim. İşin o kısmı ile ilgili duygularımı ve yorumumu sağ taraftaki dört parçalı resimde belirttim.
Her şeye rağmen terörün her türlüsüne- kimden ve nereden gelirse gelsin- Lanet olsun.
NOT: yazıda adı geçen yemeğin asıl adı ’Maklube’Dir fakat o da annemin adının Fatma olup da Makbule diye anılması gibi asıl adı ’Maklube’ olduğu halde ’ Makbule’ diye bilinir.
YORUMLAR
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/112780.gif)
Hocam Bürüksel lahanasını bilmem ama Bizim karadenizin kara lahanasına böyle söz etmeniz kanıma dokundu Fasulye turşusu kavurması Mısır ekmeği kara Lahana Karadenizlinin olmazsa olmazlarındandır Hayat damarıdır o derece yani İstanbulda kenar mahallelerde dolaşırken bahçesi varsa bir göz atarım eğer kara lahana varsa bilirimki o karadenizlidir Benim bahçemde de hala mevcuttur Yazınızı ilgiyle okudum emeğinize sağlık saygılarımla
Oy lahana lahana
Koydum seni sahana
Yedim yedim bıkmadım
Doyamıyorum ona
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Uzun yıllar sofralarımızın baş tacı olan lahanaya ve kara lahanaya nasıl laf ederim? Hele de Karadenizli hemşerilerimin olmazsa olmazlarından birisi iken. Bu arada Lahana türküne bayıldım)))))))))
Çok teşekkürler.
Selam ve sevgilerimle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/186888.gif)
Patlama anında oradaydım. Almanya'dan geliyordum.
İşin garip yani hızlı trenimiz orada durdu ve Bruxelles'den tekrar tren alacaktık. Biraz bekleyelim dedik kahve vs derken oyalandım biraz. Tam metro hattından geçerken bir patlama bir gürültü,toz duman ...
Yeri gelince terörün her türlüsünü reddediyorlar ama nasil oluyorsa terörün de yuvası oluyorlar. Nasil ki pkk çadırı ve bir sürü bez,çaput bağlamak özgürlük ise,hiç kusura kalmasınlar bomba da özgürlüktür.
Devlet olarak hak'ediyorlar ama olan halka oluyor...
Bir de gurut Gümüşhane'ye has,Trabzon'lular hemen de sahiplenmiş. Veto ediyorum.
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Sanırım sen de Halit Gibi Gümüşhanelisin: Bizim de bir yengemiz var Gümüşhaneli. O bakımdan biliyorum ki grut aslında Karadeniz'de ne kadar bilinirse Doğu Anadolu'da da o kadar bilinir. Ana vatanı tam olarak neresidir bilmiyorum ama bizim Kars'ta bile bilinir. Sen Gümüşhane'ye has diyorsan öyledir mutlaka)))))
Öteki konuya gelince:
Değerli dostum. Rüzgara karşı işeyen mutlaka işediği sidiği kendi üzerinde görür. Belçika olsun, diğer Avrupa ülkeleri olsun, yaptıkları budur.
Dediğin gibi: Olan masum halka oluyor.
Selam ve sevgilerimle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/156086.gif)
Karadeniz 'li Komşularımızın en ortak özelikleri her iki öğünden birinde mutlaka lahana ve ya balık olmasıydı . onların sayesinde lahana yemeye başladım . ama en çok mıhlama dedikleri pancar köklerinden yapılan kavurmalı sebze yemeği olmuştu. her yörede değişik pişen mıhlama yemek çeşidi varmış .balıklı olanı en bildik olanıymış umarım yanlış aklımda kalmamıştır. birde Nurullah ' isimi çok yaygındı ' Makbule gibi.
her yörenin kendine has' damak tadı ve lezzetleri var ..keşke ağzımızın tadını kaçıran ayrımcılar olmasa..
terörün her türlüsünü kınıyorum.
selamlarım ile efendim.
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Benim bildiğim kadarıyla mıhlama ile kuymak aynı şeyler ama yine de söz konusu Karadeniz olunca pancar köklerinden mıhlama yapmaları da mümkündür)))))) Nurullah'ı, yarı Karadenizli olduğum halde ilk kez duyuyorum. Onu araştıracağım.
Dediğiniz gibi her yörenin kendine has bir yemek kültürü var. Mesela Afyon-Sandıklıda özellikle eski kuşak bir ziyafet vermişse, yemeği yer, üzerine meyvesini yer, çayını içer veee en son olarak bir miktar bamya yemeği yer.)))))))))
Allah bu ülkenin ve bu dünyanın ağzının tadını kaçıranları kar-ü perişan eylesin.
Selam ve sevgilerle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/142393.gif)
Beş yıl sahile yakın Cide'nin bir köyünde görev yaptım.Bu süre zarfında mısır ekmeği,kara lahana çorbası ve sarması,her türlü turşu ve kavurması yedim.İnsanlar neyi çok bulursa onu değerlendirmesini gayet güzel biliyor.O yüzden yazdıklarının hepsi doğru.Ha ben birde mantar turşusu ve kavurmasını da çok severek yerdim.Kutlarım anıları tazelediğin için.Selamlarımla..
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Mantar turşusunu ilk defa sizden duyuyorum.
Hani turşu kavurması tamam da mantar turşusu????
Aynen dediğiniz gibi. Demek ki vatandaş, çevresinde hangi bitki varsa onu değerlendiriyor. Tabii ki kendi usullerine göre.
Selam ve sevgilerimle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/171849.gif)
Hocam bir Trabzonlu olarak çok güldüm,
Hele grut yok mu :))) (kokudan yiyemeyrim oni ben da)
Nenem Lailahe İllallah :))
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Laz kizi grut yemez mi hiç?)))))))
Selam ve sevgilerimle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/51617.gif)
Değerli hocam, kara lahanaya laf etmeyin, çarpılırsınız... :)))
Bence, hamsiden çok daha makbuldur...
Böyle, özel çağrışımlardan severek okunan bir anlatı kurgulama yeteneğinizi belki de ona borçlusunuz... :)))
Evet, işin o kısmına girmeye de gerek yok...
Selam ve saygılarımla.
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
KARA LAHANA SEN BİZİM HER ŞEYİMİZSİN )))))))))))
Selam ve sevgilerimle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/27505.gif)
Lahana çok sevilmese de faydalı bir yiyecektir (muhalif olayım bari )
Terörün her türüne, her şekline lanet olsun
paylaşıma teşekkürler hocam, keyifle okunası bir yazıydı
selam ve saygılar
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Hayatta tek yapamadığım yemek lahana sarması olduğundan sanırım bu anti-lahanacı oluşum. Yahu kek bile yapıyorum ama gel gör ki lahana sarmayı beceremiyorum bir türlü. Yaprak sarma tamam, ama sıra lahana sarmaya gelince ortaya bir felaket çıkıyor)))))))))))
Selam ve sevgilerimle.
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/120191.gif)
Anılar!!!
Karadeniz gerçektende görülmesi ve yaşanılması gereken bir yer.
Rize Pazarda 1992/1995 yıllarında görev yaptım.Arkadaşlar birinşaatta Elektirik malzemeleri döşüyorlardı. Bende önlerinden eve yemeğe geçerken Sezai Ağabey gel beraber yiyelim diye davet ettiler.Mecbur! yemeğe kaldım! Yemekte Acılı Meyhane Pilavı vardı.Herkes önüne tabağıyla aldı yemeye koyuldu.Arkadaşın biri tahtadan yapılmış bir kutuyu alarak sallamaya başladı. Aklımdan dedim ki hava nemli olduğundan tuz topak topak kurumuş o da sallıyor ki ufalansın.kutuyu açtı toz olan kısmını avucuna döktü tam pilava atacakken elini tuttum.O Tuz değil Şeker dedim. O da bana biliyorum bende onun için atıyorum ya dedi!!!
EEE olurmu Acılı meyhane pilavının üstünde? Olur olur dedi Lilav üstü Döner olur da Şeker,Baklava, Kadayıf neden olmasın dedi.Ben de orada gördüm bu saydıklarını. Lokanta da yapılan bütün yemeklerden birer kaşık karıştırıp yemeyi de gördüm.
Herle de benim çocukken en sevdiğim çorbaydı! Rahmetli annem ne yapayım size dediği zaman ilk ben atılır HERLE derdim.Maklubeyi yemedim.
Çok güzel bir anı paylaşmışsın Ağabey.
Yüreğine sağlık.
Selam ve dualarımla.
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Senin anıların benimkilerden çok da ilginçmiş )))) Meyane pilavına şeker ha ? )))))))) Helal olsun valla anadan hemşerilerime.
Aslında bu anıları yazmalısın sen.
![sami biberoğulları](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/85901.gif)
sami biberoğulları
Yazımın sonunda bir not var ve o notta yemeğin asıl adının maklube olduğunu ama halk arasında genellikle buna makbule dendiğini yazmıştım. Sanırım gözden kaçmış.
Evet yemeğin asıl adı maklubedir.
Selam ve sevgilerimle.
![Erol URAZ.](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/122508_yej0rz0cmu.jpg)