Yorgunum Be Kemancı

Akşam akşam yürürken bir nefeslik oturdum
Ne kervanlar yitirdim ne gemimi batırdım
Yıllanmış sevdaları alaşağı yatırdım
Gönlümün köşesinde yine depreşti sancı
Çekil git başucumdan yorgunum be kemancı

Şair ne ima etmiş, neyi anlatmaya çalışmış diye yormuyor okuyanı. Şiir yazacağım kaygısı gütmeden şiir yazmak.
“Akşam akşam yürümek”
“kervanlar yitirmek”
“Yıllanmış sevdalar”
“Bir nefeslik oturmak”
“Gemi batırmak”
“Alaşağı yatırmak”

İmgelem derdine düşmeden olanı olduğu gibi yazmak. Kelimeler yerli yerinde. Tren vagonu gibi değil. Hangi kelime mısrayı taşımalı, şah mısra hangisi olmalı diye düşünmeden, yaşanılanı; yaşanılıyor penceresinden seyreder gibi yazmaktır bu.

Kafiye kaygısı güdülmeden net ifadeler ile beni ağır basan seslenişe gönlüMün derken pekiştirme yapılması çok güzel.

“Gönül köşesi” “sancının depreşmesi” ve aradaki “yine” ne bir fazla kelime, ne de şu kelime kullanılsa mıydı diye sorgulatmayacak kadar içsel ve samimi.

Duraklarda hiç zorlama yok. Her durak kendi ifadesinin doğallığında.

Akışı

İlk mısrada iki ulamanın olması
İkinci mısrada ne bağlacı
Üçüncü mısrada ise hem her kelime sonundaki nokta (bir elif miktarı durmak gibi.) hem de durak nefesinin ahengi
Dördüncü mısrada kelimelerin ve ifadelerin doğal olması, herkese hitap etmesi

Edebiyat tabirinde ne derler bilmiyorum ama her bölümdeki beşinci mısraya…
Taşıyıcı mısra desek de olur.
Taşıyıcı mısra da hem toplumsal, genel hem de kişisel, öznel göze, kulağa ve gönle yabancı değil, tanıdık, aşina…

Sadece keman’ın orta direk halk kültürüne biraz uzak olsa da sanki burada saz gibi, bağlama gibi…

Keman halk ozanı gözünde cızırtıdır, distorsiyondur, hariçten maval okumaktır.

Keman : Ne tam elit –şehirli kültürüne ait ne de orta direk halk kültürüne.. Arada bir enstürman.

Kendine fazla elitleri melankolik bir tasavvufi yolcuğu çıkaracak sese sahip.

17-18 yaşlarındaki okur da burda ben varım der, 30-40, 60-70 yaşlarındaki okur da benim duygularım bunlar diyebilecek kadar kapsayıcı.

******************************


Boşuna zahmet edip dertli dertli çalma hiç
Ben günümde değilim sen neşenden kalma hiç
Tutunacak dalım yok beni gama salma hiç
Birkaç günlük dünyada ne hanım ne de hancı
Çekil git başucumdan yorgunum be kemancı

Bu bölüm ilk bölüme göre zayıf.

“Hiç” kelimesi mısra sonlarını (redif mi nedir) taşıyamamış. Bir de ilk üç mısrada çok kelime kullanımı var. Tek heceli kelimelerin çokluğu. Hiç-ben-sen-hiç-yok…burayı zayıflatan.

Dördüncü mısranın güçlü oluşu bu bölümde çıtayı yükseltse de…ilk bölüme göre yine aşağıda kalmış


*************************************


Hüznü desteyle yuttum dermanı gıdım gıdım
Hicranın yollarında yürüdüm adım adım
Hayat fani ömür boş kalmadı eski tadım
Artık yorgun bedenim kaldırmıyor utancı
Çekil git başucumdan yorgunum be kemancı

Birinci bölüme yakın bir değerde. “Hicranın yollarında” tamlama -tamlayan eklerinin aynı gayeye hizmet etmesi ve yol’un çoğul olarak kullanılması. Duyuşumda bir arızaya sebep vermiyorsa da görüşümü bulandırıyor.


******************

Cümle canlar neşeli ben köşede susarım
Yediğim haramları varlığımdan kusarım
Katettiğim menzilde birden faka basarım
Herkes kılı kırk yarar ben çıkarım yalancı
Çekil git başucumdan yorgunum be kemancı

Bu bölümde “katettiği”-t sesleri ve “faka basmak” ilki nefesimi ikincisi idrakimi bulandırıyor.

T sert sessizi susarım, kusarım, basarım’ı geniş zamanını ve sert, net duygu hitabı pekiştiriyor , alt mısradaki “herkes kılı kırk yarar” bir anlamsal pekiştirme daha yapıyor. Üç pekiştirme çok geliyor.
Faka basmak da keman’ın ve barındırdığı anlamın yanında biraz kaba kaçmış gibime geliyor.

****************

Ne Vivaldi isterim ne dinlerim Mozart’ı
Mazideki yıllarım ne eksidir ne artı
Yaşadığım çileler ne eksik ne abartı
Gördüğüm tüm insanlar ya hırsız ya talancı
Çekil git başucumdan yorgunum be kemancı

ne bağlaçlarının çokluğu abartılı olmuş. Üçüncü mısradaki ne bağlaçları tencereden sütü taşırmış.

“Gördüğüm tüm insanlar ya hırsız ya talancı” bu mısra ise şimdiye kadar görülmeyen veya mısralarda olmayan “bencil”liği su yüzüne çıkarmış. Kötü olmuş burada. Yoksa şiirde bencillik yok. Benlik yok. Herkes gibi olmak, herkese hitap etmek vardı.

Ne bağaçlarının üstüne bir de ya bağlacı olmamış…
Olacaksa veya oldurulacaksa üçüncü mısra üzerinde çalışılabilir ve dördümcü mısradaki “bencil”lik de giderilirse dah bir güzel olur bu bölüm.

***************************

Teselli arar iken bir yol uğrayıverdim
Ne kızı gelin verdim ne oğlanı everdim
O beni hiç sevmezdi ben onu çok severdim
Umut bağladıklarım artık bana yabancı
Çekil git başucumdan yorgunum be kemancı

Final ise ilk bölümde bahsettiğim yaşanılıyor penceresini yavaş yavaş kapatırken ve artık masaya ve kemana veda edilirken genç yaştakilerin gelecekte başlarına gelebilecek ve daha büyük yaştakilerin başında olan dertleri ve şiirin bir özeti olmuş.

O - ben, ben – o karşılaştırması da başkaca bir derinlik ve güzellik katmış şiire.


Dördüncü mısradaki kırgınlık, sitem şiire noktayı koyarken yalnız kalmanın, anlaşılmanın yüküyle bırakıveriyor insanı ortada.


Dördüncü mısraları alt alta koyup okursak şiir bölümlerinin ana temasını da ayrıca yakalıyoruz.

Hüdai ustam…
Görüşümü, duyuşumu, hissedişimin kelimeleriyle yaptığım kendimce analizde
Bilemeyiş veya çok bilmişlik hallerimden kaynaklanan hâl kelimelerimde
Sürci lisanım olduysa affedin.
Selam ve saygılarımla..
Hayırlı geceler.