1 Mayıs;
Bir Hak Mücadelesinin geçmişten günümüze direnişin adıdır.

Yiğit Metin Sevindik

1 Mayıs, takvimde sıradan bir gün değildir. Bu tarih, emeğin tarih boyunca verdiği en zorlu mücadelelerin, bedellerin ve kazanımların sembolüdür. Sanayi devriminin karanlık atölyelerinde, günde 14–16 saat çalıştırılan işçilerin “sekiz saat iş, sekiz saat dinlenme, sekiz saat insanca yaşam” talebiyle ayağa kalktığı bir dönemin mirasıdır. Bugün kutlanan 1 Mayıs, yalnızca geçmişte kazanılmış hakların anılması değil, aynı zamanda bugünün kayıplarının ve yarının mücadelelerinin de ifadesidir.

Ancak bugün geldiğimiz noktada, 1 Mayıs’ın ruhunu oluşturan temel taleplerin önemli bir kısmının ya aşındırıldığını ya da fiilen ortadan kaldırıldığını görmek zor değil. Özellikle grev hakkı, birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de hukuki metinlerde varlığını sürdürse bile pratikte sık sık engellenen, ertelenen ya da etkisizleştirilen bir hak haline gelmiştir. “Milli güvenlik” ya da “ekonomik istikrar” gibi gerekçelerle yasaklanan grevler, emeğin en temel pazarlık gücünü zayıflatmaktadır. Bu durum, işçiyi yalnızca üretim sürecinin bir parçası değil, aynı zamanda söz hakkı elinden alınmış bir özne haline getirir.

Grev hakkının budanması, yalnızca işçinin ücret pazarlığını değil, demokratik toplumun temel dinamiklerinden birini de zedeler. Çünkü grev, sadece ekonomik bir araç değil, aynı zamanda siyasal bir ifadedir. İşçi sınıfı, bu araç sayesinde yalnızca daha iyi ücret değil, daha güvenli çalışma koşulları, daha adil bir yaşam talep eder. Bu hakkın elinden alınması, emeğin sesinin kısılması anlamına gelir.

Öte yandan, bugün 1 Mayıs’ı yalnızca işçi sınıfı ekseninde değerlendirmek de eksik kalır. Dünyanın birçok yerinde ezilen halklar, yoksulluk, savaş, göç ve ayrımcılık kıskacında yaşam mücadelesi vermektedir. Bu halkların yaşadığı sorunlar ile emekçilerin sorunları birbirinden bağımsız değildir. Küresel ekonomik sistemin yarattığı eşitsizlikler, hem işçiyi hem de halkları farklı biçimlerde ama aynı kökenden beslenen sorunlarla karşı karşıya bırakmaktadır.

Bugün bir işçinin güvencesiz çalıştırılması ile bir halkın kaynaklarının sömürülmesi arasında doğrudan bir bağ vardır. Aynı sistem, bir yerde emeği ucuzlatırken başka bir yerde doğayı talan eder, bir başka yerde ise halkları yerinden eder. Bu nedenle 1 Mayıs, yalnızca fabrikalarda çalışan işçilerin değil, aynı zamanda hakları gasp edilen, sesi bastırılan tüm kesimlerin ortak günüdür.

1 Mayıs’ın bugünkü anlamı, geçmişte kazanılan hakları romantize etmekten çok, kaybedilenleri yeniden hatırlamak ve geri kazanma iradesini ortaya koymaktır. Grev hakkının yeniden gerçek bir hak haline gelmesi, sendikal örgütlenmenin güçlenmesi ve emeğin siyasal alanda daha görünür olması, bu mücadelenin temel başlıklarıdır.

1 Mayıs, bir kutlama gününden ziyade bir hatırlama ve direnişin günüdür. İşçinin alın terinin değersizleştirildiği, grev hakkının fiilen ortadan kaldırıldığı, halkların eşitsizlik içinde yaşamaya zorlandığı bir dünyada, bu günün anlamı daha da büyümektedir.
1 Mayıs, bize şunu hatırlatır: “Hak verilmez alınır” kazanılan her hak, korunmadığında yeniden kaybedilebilir.

Bu nedenle 1 Mayıs, sadece geçmişin değil, bugünün ve yarının da mücadelesidir.
Haydi 1 Mayıs için yarınlar için meydanlara…