İnsan, dünyaya gelirken niye ve nereye geldiğini bilmez. Dünyayı bilmez, doğmak ne bilmez, soru sormayı bilmez. Yani dil bilmez, diş bilmez! Öyleyse bilmek, farkına varmak, sorgulamak; her insan yavrusu için dünyaya ait, dünyada öğrenilen, yaşama bilinciyle bir kalıba sığdırılmaya çalışılan faaliyetlerin kavramsal karşılığıdır. Varlık bilinci, insanın kendini ve kendi dışını algılama sürecinde ortaya çıkar. Zihinsel yetkinliği ölçüsünde bir düzey tutturur.
İnsanın aklî melekesi ve zihnî yetkinliği genetik kodlarında yaratılıştan yüklü olsa da, gelişimi ivmelendiren doğum sonrası katıldığı yaşantıdır. Ortamına katıldığı aile ve sonrasında eğitim hayatı var olan yetkinliğin, becerinin işlevsel bir nitelik kazanmasına rehberlik eder. Denetlenmiş, düzene konmuş, doğru ve ihtiyaca cevap verir bilgilenme sürecinde, uygulama pratiği ile öğretilmiş ve ortak yararı öngörülmüş ne varsa bir plan ve program içinde, kişi ömrünün ilerleyen safhasında, bir meslek ve ihtisas alanı olarak insanlık hizmetine sunulur.
Buradan hareketle yeni doğan bir insanı, insanlar içine katmanın bir maliyeti ve sorumluluğu vardır. Devlette yönetim örgütlenmesinin niteliği, yönetim modeli kapasitesi ve yönetici kadronun yetkinliği en az on, yirmi yıl sonrasının meyveleri olarak karşımıza çıkacak, insan kaynakları düzeyinin de fotoğrafını çekip verecektir. Nitekim bizim bugün eksikliğini görüp yakındığımız sorunlar, aslında bugüne devredilmiş en az on, yirmi yıl öncesinin olumsuzluklarıdır. Bu yüzden kuşaklardan birbirine intikal ederek gelen farkına varılmamış veya farkına varılıp da ötelenmiş meselelerin zincirleme sorumluluğu ve vebali, bütün bir toplumun kusur hanesine yazılır.
Ulus birliğinin sağlam temellere oturtulmasının baş şartı, tasada ve kıvançta birlikte hareket etmek kadar, yetki ve sorumluluğu adil bir terazide tartmak, dağıtmak; yeri geldiğinde de hesap sormayı güvence altına alan demokratik bir hukuk sistemiyle denetlemektir. Biz, yaşadığımız dönem içindeki suç, hata ve kusurlarımızı çocuklarımıza miras bıraktığımızı bilmek zorundayız.