biz insanların yanlışlarını düzeltebilmeleri için
ve doğrularında da yanların da olmak için varız



insanoğlunun tenkit huyunun müptelası olduğu bilinir
bazılarımızın da tenkitlere bir hedef tahtası olduğu da malum
insan oğlu zayıftır mutlaka yanlışı olacaktır elbet
acaba beşerler neden dolayı hep biri veya birbirlerini
neden tenkite tabi tutarlar ki?
tenkitin bir yararı var mı peki?
yoksa sırf zarar vermek için mi kullanılır?
tenkitin ön ve arkasında yatan esas gerçek sebep nelerdir?
acaba tenkit nedir nasıl ve ne şekilde yapılmalıdır?

bir kötü amaç uğrunda yapılan tenkit
bomba gibidir iki tarafa da zarar verir

insanın vahşisiyle iblis bile baş edemez
büyüyüp giden bu sualler demetinin çok farklı soru ve cevapları vardır elbet
ikili ilişkilerin daha iyi bir hal ve konuma gelebilmesi için
kusurların fark edilip de kaidesince yerinde söylenmesinde fayda vardır
ve lakin tenkitte ki yorum formatının
karşı tarafa zarar vermemesi ve iyi niyetli olunması şarttır
bu biçim içinde yapılan tenkitler de yanlışı revizyonla düzeltebilme amaçlı olmalıdır
menfi tenkite odaklanan art düşünceli insanlar zamanla
her konuda bir kabahat ve kusur arama tavrı içine adapte olurlar
bu türlü tenkitin bir huy ve yaşam biçimi olaraktan yapıldığı da sık sık görülür
genelde yıkıcı tenkitlerin gerisinde hissi ve nefsi garezler içerdiği malumdur
çıkar çekememezlik rekabet ve kıskançlıklar gibi
ve bu durum hasetlik içinde ki bu kişide daima tenkit yapma alışkanlığı doğurur
bu tür durum da tenkite maruz kalan hususların amacında
tashih gayesi taşımayıp ve iyi niyette barındırmadığı için
her iki muhatap da etkilenir ve bundan da çok zararlı çıkarlar

her tenkitin mutlaka bir bedeli olacaktır
er geç ödemek durumun da kalınacaktır

bir de tenkitin yer zaman doz ve üslubu çok iyi ayarlanmamışsa
yıkımın fazlalığı çok daha da şiddetli olur
bireyciliğin bir hüner gibi kötü alışkanlıklar doğurduğu bu zamanda
bencillikle beraber benlik de olağanüstü derecede göz önünde tutulmaktadır
elbette “var olmak için alt etmek” veya “en başarılı olma” kuramıyla
hep rakipler geçilmeye çalışılır
bunda da layığı veçhile yapılması hak ve adaletin kollanıp gözetilmesi lazımdır
kötü bir yöntemle tenkit edilip ve kişisel çıkarlar savunuluyorsa
tenkitler de “kendini karşıdakinin mevki sine koyma - duygudaşlık” eksikliği vardır
bir ruhiyatta ne çok problem vardır bilinir mi ki
her şey öze biçilirken
rakibinin ruhsal durumu neden hiç düşünülemiyor ki
tenkite yoğunlaşanlar da devamlı eksik bir yön bulma dürtüsü galip gelir

ve çoğunlukla tenkit yapanın aklına çöreklenmiş olan
“ben daha iyi bilirim - daha da iyi yaparım” fikri mutlaka vardır
bu düşünce içinde başkasının yanlış ve eksik taraflarını çözmeye çalışır
bu şekilde rakibinden daha iyi bildiğini sözde kendince kanıtlamış olur

ne kadar fikrin üstün gibi görünse de
umulmayan bir fikir fikrine sultan olur

denilen her bir kelamın karşı taraftan bir aksi bir tepkisi mutlaka vardır
ayna da önce kendi haline bakmalıdır
ve bu akisler müspet veya menfi de olabilir
bir kimse hakkında bir değer kanı biçmeden önce

neyi niçin ve nasıl eleştirdiğini ve bunun sonucunda olabilecek
fayda ve zararları göz önünde bulundurmak şart ve gereklidir
aynı zamanda bir soluklanıp iyi tartıp biçme de gereklidir
olumlu ve yapıcı bir üslubun bulanamadığı değerlendirmelerde
rakip tarafa kesinlikle zarar verebileceğimizi asla unutulmamalıdır
tenkit daha ziyade tenkit edilen tarafta
dargınlığa ve düşmanlığa yol açacaktır
bu da karakterlerin zamanla
birbirleriyle olan aralığının açılmasına sebep teşkil edeceği aşikardır
her bir şeyi kırıcı bir şekilde ve düşünmeden tenkit eden kişilerin
davranışları daima sevimsizlik uyandırır
en yakın dostlarının arasında bile yapayalnız kaldıkları çok görülmüştür
kimse o kişiye bir sırrını veya bir derdini söyleyemez durum ve hale gelir
buda onu yalnızlığa iter
zira karşılığın da daima menfi bir hareketi mutlaka göreceklerini bilirler

art niyetli düşünce dimağı bozar
bozuk bir dimağ da kişiliği bozar

art niyetli tenkit karşı tarafın öz güvenini de bitirir
pasifleşmesine veyahut öfkelenmesine yol açar
daima olumsuz söz işitenler de
tenkit korkusu ile sakınmalar ve öz güvenlerinde tedirginlik başlar
tenkit edilen kişinin içten içe öfkesinin artması halinde de
arada ki tüm ilişki ve münasebetler bozulur
bir şahsın veya camianın bir sürü hoş ve güzel tarafları olduğu halde
sadece hatalı ve yanlış yönlerini ortaya koyma çabasına girmek gayretinde olmak
bu durumun insaniyet ve adaletle de uyuşması da hiç mümkün değildir
tenkit edilen muhatabın güzel yönlerinin fark edilmemesi ve bir destek görmemesi
onda ki tüm iyi yönlerin zamanla azalmasına ve pasifleşmesine yol açacaktır
bir insanda onca güzel yön ve meziyet varken bir kaç teferruata takılmak insafa tabi olması gerek
değerlendirme ve yorumlarımız da niyet ve kullandığımız üslûp çok önemlidir
rakip tarafın yaptığımız tenkitlerden fayda sağlamasında ki en önemli unsur niyettir
insaniyetli bir durumla konuya yaklaşımımız da iyi niyetliliğimiz hissedilmeli
rakibin bize tavır almasına sebep olacak söz ve hareketlerden kaçınmalıyız
zira uyuyan devi uyandırmış olursun
tenkitler ince bir yöntem ile yapılmalı
bu şekilde hem yapıcı hem de pozitif davranmış oluruz
hem de rakip tarafın algılarının açılmasına
ve tenkitlerimizden kâr sağlaması için de faydalıdır

niyetleriyle daima ak pak olanların
ufkun da hep açık bir yol bulunur

niyet ve üslubun iyi ve yapıcı olmadığı tenkitlerde ise
hem o kişinin bizden uzaklaşmasına
hem karşımızda olmasına sebep oluruz
hem de düşüncelerimize karşı kulağını kapatmasına sebep olunur
bir arada birlikte çalışanların birbirlerini eleştirmekte çok ihtiyatlı olması lazımdır
eleştiren kişi başkalarının da eleştiriye başlamasına olanak ve yol açar
bu konumda güven duygusu da darbe almış olur
dedikodu ve yermenin artışına ve huzursuzluğun artmasına da sebep olur
bu durumda beraber çalışma ve randıman alma ruhu zedelenir

etme tutma kulum bir gün senin de gelecek sonun
er veya geç sana dönecektir elbet oynadığın oyun

art niyetli tenkitler de kişiler daima birbirlerinin kusurlarını görme içgüdüsü başlar
kardeşlik ve dostluk
güven ve arkadaşlık unsurları zarar görür
hep eleştirmek
hep itiraz etmek
hep bir yakıp yıkma işlemidir bu
bunlarda insanlar da bıkkınlık yaratır

âdemoğlu bir şeyi beğenmiyorsa daha mükemmelini yaptırtmaya azmettirilmeli
herkes iyi biliyor ki yıkmaktan doğacaktır bir çok harabeler
yapıp imar etmekle meydana gelir nice nice harika eserler
velhasıl eleştiriyi özüne meslek edinmiş olanlar
ilk önce öz zatlarını da nefis muhasebesine tabi tutmalıdırlar
hep rakiplerini tenkit edip yerenler önce kendi kusurlarını düzeltmeli
kendi hata ve kusur konusunda da aynı duyarlılığı hassasiyetle göstermeleri gerekir
yapıcı olmak güzeli ve doğruyu teşvik etmek her zaman yüce bir harekettir
güzeli gören göz çirkine tabi olmadığından yaşamlarından da haz alırlar
hayatımıza bakışımızı buna göre ayarlayıp iyi niyetler içinde yaklaşırsak
hem kalpleri kırmamış hem de yapıcı bir davranışla gönül almış olmaktadır

Yoksa çıkarız yoldan gizli gizli
ve hiç affedilmeyen günahın içine sürükler bizi
oysa ki
kul hakkına yüce yaratan bile karışmamaktadır…





(24.10.13) AZAP…