Bitkilerin, özellikle de ağaçların yaşam stratejileri bana her zaman çok ilginç gelmiştir.
Örneğin, akçaağacın tohumları neden kanat biçimindedir? Sanki rüzgârın onları alıp uzaklara taşıması için özel olarak tasarlanmış gibidir.

Hele ki döllenebilmek için nektarını böceklere ikram eden bitkilere ne demeli... Arılar, kelebekler ve daha nice böcek, farkında olmadan onların üreme yolculuğunun bir parçası hâline gelir. Sanki her biri ince ince hesaplanmış bir düzenin içinde, kendi kurdukları sistemi durmaksızın işletiyor ve yaşamlarını devam ettirmek için doğanın sunduğu her imkânı kullanıyor gibidir.

Peki ya meyve veren ağaçlar?
Onlar olgunlaşan meyvelerini canlılara sunarken, aynı zamanda çok daha büyük bir planın parçasını da işletiyor olamazlar mı? İncir ağacı kuşlara ve diğer canlılara meyvesini sunarken, aslında tohumlarını da farklı bölgelere taşımış olmuyor mu?

Üstelik bunu yalnızca incir değil, sayısız bitki türü birbirinden farklı yöntemlerle gerçekleştiriyor. Kimi rüzgârı kullanıyor, kimi suyu, kimi hayvanları... Her biri yaşamın devamlılığına hizmet eden farklı stratejiler geliştirmiş durumda.
Peki, bu olayın en dikkat çekici yönünü hiç düşündünüz mü?

Akçaağaç tohumunu rüzgâra bırakırken, rüzgârın onu kendisinden çok uzaklara taşıyacağını nereden biliyor gibidir?
İncir ağacı ise tohumlarının birçok kuşun ve diğer canlıların sindirim sisteminde hazmedilmeden geçerek farklı yerlere ulaşacağını nereden biliyor gibidir?

Elbette ağaçların bilinçli kararlar verdiğini söyleyemeyiz. Ancak milyonlarca yıl süren evrimsel süreç sonunda ortaya çıkan bu uyumlar, sanki önceden düşünülmüş bir planın parçalarıymış izlenimi uyandıracak kadar etkileyicidir.
Ama unutmamak gerekir ki buradaki asıl ustalık, meyveyi koparıp yiyen canlıda değil; onu kurnazca üremesinin bir parçası hâline getiren bitkinin kendisindedir.

Bitki, meyveyi yalnızca bir besin olarak üretmez; aynı zamanda tohumlarını taşıtacak canlıları da bu yolla sürecin bir parçası hâline getirir. Bu yönüyle bakıldığında, doğadaki en etkileyici stratejilerden biri belki de budur.
Belki de asıl hayranlık uyandıran şey, doğanın bu kusursuz görünen düzenidir. Çünkü her canlı, kendi yaşamını sürdürmeye çalışırken aynı zamanda, farkında olmadan, yaşamın sürekliliğine de katkı sağlamış olur.

Ali Esmeray (Hoyrat) Geldim