RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü Raporu

ÖZET

Bu yazı, cehaleti yalnız bilgi eksikliği olarak değil; kibir, vicdan yoksunluğu, öğrenmeye kapalılık ve kendini sorgulayamama hâli olarak ele almaktadır. Tolstoy, Sokrates, Konfüçyüs, Mevlânâ, İbn Haldun ve Bertrand Russell gibi düşünürlerin izinden giderek cehaletin birey ve toplum üzerindeki etkileri değerlendirilmiş; Anadolu irfanının cehalet üzerine söylediği özlü sözlerle mesele genişletilmiştir. Yazının ikinci bölümünde ise RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün mizahi rapor diliyle cehaletin türleri, besin kaynakları, doğal düşmanları ve insan değerlendirme sistemi ele alınmıştır. Sonuç olarak cehaletin asıl karşıtının yalnız bilgi değil; irfan, hikmet, vicdan, merhamet, edep ve tevazu olduğu vurgulanmıştır.

TAKDİM

İnsanlık tarihinin en eski yol arkadaşlarından biri cehalettir.

Kimi zaman savaşların içinde karşımıza çıkmış, kimi zaman aile kavgalarında, kimi zaman da dost meclislerinde baş köşeye kurulmuştur.

Öyle ki bazı insanlar cehaleti yalnızca okuma yazma bilmemek zannederken, bazıları da birkaç diploma ile ondan tamamen kurtulduğunu düşünmüştür.

Oysa RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün uzun yıllara yayılan gözlemleri göstermektedir ki cehalet, sandığımızdan çok daha karmaşık bir meseledir.

Bazen bir kahve sohbetinde karşımıza çıkar.

Bazen bir televizyon ekranında.

Bazen sosyal medyada.

Bazen de aynaya baktığımızda.

Bu yazının amacı kimseyi suçlamak değil, hep birlikte düşünmektir.

Çünkü cehalet çoğu zaman başkalarında kolay fark edilirken, insanın kendi nefsinde fark etmesi biraz daha zordur.

Bu nedenle aşağıdaki satırlar bir hüküm metni değil; biraz tefekkür, biraz tebessüm, biraz da muhasebe davetidir.

RUSAMER Bilim Kurulu’nun katkıları, Anadolu irfanının şahitliği ve bitmek bilmeyen çay tüketimi eşliğinde...

Buyurun başlayalım.

İnsanlık tarihi boyunca savaşların, kavgaların, ayrılıkların ve haksızlıkların önemli bir kısmının temelinde cehalet yatmıştır. Ancak burada sözünü ettiğimiz cehalet, yalnızca okuma yazma bilmemek değildir. Çünkü diploma sahibi olmakla bilgelik sahibi olmak aynı şey değildir.

Tolstoy’a atfedilen bir düşüncede, cahil insandan eksik olan şeyin akıl olmadığı ifade edilir. Aksine cahil insan çoğu zaman kurnaz olabilir. Hesap yapabilir, çıkarını koruyabilir, kendi menfaatini gözetebilir. Fakat onun asıl eksikliği, kendisinden başkasını düşünememesidir. Kendi mutluluğunu merkeze koyar; başkasının acısını, hakkını, hukukunu ve duygularını çoğu zaman önemsemez.

Gerçekten de cehaletin en tehlikeli biçimi bilgi eksikliği değil, vicdan eksikliğidir.

Sokrates’in meşhur sözü bu noktada dikkat çekicidir: "Tek bildiğim şey, hiçbir şey bilmediğimdir."

Bu söz aslında bilginin başlangıcının tevazu olduğunu göstermektedir. Kendini her şeyi biliyor sanan insan öğrenemez. Öğrenemeyen insan gelişemez. Gelişemeyen insan ise zamanla kendi cehaletinin esiri olur.

Konfüçyüs de benzer bir noktaya işaret eder: "Gerçek bilgi, kişinin cehaletinin farkında olmasıdır."

Bugün dünyada bilgiye ulaşmak hiç olmadığı kadar kolaydır. Birkaç saniyede milyonlarca bilgiye erişmek mümkündür. Buna rağmen insanların birbirini anlamakta zorlanması, bilginin artmasının cehaleti tek başına ortadan kaldırmadığını göstermektedir.

Mevlânâ ise meseleye gönül penceresinden bakar: "Cahil kişiyle girme münakaşaya; ya sinirini zıplatır tavana ya da yazık olur adabına."

Bu söz, cehaletin yalnızca bilgisizlik değil, aynı zamanda öğrenmeye kapalı bir hâl olduğunu anlatır. Çünkü öğrenmek isteyen insan soru sorar. Cahil insan ise çoğu zaman bildiğini savunur.

İbn Haldun’a göre toplumların yükselişi de çöküşü de bilgi ve hikmetle ilişkilidir. Bilginin yerini taassup aldığında, düşüncenin yerini taklit aldığında gerileme kaçınılmaz olur.

Ne var ki cehaletin en tehlikeli tarafı kendisini bilgi gibi göstermesidir. Gerçek bilginin yanında tevazu bulunur. Cehaletin yanında ise çoğu zaman kibir bulunur. Bilge insan konuşurken şüphe eder. Cahil insan konuşurken emin görünür.

Bu yüzden Bertrand Russell’ın şu tespiti oldukça dikkat çekicidir: "Dünyadaki sorunların büyük kısmı, cahillerin kendilerinden çok emin, akıllı insanların ise şüphe içinde olmasından kaynaklanır."

Bugün insanlığın ihtiyacı yalnızca daha fazla bilgi değildir. Daha fazla anlayışa, daha fazla vicdana, daha fazla empatiye ve daha fazla hikmete ihtiyaç vardır.

Çünkü cehaletin karşıtı yalnızca bilgi değildir.

Cehaletin gerçek karşıtı; irfan, hikmet, vicdan, merhamet ve insanlıktır.

Sonuç olarak cahillik bir okul meselesi değil, bir gönül meselesidir. İnsan bazen üniversite bitirir ama cehaletini bitiremez. Bazen de hiç diploma sahibi olmaz fakat hikmetiyle çevresine ışık saçar.

Önemli olan ne kadar bildiğimiz değil, bildiklerimizin bizi nasıl bir insan yaptığıdır.

RUSAMER CEHALET ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ RAPORU

RUSAMER bünyesinde faaliyet gösteren Cehalet Araştırmaları Enstitüsü tarafından yapılan uzun süreli gözlem ve incelemeler sonucunda aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:

1. Cehalet ile bilgi eksikliği aynı şey değildir.

2. Bazı insanlar bilmediklerini kabul ettikleri için bilgeliğe yaklaşırken, bazı insanlar bilmediklerini bilmedikleri için uzmanlığa terfi ettiklerini zannetmektedir.

3. Cehaletin ilk belirtisi öğrenmemek değildir. Her şeyi bildiğini düşünmektir.

4. Cehaletin ilerleyen safhalarında kişi; Dinlemeden cevap vermeye, Okumadan yorum yapmaya, Anlamadan itiraz etmeye, Araştırmadan hüküm vermeye başlamaktadır.

5. Enstitümüz tarafından tespit edilen en tehlikeli cehalet türü ise "Özgüveni Bilgisinden Büyük Olanlar Sendromu"dur.

Bu sendromun taşıyıcıları herhangi bir konuda; beş dakika dinledikten sonra uzman, on dakika dinledikten sonra bilirkişi, on beş dakika sonra ise dünya otoritesi hâline gelebilmektedir.

Yapılan araştırmalar sonucunda cehaletin kesin bir tedavisi bulunamamıştır.

Ancak aşağıdaki uygulamaların olumlu sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir:

- Kitap okumak,
- Soru sormak,
- Farklı görüşleri dinlemek,
- Hata yaptığını kabul etmek,
- Tevazu göstermek,
- Ve zaman zaman "Ben bu konuda yanılıyor olabilir miyim?" sorusunu kendine sormak.

Enstitü uzmanlarının ortak kanaati şudur: "Bilgisiz insan öğrenebilir. Ama her şeyi bildiğine inanan insanın tedavisi oldukça zordur."

Son olarak yapılan saha çalışmalarında ilginç bir sonuç elde edilmiştir.

Cehaletten şikâyet eden vatandaşların büyük çoğunluğu, araştırmalar derinleştirildiğinde başka vatandaşlardan şikâyet etmektedir.

Hiç kimsenin kendisini araştırma konusu olarak görmemesi dikkat çekici bulunmuştur.

Bu nedenle RUSAMER Bilim Kurulu aşağıdaki tavsiyeyi oy birliğiyle kabul etmiştir: "Cahillikle mücadeleye daima aynadan başlanmalıdır."

Araştırmalar devam etmektedir.

Çünkü cehalet yaygındır.

Tevazu nadirdir.

Bilgelik kıymetlidir.

Komisyon umutludur.

Ve... çay yine bitmiştir.

CEHALET ÜZERİNE KONFÜÇYÜS FELSEFESİ

Bilen ve bildiğini bilen insana kulak verin;
çünkü o yol göstericidir.

Bilen ve bildiğini bilmeyen insanı uyandırın;
çünkü o uyuyan bir hazinedir.

Bilmeyen ve bilmediğini bilen insana öğretin; çünkü o öğrenmeye açıktır.

Bilmeyen ve bilmediğini bilmeyen insanı ikaz edin; çünkü cehaletin ilk durağındadır.

Bilmediği hâlde bildiğini zanneden insandan ise sakının; çünkü o yalnız kendisini değil, etrafındakileri de yanıltabilir.

Bilgisine tevazu ekleyen bilgedir.

Bilgisine kibir ekleyen ise cehaletin başka bir çeşididir.

RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün kanaatine göre:

Bilgisizlik tedavi edilebilir.

Cehalet azaltılabilir.

Fakat her şeyi bildiğine inananların tedavisi için henüz yeterli bütçe bulunamamıştır.

Araştırmalar devam etmektedir.

Komisyon umutludur.

Ve... çay yine bitmiştir.

RUSAMER’E GÖRE CEHALETİN TÜRLERİ

1. Kara Cahil

Bilmez. Öğrenmez. Merak etmez. Araştırmaz. Ama rahat yaşar. Cehalet dünyasının temel taşıdır.

2. Zır Cahil

Bilmez. Fakat bildiğini zanneder. İşin tehlikeli kısmı da burada başlar.

3. Zırrıkı Cahil

Bir şey bilmez. Ama her konuda mutlaka bir fikri vardır. Özellikle uzmanların konuştuğu ortamlarda ortaya çıkma eğilimi gösterir.

4. Kıraat Cahili

Okur. Ama anlamaz. Anladığını da sanır. En çok sosyal medyada görülür.

5. Teknolojik Cahil

Telefonu kullanır. Ama teknoloji onu kullanmaktadır. Şifresini unutunca hayatla bağlantısı kesilir.

6. Akademik Cahil

Diploması vardır. Bilgisi vardır. Ama hikmeti yoktur. RUSAMER kayıtlarında bu tür sıkça görülmektedir.

7. Gönül Cahili

İnsan tanımaz. Empati bilmez. Merhamet bilmez. Kalbiyle değil egosuyla yaşar. En ağır türlerden biridir.

8. Sosyal Medya Cahili

Başlığı okur. Haberi okumadan yorum yapar. Sonra yorumunu savunur. Araştırmaların büyük bölümü bu grup üzerinde sürmektedir.

9. Kibirli Cahil

Bilmediğini kabul etmeyi kişilik haklarına saldırı sayar. Bu nedenle tedavisi güçtür.

10. Profesyonel Cahil

Yanıldığını ispat eden elli belge gösterilse bile: "Ben yine de öyle düşünmüyorum." demeyi başarabilir. Bu seviye uzmanlık gerektirir.

11. Çevrim İçi Cahil

Google’da üç dakika araştırma yaptıktan sonra dünya otoritesi hâline gelir. Belirtileri arasında ekran görüntüsü paylaşmak da bulunmaktadır.

12. Zararsız Cahil

Bilmez. Ama öğrenmeye açıktır. RUSAMER bu grubu tehlikeli görmemektedir. Çünkü öğrenme ihtimali yüksektir.

13. Mutlu Cahil

Bilmez. Bilmediğini de düşünmez. Bu nedenle çoğu zaman çevresindekilerden daha huzurlu görünür. Bilim insanları hâlâ bunun nedenini araştırmaktadır.

14. Azimli Cahil

Öğrenmek için değil, haklı çıkmak için araştırır. Sonuçlar beklendiği gibi çıkmazsa araştırmayı değiştirir.

15. Efsanevi Cahil

Bu seviye çok nadir görülür. Konu hakkında hiçbir bilgisi olmadığı hâlde uzmanları düzeltmeye çalışır. RUSAMER literatüründe bu seviyeye ulaşanlar özel dosyada saklanmaktadır.

16. Diplomalı Cahil

Eğitimi vardır. Belgesi vardır. Unvanı vardır. Fakat dinleme alışkanlığı yoktur. Diplomasını bilgi sanma eğilimindedir. RUSAMER kayıtlarında sık görülmektedir.

17. Makamlı Cahil

Koltuğu vardır. Yetkisi vardır. İmzası vardır. Fakat bazen söylediklerinin mantığı bulunamamaktadır. Bu tür genellikle makamdan indikten sonra teşhis edilmektedir.

18. Dayılı Cahil

Bilgisine güvenmez. Bilgili akrabalarına güvenir. Tartışmalarda sık sık: "Benim dayım var..." diye başlayan cümleler kurar.
Kaynak gösterilmesi istendiğinde dayısını göstermektedir.

19. Enişteli Cahil

Her konuda içeriden bilgi aldığını iddia eder. Ancak bilgilerinin kaynağı incelendiğinde çoğunlukla kahvehane, berber veya WhatsApp grubu çıkmaktadır.

20. Torpilli Cahil

Bilgiyle değil bağlantıyla yükselmiştir. Bu nedenle öğrenmeyi gereksiz bir masraf olarak görmektedir.

21. Google Cehli

Üç dakika araştırma yapar. Dördüncü dakikada uzman olur. Beşinci dakikada profesörleri düzeltmeye başlar.

22. Mikrofonlu Cahil

Normal şartlarda zararsızdır. Fakat eline mikrofon geçtiğinde hızla çoğalır. Etkisi geniş alanlara yayılabilir.

23. Sosyal Medya Mücahidi Cahil

Bir başlığı okur. Haberi okumaz. Yorumu yapıştırır. Sonra yorumunu savunmak için yeni yorumlar üretir.

24. Kopyala-Yapıştır Cahili

Düşünce üretmez. Fikir ithal eder. Okumadan paylaşır. Paylaşmadan duramaz.

25. Akademik Görünümlü Cahil

Konuşurken yabancı kelimeler kullanır. Dinleyenler bilgili zanneder. Kendisi de bir süre sonra buna inanır.

26. İnatçı Cahil

Gerçeği öğrenmek istemez. Haklı çıkmak ister. Kendisine yüz belge gösterildiğinde: "Ben yine de öyle düşünmüyorum." cevabını verebilir. Bu türün tedavisi oldukça maliyetlidir.

27. Profesyonel Dayılı Cahil

Kendisinin bilmediğini bilir. Ama dayısının bildiğini düşünür. Dayısı da çoğu zaman başka bir dayıya güvenmektedir. Araştırmalar sonunda bilgiye ulaşılamamıştır.

28. Kulaktan Dolma Cahil

Bilgiyi araştırmaz. Duyanlardan duyar. Duyanların duyduklarını dinler. Kaynağı sorulduğunda "Öyle diyorlar." cevabını verir.
Bu türün en büyük özelliği, haberin doğruluğundan çok yayılma hızına önem vermesidir.

29. Komşu Teyze Kaynaklı Cahil

Mahallede olanı bilir. Olmayanı da bilir. Hatta bazen henüz olmamış olanı da bilir.
Araştırmalar sonucunda bu türün zaman zaman gelecekten bilgi aldığına inandığı tespit edilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde bilgilerin önemli kısmının tahminden ibaret olduğu görülmüştür.

30. Çok Tehlikeli Cahil

Bilmez. Bilmediğini bilmez. Öğrenmek istemez. Öğretene kızar. Öğrenene kızar. Bilene kızar. Bilmeyene de kızar. Bu tür vakalarda uzmanlar genellikle konuyu kapatıp çaya yönelmektedir.mRUSAMER kayıtlarında "Yüksek Riskli Vaka" olarak sınıflandırılır.

ARA DEĞERLENDİRME

RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün bugüne kadar ulaştığı en önemli sonuç şudur:

Cehaletin ilacı bilgidir. Bilgisizliğin ilacı öğrenmektir. Kibrin ilacı tevazudur. Fakat bazı vakalarda bütün tedavilere rağmen sonuç alınamamaktadır. Bu tür vakalar "İleri Derece Dayılı Cehalet Sendromu" başlığı altında incelenmektedir. Araştırmalar devam etmektedir. Vakalar çeşitlenmektedir. 7Uzmanlar yorulmaktadır.

Komisyon çaresiz değildir ama şaşkındır.

Ve... çay yine bitmiştir.

CAHİL CESARETİ ÜZERİNE

Halk arasında sıkça kullanılan "cahil cesareti" ifadesi üzerinde de durmak gerekir.

İlk bakışta cesaret gibi görünen bazı davranışlar, gerçekte bilgi eksikliğinden kaynaklanan bir pervasızlık olabilir. Çünkü insan bilmediği tehlikelerden korkmaz. Karşılaşacağı riskleri, hukuki sonuçları, maddi kayıpları veya toplumsal bedelleri hesaplayamaz.

Örneğin bir konuda hiçbir bilgisi olmayan kişi, o işe büyük bir özgüvenle girişebilir. Çünkü önündeki engellerin farkında değildir. Aynı konuda bilgi sahibi olan kişi ise riskleri, sorumlulukları ve sonuçları bildiğinden daha temkinli davranabilir.

Bu durum çoğu zaman yanlış yorumlanır. Bilgili insan korkak sanılır, bilgisiz insan ise cesur görünür.

Oysa gerçek cesaret, tehlikeyi bilmeden ileri atılmak değildir. Gerçek cesaret; tehlikeyi, riski ve bedeli bildiği hâlde doğru olduğuna inandığı yolda yürüyebilmektir.

Bu nedenle cehalet bazen cesaret vermez; yalnızca tehlikeyi gizler.

Bilgi ise korkaklık vermez; tehlikeyi görünür kılar.

Bilgenin tedbiri korkudan değil farkındalıktan kaynaklanır.

Cahilin gözü kara görünürken, bilgenin adımı ölçülüdür.

Biri riskleri bilmediği için yürür.

Diğeri riskleri bildiği hâlde yürüyorsa, işte gerçek cesaret odur.

RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün bu konudaki nihai kanaati şudur: "Cehalet cesaret üretmez. Çoğu zaman yalnızca sonucu görememekten kaynaklanan bir rahatlık üretir. Bilgelik ise korkaklık üretmez. Sorumluluk üretir."

Araştırmalar devam etmektedir.nBazı vatandaşlar hâlâ pervasızlığı cesaret sanmaktadır. Bazıları ise tedbiri korkaklıkla karıştırmaktadır. Komisyon konuyu yakından takip etmektedir.

Uzmanlar not almaktadır.

Ve...
çay yine bitmiştir.

ANADOLU İRFANINDA CEHALET

"Tahsil cehaleti alır, eşeklik baki kalır." Elbette burada kastedilen şey eğitim almak değildir. Çünkü eğitim insanı geliştirir, ufkunu açar ve bilgisini artırır.

Bu sözün işaret ettiği husus şudur: İnsan bazen okul bitirir ama kibirden kurtulamaz. Diploma alır ama tevazuyu öğrenemez. Bilgi sahibi olur ama hikmet sahibi olamaz. Bu nedenle Anadolu insanı, cehaleti yalnız bilgi eksikliği olarak görmemiştir. Ona göre asıl mesele insanın karakterini geliştirebilmesidir. Çünkü cehaletin bir kısmını okul giderir. Fakat kibri, bencilliği, ukalalığı ve kendini beğenmişliği giderecek olan şey eğitimden önce terbiyedir.

RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün bu konudaki görüşü nettir: "Diploma duvara asılır. Bilgelik ise davranışlara yansır."

Araştırmalar devam etmektedir.

Diplomalar çoğalmaktadır.

Bilgelik aynı hızla artmamaktadır.

Komisyon düşüncelidir.

Ve... çay yine bitmiştir.

BİR ANADOLU İRFANI DAHA

Anadolu irfanı, cehalet konusunda asırların tecrübesini birkaç kelimeye sığdırmayı başarmıştır. Bunlardan biri de şu özlü sözdür: "Âlim ile taş taşı, cahil ile yeme aşı."
Bu söz, bilginin ve hikmetin insan ilişkilerindeki değerini anlatır. Çünkü akıllı ve olgun insanla yapılan en zor iş bile kolaylaşır. Buna karşılık cehaletin hâkim olduğu bir ortamda en güzel nimetler bile tadını kaybedebilir.

Burada taş, işin ağırlığını; aş ise hayatın nimetlerini temsil eder. Anadolu insanı asırlar önce şu gerçeği fark etmiştir: Yükü ağırlaştıran iş değildir. İnsandır. Hayatı güzelleştiren yemek değildir. Muhabbettir. Bu nedenle bilgelik yalnız kitaplarda değil, insanlarla kurulan ilişkilerde de kendisini gösterir.

RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün bu konudaki görüşü şöyledir:

"Bilge insan yükü hafifletir. Cahil insan yük olmazsa bile ağırlık yapar."

Araştırmalar devam etmektedir.

Taşlar taşınmaktadır.

Sofralar kurulmaktadır.

Muhabbetler sınanmaktadır.

Ve... çay yine bitmiştir.

RUSAMER İNSAN DEĞERLENDİRME VE SINIFLANDIRMA SİSTEMİ

RUSAMER Bilim Kurulu tarafından uzun yıllar süren gözlem, çay sohbetleri, dost meclisleri, şiir yorumları ve saha araştırmaları sonucunda insanın yalnızca zekâ ile değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Çünkü bazı insanlar çok zekidir ama çekilmezdir. Bazı insanlar çok bilgilidir ama güvenilmezdir. Bazı insanlar çok iyi niyetlidir ama hayatı okuyamazlar. Bazı insanlar ise okuma yazması az olmasına rağmen oturduğu meclisin huzuru olurlar.

Bu nedenle RUSAMER, insanı dört temel katsayı üzerinden değerlendirmektedir.

IQ (Intelligence Quotient)

Zekâ Katsayısı

İnsanın; öğrenme, analiz etme, problem çözme, muhakeme yapma, akıl yürütme kapasitesini ölçer. Sınavlarda en çok bununla ilgilenilir. Hayat ise tek başına bununla ilgilenmez.

RQ (Ruh Quotient)

Ruh Katsayısı İnsanın; vicdan, merhamet, empati, şükür, tevazu, gönül zenginliği seviyesini ölçer. RUSAMER’e göre insanı insan yapan temel unsurlardan biridir.

CQ (Character Quotient)

Karakter Katsayısı İnsanın; dürüstlük, ahlak, güvenilirlik, sözünde durma, adalet duygusu, emanete sadakat seviyesini ölçer. RUSAMER kayıtlarına göre yüksek IQ’ya sahip olup düşük CQ nedeniyle hayatını karıştıran çok sayıda vakaya rastlanmıştır.

MQ (Muhabbet Quotient)

Muhabbet Katsayısı RUSAMER’in bilim dünyasına kazandırdığı en önemli kavramlardan biridir.

İnsanın; dostluk kurabilme, gönül alabilme, sohbet edebilme, insanları bir araya getirebilme, çay eşliğinde dünyayı güzelleştirebilme kapasitesini ölçer. Araştırmalar göstermiştir ki bazı insanların IQ’su ortalama seviyede olmasına rağmen MQ’su çok yüksektir. Bu kişiler girdikleri ortamlara huzur, neşe ve bereket getirmektedir. RUSAMER bu kişileri "Muhabbet Taşıyıcıları" olarak sınıflandırmaktadır.

PUANLAMA TABLOSU

0 - 20 : Acil Müdahale Gerekiyor

21 - 40 : Riskli Bölge

41 - 60 : İdare Eder

61 - 80 : Olgunlaşma Yolunda

81 - 90 : Örnek İnsan

91 - 100 : Anadolu Bilgesi

ÖZEL SINIFLANDIRMALAR

IQ 95+
RQ 30
CQ 30
MQ 20

Akıllı Ama Çekilmez Sendromu

IQ 70
RQ 95
CQ 95
MQ 95

Gönül Eri

IQ 85
RQ 90
CQ 95
MQ 100

Muhabbet Ustası

IQ 60
RQ 100
CQ 100
MQ 100

Halk Bilgesi

IQ 100
RQ 100
CQ 100
MQ 100

Henüz tespit edilememiştir. Araştırmalar sürmektedir.

İNSANLIK ENDEKSİ (İE)

RUSAMER’e göre insanın gerçek değeri yalnızca bir katsayı ile belirlenemez.

Bu nedenle aşağıdaki formül geliştirilmiştir:

İE = IQ + RQ + CQ + MQ

Bu hesaplama sonucunda ortaya çıkan değer: İnsanın ne kadar zeki olduğunu değil, ne kadar insan kalabildiğini göstermektedir.

RUSAMER’İN NİHAİ KANAATİ

Yüksek IQ saygı uyandırabilir. Yüksek RQ gönül kazandırır. Yüksek CQ güven oluşturur. Yüksek MQ ise insanları birbirine yaklaştırır.

Fakat bu dördünün bir araya geldiği insanlara çok nadir rastlanmaktadır.

Bu nedenle RUSAMER Bilim Kurulu çalışmalarına devam etmektedir.

Adaylar incelenmektedir.

Dosyalar kabarmaktadır.

Komisyon umutludur.

Bilim dünyası merak içindedir.

Ve... çay yine bitmiştir.

CEHALETİN BESİN KAYNAKLARI

RUSAMER araştırmalarına göre cehalet kendi kendine büyümemektedir.

Beslenmektedir. Başlıca besin kaynakları şunlardır: Kibir, Tembellik, Ön yargı, Taklitçilik, Kulaktan dolma bilgiler, Araştırmama alışkanlığı.

Bilim Kurulu’nun kanaatine göre cehaletin en sevdiği yiyecek "Ben zaten biliyorum." cümlesidir.

Bu cümle duyulduğu anda öğrenme faaliyetleri durmaktadır.

RUSAMER kayıtlarına göre cehaletin yaşı yoktur. Çocuğu da cahil olabilir, profesörü de. Fakiri de cahil olabilir, zengini de. Makam sahibi de cahil olabilir, sade vatandaş da. Cehaletin diploması, makamı, serveti ve yaşı yoktur. Ama hemen her zaman yüksek bir özgüveni vardır.

Ve... çay yine bitmektedir.

CEHALETİN DOĞAL DÜŞMANLARI

Her canlının doğal düşmanı olduğu gibi cehaletin de vardır.

RUSAMER kayıtlarına göre cehaletin doğal düşmanları şunlardır: Kitap, Merak, Tevazu, Soru sormak, Dinlemeyi bilmek, Kendini eleştirebilmek

Araştırmalar göstermiştir ki düzenli kitap okunan ortamlarda cehaletin üreme hızı düşmektedir. Ancak bazı vakalarda cehalet kitap okuyarak da yaşamayı başarabilmektedir.

Bu vakalar ayrıca incelenmektedir. Komisyon şaşkındır.

Ve... çay yine bitmiştir.

CEHALETİN ALTIN KURALLARI

RUSAMER tarafından yapılan saha araştırmalarında bazı vatandaşların aşağıdaki kuralları büyük bir titizlikle uyguladığı görülmüştür:

1. Bilmediğin konuda kesin konuş.
2. Kaynağı sorulursa konuyu değiştir.
3. Hata yaptığında sesini yükselt.
4. Delil gösterilirse niyet sorgula.
5. Mantık bitince dayıyı devreye sok.
6. Dayı yetmezse enişteyi çağır.
7. Enişte de yetmezse sosyal medya paylaşımı göster.

Bu kuralları eksiksiz uygulayan vatandaşlar "İleri Seviye Cehalet Uzmanı" olarak sınıflandırılmaktadır.

Araştırmalar devam etmektedir. Dosyalar kabarmaktadır. Uzmanlar yorulmaktadır.

Ve... çay yine bitmiştir.

SONUÇ

Cehalet üzerine söylenmiş binlerce söz vardır. Kitaplar yazılmıştır. Makaleler kaleme alınmıştır. Konferanslar verilmiştir. Fakat bütün bunların özeti belki de birkaç cümlede saklıdır. Cehalet, bilmemek değildir. Bilmediğini bilmemektir. Bilmek de yeterli değildir. Bildiğiyle olgunlaşabilmektir. Çünkü insanı insan yapan şey yalnız bilgi değildir. Bilginin yanında; vicdan, merhamet, irfan, hikmet,nedep ve tevazu da gerekir.

Anadolu irfanı boşuna: "Tahsil cehaleti alır, eşeklik baki kalır." dememiştir.

Yine boşuna: "Âlim ile taş taşı, cahil ile yeme aşı." sözünü söylememiştir.

Asırlar boyunca biriken tecrübe bize şunu göstermektedir: Bilgisizlik öğrenerek giderilebilir. Yanlış bilgi düzeltilerek giderilebilir. Fakat kibirle beslenen cehalet, insanın kendi eliyle ördüğü bir duvardır. O duvar yıkılmadıkça hakikat içeri giremez.

RUSAMER Cehalet Araştırmaları Enstitüsü’nün uzun yıllar süren araştırmaları sonucunda ulaştığı nihai kanaat ise şöyledir:

Bilge insanın ilk sözü: 0"Öğreniyorum."

Cahilin ilk sözü: "Biliyorum."

olmaktadır.

Bu nedenle cehaletle mücadele, başkalarını düzeltmekle değil, önce kendimizi sorgulamakla başlar.

Belki de insanın ömrü boyunca soracağı en kıymetli soru şudur: "Acaba bu konuda bilmediğim bir şey olabilir mi?"

İşte bilgelik o soruyla başlar. Ve cehalet o sorunun sorulmadığı yerde büyür.

Araştırmalar devam etmektedir. Cehalet hâlâ aramızdadır. Bilgelik hâlâ aranmaktadır. Aynalar hâlâ karşı duvardadır.
Komisyon düşünmektedir. Uzmanlar not almaktadır.

Ve... çay yine bitmiştir.

SON NOT YERİNE

Bu çalışmada adı geçen düşünürler, filozoflar, mutasavvıflar, Anadolu büyükleri, kahvehane müdavimleri, çay ocağı müdürleri, sosyal medya uzmanları, dayılar, enişteler ve diğer bütün gönüllü katkı sağlayıcılar şükranla anılmıştır.

Metin hazırlanırken; bazı kitaplardan, bazı makalelerden, bazı dost meclislerinden, bazı çay sohbetlerinden, bazı sosyal medya tartışmalarından, bazı hatalardan, bazı ibretlerden ve bol miktarda hayattan yararlanılmıştır.

RUSAMER Bilim Kurulu’nun kanaatine göre cehalet henüz tamamen ortadan kaldırılamamıştır. Ancak yapılan araştırmalar sonucunda şu önemli bulguya ulaşılmıştır: İnsan, başkasının cehaletini fark ettiği kadar kendi cehaletini de fark etmeye başladığında bilgelik yolculuğu başlamaktadır.

Bu nedenle okuyucuya son tavsiyemiz şudur: Her gün yeni bir şey öğreniniz. Bazen bir kitap okuyunuz. Bazen bir büyüğü dinleyiniz. Bazen bir çocuğa kulak veriniz. Bazen de aynaya bakınız. Çünkü cehalet bazen karşımızda durur. Bazen de bize bakmaktadır. Araştırmalar devam etmektedir. Komisyon dağılmamıştır. Uzmanlar görev başındadır. Çay yeniden demlenmektedir.

Ve... bir sonraki rapor hazırlanmaktadır.

Vesselam.

Ser Feyzlizof Kalburabastî Efendi Hazretleri Celil ÇINKIR Namı diğer Delibal