AHLAT GELENEKSEL EL SANATLARINDAN BASTONCULUK

Unutulmaya yüz tutmuş 3000 yıllık geleneksel el sanatlarından ahşap işleme, süsleme ve baston ustası Sayın Kenan Ateş’i konuk ediyoruz.

Ahlat bastonculuğunun yaşayan çınarlarından Kenan Ateş Usta (87) , babamın kadim dostu olarak tanıdığım, aşağı çarşıda Dadaş amcanın dükkanının önünde babam, Dadaş amca, Kenan ustanın sohbetlerini özlüyorum. Şık giyimi, beyefendi konuşması, babamdan yaş olarak küçük olmasıyla, babama çarşıdan eve kadar eşlik eder, Mazlumyegül Caddesi üzerinden evinin yolunu tutardı.

Kenan Ateş 1939 Ahlat doğumlu olup, Dinhavur Baba Mahallesinde yaşamış, 87 yaşında olan usta, hayatta ve Bastoncu Kenan unvanıyla tanınmaktadır.

Kenan Usta; baston sanatını öğrenmesi askerden önce marangoz olarak başlamış, sonrasında İstanbul’dan Ahlat’a dönen Hamza Usta’nın yanında çıraklıktan başlamış, baston sanatını tamamen el yapımı olarak öğrenmiş ve uygulamıştır. (Hamza Usta önümüzdeki sayıda anlatılacaktır)

Hiç bir makine kullanmadan üretilen bastonlar Türkiye’nin heryerinden hatta yurt dışından müşterilerle alıcılar bulmuş tamamen el sanatı yapılan bastonlar yaşlı ve genç kesime hitap etmiştir.

Kenan Usta; Mehmet Akışık’la birlikte 36 yıl dükkan ortalıklığı yaptış, çırak, kalfa yetiştirmişlerdir. Kenan Ateş ve Mehmet Akışık Hamza Usta’dan sonra bu geleneği sürdürmüş ender ustalarımız arasındadır.

Ahlat’ta yaşayan, bu kadim ilçenin en önemli el sanatlarından biri olan bastonculuk geleneğini yaşatan ve gelecek kuşaklara aktaran Kenan Usta; sanata ve icra ettiği zanaata bakışını özetleyen şu sözü meşhurdur:

"Baston yürümek için değil; yürüdüğün yere anlam katmak içindir."

Kenan Usta; Ahlat’taki bastonculuk geleneğini, sadece bir eşya üretimi değil, Türk kültürünün ve bölgenin tarihi dokusunun yansıtıldığı bir sanat dalı olarak dile getirmektedir. Kenan Usta, bu sanatın modern dünyada unutulmaması için çalışmalar sürdürmüş, ömrünü bu mesleğe adamıştır.

Kenan Usta; Bastonlarında ceviz ağacı, manda, koç ve sığır boynuzunu, klasik şık estetik zarif bastonlarda kullanmıştır.

Kenan usta; Masif bastonlar yani, ağacın doğal yapısına müdahale edilmeden, içi boş olmayan, tamamen doğal ve işlenmemiş ahşaptan üretilen, tek parça, sağlam yürüme bastonları üretmiştir. Masif ahşap yapısı sayesinde yüksek ağırlık kapasitesine sahiptir, sağlamdır ve uzun ömürlü olması, ağacın kendine has damarlı, doğal görünümünü koruduğu görülmektedir. Genellikle kauçuk uçlarla (pabuç) desteklenerek kaymaz ve güvenli bir yürüyüş sunduğu görülmektedir.

Kenan Usta; Bastonlarında cevizi daha çok kullanmış, at, kurt başı, kuş başı, topuzlu asa baston, T baş masifli bastonlar üretmiştir. Çünkü Ahlat’ta ceviz sağlayan ham madde temini kolaylığı, Ahlat’ın iklimi ceviz bitkisinin isteklerini karşılaması, boynuzlarından yararlanılan hayvanların yakın çevrede yetiştirilmesi, sentetik olmayan boyaların elde edildiği doğal bitki türlerinin yaygın oluşu, bastonculukta belirtilen faaliyeti kolaylaştırmakta ve teşvik etmiştir.

Ahlat bastonculuğunun yaşayan çınarlarından Kenan Ateş Usta her sohbetinde, baston yapımının inceliklerini, kullanılan motiflerin anlamını ve Ahlat bastonunun neden yalnızca bir eşya değil; kültür, zarafet ve ustalığın harmanı olduğunu vurgulamıştır.

Kenan Usta; çeşitli sosyal sorumluluk ve eğitim projelerinde yer alarak gençlere bu zanaatı öğretmekte ve kültürel mirasın korunmasına katkı sağlamaktadır.

Kendisine sağlıklı bir ömür diliyorum
Selam ve saygılarımla

Birgül Otlu Ahlat 7 Mayıs 2026
(Ahlat’ta Unutulmaya Yüz Tutmuş Geleneksel El Sanatları Derleme Çalışmamdan)