Gazetelerimizin birisinde yazan bir yazarımızın bir yazısında Sadi Şirazi’nin şu beyitlerini okuyunca ufkumun enginliği alabildiğince genişledi. Bir acem şairinin tanıma ve evrensel gücü hakkında merakım doruk yaptı. Bu beyitler şöyle ve Birleşmiş Milletler binasında Cenevre Ofisinin girişinde yer alıyor.

“Âdemoğulları bir vücudun uzuvlarıdır. Ki aynı cevherden yaratılmışlardır. Zamanın felaketi bir uzva isabet ederse, Diğer uzuvlar da huzur bulamaz. Sen ki başkalarının acısıyla dertlenmezsen, İnsan adını almaya layık olamazsın.”
Sadi Şirazi


Ve Şirazi hakkında daha kapsamlı bilgi edinmek amacıyla yollara düştüm. Önce günümüzün yaşanan savaşlarda insanlığın beyitlerin içeriğinden ne kadar uzaklaştığını irdeleyelim. Bu altın değerindeki beyitler ne kadar derin anlamlar içeriyor. Hele de bu günlerde! Niçin bu günlerde ABD ve İsrail tarafından insanlık dışı bir savaş başlatıldı komşumuz Şirazi’nin İran’ına karşı. Kimdir Şirazi?

İranlı’dır: “Sadi Şirazi (yaklaşık 1210-1291), Fars edebiyatının en büyük şair ve düşünürlerinden biri olup, özellikle ahlaki ve toplumsal konuları işlediği Gülistan ve Bostan eserleriyle tanınan "Kelime Ustası" lakaplı klasik bir edebiyatçıdır. Hayatını seyahatle geçirmiş, Nizamiye Medresesi’nde eğitim almış, tasavvufi yönü güçlü, özlü sözleri atasözü haline gelmiş bir isimdir.”

Ne yazık ki, bu büyük insanın barış, birlik, dostluk içeren beyitleri Birleşmiş Milletler binasının duvarlarına yazılmış. Yazılmış lakin dünyada oluşan anlaşmazlıkları görüşmelerle, barışçı çabaları zorlayarak çözmek isteyen örgüt maalesef güce boyun eğiyor. En acımasız yöntemlerle suçsuz, günah nedir tatmamış onlarca okul öğrencileri ayrıca kadın-erkek, yaşlı-genç insanların, insanlığın öldürülmesini engelleyemiyor. Büyük güçlerin hegemonyasından kurtulamıyor. Adeta beş büyüklerin siyasi emellerine hizmet ediyor.

Saldırganlar hangi inancın mensupları. ABD Hristiyan, İsrailliler Yahudi. Saldırıya uğrayan İranlılar Müslüman. İlginçtir, acımasız savaşı başlatan ve saldırıya uğrayanların inanç kaynağı kutsal kitapları göksel. Allah tarafından gönderilmiş. Dinler tarihi ve kutsal kitabımızda açık açık yazılı. Hz. İbrahim peygamberin oğlu Hz. İsmail Hz. Hacer adlı eşinden doğmuştur.

Yine Hz. İbrahim peygamberin eşi Hz. Sara’dan doğma Hz. İshak peygamberdir. Ve Hz. Musa, Hz. Yakup, Hz. Yusuf ve Hz. İsa gibi peygamberler Hz. İbrahim soyundan geliyor. Hz. İshak peygamberin soyundan gelmektedirler. Hz. Muhammed ise Hz. İsmail soyundan gelir. Hepsi Hz. İbrahim’in torunlarıdır. Görevlere insanlığa insan olmanın gereklerini öğretmekti öncelikle. Peki, peygamberleri aynı soyun insanları olan ve semavi dinlere inanan insanların kavgası niye? Şirazi’nin dediği biz insanlar Âdemin oğullarıyız ve bir vücudun uzuvlarıyız. Bir başkasının acısıyla dertleşemezsek insan adını almaya layık değiliz. Saldırganların liderleri değil başkasının acısıyla dertleşmek kendi inançları dışındakilerini insan olarak görmek bile istemiyorlar.

Savaşın ne kadar insanlık dışı bir eylem olduğunu yaşamının 11 yılını savaş meydanlarında geçirmiş Mustafa Kemal içselleştirmiştir. Mustafa Kemal Atatürk, savaş hakkında şöyle diyor: “Eğer vatan savunması için şart değilse her savaş bir cinayettir.” Demek ki, İran’a karşı açılan savaş bir cinayettir. Bu cinayetin faillerine insan denmez. Atatürk, ayrıca “Yurtta barış, dünyada barış.” Diyerek sivil yaşamında sürekli barış için mücadele vermiş insandır. Bunun içindir ki Atatürk’ün 15 ülkede heykeli, çeşitli ülkelerde 120 cadde ve 25 meydana adı verilmiştir.

Yazının başında Şirazi’nin ünlü beyitlerini okuyunca ufkumun enginliği şöyle genişledi. Hemen İlçe Halk Kütüphanesi’ni ziyaret edip bu Acem şairinin eserleri, Gülistan ve Bostan’ı edindim. Eserler şairimizin yaşamından çeşitli evrelere ait altın değerindeki anı ve çeşitli öğüt verici kıssalarla dolu. Tıpkı Hz. Mevlana’nın ünlü eseri Mesnevi’deki kıssalar gibi. Önce kıssa anlatılır ve arkasından yorumlar yer alıyor.

Okumayı seven arkadaşlar bana sorsalar hangi kitapları okumamı önerirsiniz diye. En son okuduğum Sadi Şirazı’nın Gülistan ve Bostanı önereceğim eserler arasında olur.