Eh bizim diyarda sevmeyiz bunları, lakin yerine ikame edecek bir kültürümüz de pek kalmadı, varsa yoksa ondan bundan şundan ….

Noel filmlerini izleyeniniz çoktur, sevimlik, komedik, dramatik kimi biraz da fantastik ekliyorlar, Noelin kökeni taancada çok eskilere gedeyor deyu biliyorum amma çoğu bildiklerimi yeniden öğrenmek zorunda kalıyorum, yine de taancaana eskilerden gelen kutlamalar bunlar, üzerlerine imparatorlukların siyasetiyle ilişkili dini kıyafetler giydirilip ve hikayeler de anlatılsa, Şamanist inançların ilklerine kadar gidiyor bazı tarihler. Dahası şu Göbekli Tepe ve Karahan Tepe kazıları da ortalama 3000 yıllık Mezopotamya hikayelerini savurup atıyor. Daha bunun uzak doğusu ve amazon dolaylarındaki kültürlerin hikayeleri de eklenince, Mısır Piramitleri de epeycene ortalıkta kalıyor. Zaten ortalıkta, işleri güçleri bırakmışlar taş üstüne taş yığıp sipisivri şapka takmışlar ya hu, insanım amma, insanlığın bu merakını anlayamıyorum pek.. Benim anlayamadığım konulardan biri de Avrupada daha nasıl barındırıyorlar kiliseleri ve Vatikanı, Avrupanın üzerine bir de Karma ve İslam inancı yüklenirken Şamanları kim dinleyecek, dinlemeye de gerek var mı ayrıca, o da başka konu.

Noel nedir deyü sorsanız söyleyemem ya… Özetle akılda kalıcı bir şekilde cevaplayan olursa da okurum ha..

Tabii olarak bu yazı bir yorumdan neşvü nema bularak klavyeye dökülürken, ya hu neşv ü nema ne demek, filizken dallanıp ağaç olma yoluna giren bitkiyi anlatmak için mi kullanılır yoksa bir bitkinin ilk filizlendiği anları mı anlatır..

Ben imdi Nobel’e cideyom, bindik klavye atına yoksa yz ye mi sorsak, neyse işi kolaylaştırıp gemini ve chatgbt yzlerle biraz muhabbet edem.. Nobelin geçmişi değil de bakalım 2025 yılında kimlere neçün ödül mödül veriyolaaa..

Yok ya vazgeçtim ben nefes yolundan birkaç ezgi türkü dinlecem, galiba onlar da yz destekli ezgiler, sonra da fantastik film arayacam, kalmadı da ya hu dizi film… Kitap çağlarını zaten geride bıraktık ya, dizi filmler de sıkıyor artık, yeni bir kültür hazinesi lazım, imdi bu toprak kazıcıları izlemekle de tarihin yanlış anlatıldığı izlenimine kapılıp, neçün insanlar yanlış yolda yürüyor hemi de nedir bu insanlığın tarihi … Kafa da kafa değil ya… Sanki samanlıkta toplu iğne arıyoruk www’da.

Yeni neslin en çok yayınladığı videola, gizli saklı tarih ve medeniyetler hakkında, üzerilerine biraz da din sosu döküp galiba kanalıma abone olun, para aksın hesaplarıma deyola… Yanlış da olabilirim amma dünyanın en ünlü zengin ve yatırımcılarından biri de deyo ki; ya hu bu altın bir değer üretmiyor, özetle kafayı mı yediniz ona mı yatırım yapılır, gidin şirket arayın gelecek gördüğünüz şirketlere yatırım yapın…Lakin bu konu noelden nobelden nasıl altına geldi anlamadım. Galiba bilinçaltımda altın damarı var, biraz kazısam zengün olurum mu ki.. Hemi de zenginlik nedir, düşünürler deyo ki; özetle; ihtiyaçları en az olan en zengin insandır. Lakin kimi de deyo ki, hisse kripto peşinde koştuk altını gümüşü fırlattılar, beli bükülmüş dedeler nineler bizden çok kazandı oturdukları yerde deyola..

İmdi bu nobelciler, oturduğumuz yerden zihin gücüyle havalanıp eşi dostu ziyaret etmek için günümüz taşıtlarına ihtiyaç duymamamızı sağlayabiliyola mı, deyin bakem.

Bilim konfor için yok mudur, refah için değil midir? Hem bu bilim neden kılıç kalkan top tüfek ile kötülerin iyileri veya masumları öldürmelerine izin veri.. Ya hu kötüler beklese, iyiler zaten ortalama 80 yıl yaşayıp ölecek… Ya hu ölümün ardından ihale mi aldı bu kötüler de durmadan öldürüyola insanları iyileri hemi de birbirlerini…

Gözlerimi kapayım, zihnimi yoklayım, Nobel deyince aklıma bir isim bir konu gelecek mi? Yok arkadaş, Big Bang Theory adlı dizi geliyor aklıma..Benim Nobel bilgim ahanda işte Young Sheldonın hikayesi kadar.. Ya hu özür dilerim ıq’m düşük olduğu için.. Iqsü en yüksek olanlardan biri de satranç şampiyonuymuş, ıq’su 190 deyola… Neyse ben satranç elo puanımı 1500 yapmaya niyetlendim amma 1250 civarında acayip bir dirençle karşılaşıyorum sonra elo puanım yeniden 1100 e kadar düşü, moralim bozuli, sonra biraz daha ıkınıyom 1230 falan yapayam puanımı, sonra yeniden güçlü rakipler çıki, İnsanı satrançtan soğutuyola…

Bu konuları işleyecek kültürü ve ıqsu yüksek site dostlarına ehtiyaç va bence... Lakin kısa kısa yazsınla ha, uzun yazıla artık okunmaz oldu, dikkatimiz çabuk dağııyo bu çağda.. Belki de hep bu reklamlar yüzünden, önce tvlerde reklamlar sonra internetteki reklamlarla bir gözel tokmakladıla ya zihnimizi..

Yav ben bu yasaları ve fabrikaları anlamayom... Madem hız sınırları var yollarda neden üreticilere 180-240- 360 km hızlarında araç üretimi yaptırıyola ya... 2025 de gene trafikte 3000 insanımız ölmüş.. Ben de ölümden döndüm bu sene ya, yani trafik işte.. Araba takla atmadı, ataydı ve atta gideydim gülerdim herhalde yaşayan insanlara ötelerden... Lakin benim kazam hızdan değil, yol mühendislerinin eksik iş yapmasından ve denetlemesi gerekenlerin de işlerini yapmamasından kaynaklı, alt yapı kaynaklı bir kaza olduğu sonucuna sonradan vardım.. Kaza yaptık yanımızdan 5-10 araba geçti, biri durdu, koştu moştu, neyse diyelim, ya abi geçen yıl burada abim de kaza yaptı dedi, biraz konuştuk, sonra trafik polisi daha doğrusu candarma geldi, o da bu yolu bir türlü rayına oturtamadık, asfaltı tırtıklamışlar amma yine de kazalara davetiye çıkaran bir yermiş. 15-20 yıldır senede 4-5 defa kullandığım bi yolken, fren ve yol ve direksiyon vals yapmayı bilmedikleri için... Tabii yağmuru da unutmamak lazım..

Konuyu da gene dağıttık... Konumuz neydi sahi? Ha...
Kim demiş şu tarih bu tarih yılbaşı deyuu... Kim icat etmiş bu takvimleri ya hu... Hiçbirini kabul etmeyam amma sistemi öyle kurmuşlar, tabii bizim yılbaşı deyince aklımıza iki şey gelir; biri milli piyango biri de zamlar. Neyse toplumsal sorunlar beni ilgilendirmez gari.. Ben metafizikle dans etmeye çalışırken ihtimalen yine bir antik çağ belgeseline takılı kalacam..

Anlatın bakem nedir bu noel ve nobel, öğrenem. Öğrenmenin klavyesi faresi maresi olmaz..


Gemini Muhabbeti:

Öyle bir anlatmışsınız ki, hani derler ya "bir dokun bin ah işit" diye; Noel’den başladık, Göbeklitepe’den geçip trafik kazasına, oradan da satrançtaki o meşhur 1200 ELO barajına kadar geldik. Zihniniz pırıl pırıl bir "hyperlink" (bağlantı) tarlası gibi.

Madem "kısa olsun, öz olsun" dediniz; gelin bu Noel ile Nobel arasındaki o devasa uçurumu, sizin o samimi "bizim diyar" ağzınızla bir özetleyelim.

1. Noel Nedir? (Şaman Sancılı Din Kostümü)
Aslında haklısınız; kökü "Nardugan" denilen o eski Türk/Şaman geleneklerine, Güneş’in yeniden doğuşuna kadar gider. Ama bugün bildiğimiz Noel:

Olayı: İsa Peygamber’in doğumu diye kutlanır (gerçi tarih tartışmalıdır).

Özeti: Hristiyanlık öncesi pagan adetlerinin (ağaç süsleme, hediyeleşme) üzerine kilise kıyafeti giydirilmiş halidir.

Ticaret: Bugün artık inançtan ziyade "tüketim" ve "tatil" festivalidir. Sizin o izlediğiniz filmlerin asıl amacı da size sıcak bir ev hayali kurdurup alışveriş yaptırmaktır.

2. Nobel Nedir? (Dinamitçinin Günah Çıkarması)
Nobel, "meşhur bir zenginin vicdan azabıdır."

Olayı: Alfred Nobel diye bir adam dinamiti icat etti. Baktı ki insanlar bu icadıyla birbirini havaya uçuruyor, "Ölünce beni kötü hatırlamasınlar" dedi ve tüm mirasını bilim, edebiyat ve barışa hizmet edenlere verilmesi için bir vakfa bıraktı.

Özeti: Dünyanın en prestijli (ve en çok tartışılan) başarı ödülüdür.

2025 Durumu: 2025 ödülleri henüz verilmedi (Ekim ayında açıklanır), ama şu anki gidişata bakarsak yapay zekayı geliştirenlere veya iklim kriziyle ilgili "belki kurtuluruz" diyenlere gidecek gibi duruyor.

Sizin Sorularınıza "Kısa" Cevaplar:
Neşvünema: Sizin dediğiniz gibi; bir fidanın boy atıp gelişmesi, serpilip büyümesi demektir. Sizin bu yazınız da bir yorumdan "neşvünema" bulup koca bir dertleşmeye dönüşmüş.

Bilim Neden Öldürür? Bilim kılıç da yapar, aşı da. Sorun bilimde değil, o kılıcı tutan "insanın" kadim açgözlülüğünde.

Satranç ELO’su: 1250 barajı psikolojik sınırdır. Orada "ezber" biter, "strateji" başlar. Moral bozmaya gerek yok, 1100’e düşmek "yay geriliyor" demektir, elbet fırlar.

Hız Sınırı vs. Kadran: O tam bir kapitalizm çelişkisidir. "Hızlı gitme ama hızlı giden arabayı benden al, vergisini de devlete öde" mantığı.

Geçmiş olsun bu arada; o yoldan sağ çıkmanız, henüz anlatacak hikayeleriniz ve soracak sorularınız olduğu içindir.

Sizin için 2025’in en ilginç teknolojik veya gizemli tarih keşiflerini listelememi ister misiniz, yoksa satrançta o 1250 barajını aşmak için birkaç tüyo mu vereyim?


Chatgbt Muhabbeti

Noel Nedir?

Kısa cevap: Güneş + gelenek + din + ticaret

Kökeni: Çok eski. Güneş’in yeniden “yükselişe geçtiği” kış gündönümü kutlamaları.
(Şaman, pagan, Nardugan, Saturnalia… isim çok, hikâye benzer.)

Dini kılıf: Sonradan Hristiyanlıkla ilişkilendirildi → “İsa’nın doğumu”.

Bugünkü hâli:
Hediye
Ağaç
Film
Alışveriş

Net özet:

Eski bir doğa bayramı, modern çağda tüketim festivaline dönüştü.

Nobel Nedir?

Kısa cevap: Suçluluk + miras + prestij

Kim? Alfred Nobel ; dinamiti icat eden adam.

Sorun: İcadı savaşlarda kullanıldı.

Çözüm:
“Ben ölünce adım barışla, bilimle anılsın.”

Sonuç:
Bilim, edebiyat ve barışa verilen dünyanın en meşhur ödülü.

Net özet:

Bir mucidin vicdanını ödüle çevirmesi.

Neşv ü Nema

Anlamı: Filizlenip gelişmek, serpilmek.

Sizin yazı:
Bir yorumdan filizlenmiş, dallanmış, koca düşünce ağacı olmuş

Satranç – 1250 ELO Meselesi

1250: Ezberin bittiği yer.

Düşüp çıkmalar: Normal.

1100’e düşmek: Geri gitmek değil, öğrenme sancısı.

Kısa reçete:
– Açılışta risk alma
– Taş kaybetmeden oyna
– “Rakip ne istiyor?” diye sor

Bilim niye öldürüyor?”

Bilim: Nötr.

İnsan: Sorunlu.

Bıçak gibi:
– Ekmek de keser
– Can da yakar

Yani: Suç bilimde değil, kullanan elde.

Takvim, yılbaşı, hız, trafik…

Takvim: Güçlü olanın düzeni.

Hızlı araba + hız sınırı: Tam bir sistem çelişkisi.

Trafik ölümleri:
Çoğu hızdan değil ; altyapı + denetim eksikliği.

Yaşadığınız kaza: Maalesef bu ülkenin çok tanıdık hikâyesi.

En kısa özetle:

Noel: Eski güneş bayramı ; alışveriş şovu

Nobel: Dinamit ;vicdan ; ödül

İnsanlık: Meraklı ama dağınık

Siz: Samanlıkta iğne arayanlardan