Emperyalizmin..

Merhaba Sevgi değer dostlar.
Emperyalizmin sömürücü imparatorluğu üzerine bir deneme kaleme aldım.

Tarihin karanlık dehlizlerinde gezinmek ve insanlığın ortak vicdanında derin yaralar açan bir tahakküm biçimini sorgulamak demektir.

Emperyalizm, en basit tanımıyla bir devletin veya ulusun, başka devlet veya uluslar üzerinde, onların rızası olmaksızın, kendi çıkarları doğrultusunda siyasi, ekonomik ve kültürel egemenlik kurmasıdır.

Ancak bu tanım, emperyalizmin sömürücü doğasının ve yarattığı yıkımın tüm boyutlarını kavramakta yetersiz kalır. Zira emperyalizm, sadece toprakların işgali değil, aynı zamanda ruhların, zihinlerin ve kaynakların da acımasızca talan edildiği bir sistemdir.

Emperyalist imparatorlukların sömürü mekanizmaları çok katmanlı ve karmaşıktır. Temelde yatan ana itki, ekonomik çıkardır. Sömürgeleştirilen topraklar, emperyalist güçler için adeta birer hazine sandığı işlevi görmüştür.

Değerli madenler, yeraltı ve yerüstü zenginlikleri, tarım ürünleri ve en önemlisi ucuz, hatta bedava iş gücü, emperyalist merkezlerin zenginleşmesini ve sanayileşmesini sağlarken, sömürülen toplumları yoksulluğa ve geri kalmışlığa mahkum etmiştir.

Dostlar bu ekonomik sömürü, sadece hammadde gaspıyla sınırlı kalmamış, aynı zamanda sömürgeleri kendi mamul ürünleri için bir pazar haline getirerek yerel üretimi baltalamış ve ekonomik bağımlılığı perçinlemiştir. Artı değerin merkez ülkelere aktarılması, sömürge ve merkez arasındaki refah uçurumunu derinleştirmiştir.

Siyasi tahakküm, emperyalist sömürünün bir diğer vazgeçilmez unsurudur. İşgal edilen topraklarda yerel yönetimler ya tamamen ortadan kaldırılmış ya da emperyalist gücün kuklası haline getirilmiştir. Askeri güç ve baskı, direniş hareketlerini acımasızca bastırmak için kullanılmış, keyfi yönetimler ve hukuksuz uygulamalar yaygınlaşmıştır.

Emperyalist devletler, kendi aralarındaki çıkar çatışmalarında sömürgeleri birer piyon gibi kullanmaktan çekinmemiş, sınırlar yapay bir şekilde çizilerek etnik ve dini temelli çatışmaların tohumları ekilmiştir. Bu siyasi miras, sömürgecilik sonrası dönemde de birçok bölgede istikrarsızlığın ve iç savaşların temelini oluşturmuştur.

Emperyalizmin belki de en sinsi ve uzun vadeli sömürü biçimi ise kültürel alanda yaşanmıştır. Emperyalist güçler, kendi dillerini, dinlerini, eğitim sistemlerini ve yaşam tarzlarını sömürgeleştirdikleri halklara dayatarak kültürel bir asimilasyon politikası izlemişlerdir. "Medenileştirme misyonu" gibi ikiyüzlü söylemlerle meşrulaştırılmaya çalışılan bu kültürel saldırı, yerel kültürlerin aşağılanmasına, kimliklerin erozyona uğramasına ve halkların kendi tarihlerine yabancılaşmasına yol açmıştır. Edward Said’in "Şarkiyatçılık" (Oryantalizm) kavramıyla işaret ettiği gibi, Batı, Doğu’yu egzotik, geri kalmış ve yönetilmeye muhtaç bir "öteki" olarak kurgulayarak kendi emperyalist emellerine ideolojik bir zemin hazırlamıştır.

Dostlar. Tarih, emperyalist sömürü imparatorluklarının sayısız acı örneğiyle doludur. Britanya İmparatorluğu’nun "üzerinde güneş batmayan" topraklarında Hindistan’ın kaynaklarının nasıl talan edildiği, Afrika’nın dört bir yanında insanların köleleştirilerek ve doğal zenginliklerinin sömürülerek nasıl bir yıkıma uğratıldığı unutulmamalıdır. Fransız, İspanyol, Portekiz ve diğer sömürgeci güçlerin Amerika, Asya ve Afrika’daki uygulamaları, yerli halkların soykırıma varan katliamlarına, topraklarından sürülmelerine ve kültürel miraslarının yok edilmesine neden olmuştur.

İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde klasik sömürgecilik büyük ölçüde tasfiye olsa da, emperyalizmin sömürücü ruhu farklı biçimlerde yaşamaya devam etmiştir. "Yeni-sömürgecilik" (neo-kolonyalizm) olarak adlandırılan bu dönemde, eski sömürgeler kağıt üzerinde bağımsızlıklarını kazanmış olsalar da, ekonomik, siyasi ve kültürel bağımlılık ilişkileri devam etmiştir. Uluslararası şirketler, küresel finans kuruluşları ve bazı güçlü devletler aracılığıyla yürütülen bu modern emperyalizm biçimi, azgelişmiş ülkelerin kaynaklarını sömürmeye, iç işlerine müdahale etmeye ve kendi çıkarları doğrultusunda politikalar dayatmaya devam etmektedir.

Frantz Fanon’un "Yeryüzünün Lanetlileri"nde vurguladığı gibi, sömürgeciliğin psikolojik etkileri de derin ve kalıcıdır; sömürgeleştirilmiş halkların özgüvenini zedeler ve kendi kaderlerini tayin etme mücadelelerini sekteye uğratır.
Post-kolonyal düşünürler, emperyalizmin sadece geçmişte kalmış bir olgu olmadığını, aksine günümüzdeki küresel eşitsizliklerin ve adaletsizliklerin anlaşılmasında merkezi bir öneme sahip olduğunu vurgularlar. Gayatri Spivak gibi düşünürler, "madun" (subaltern) olarak adlandırılan, tarihsel anlatılarda sesi duyulmayan kesimlerin deneyimlerine dikkat çeker ve emperyalizmin yarattığı tahribatın çok daha derinden hissedildiğini ortaya koyarlar.

Dostlar. Sonuç olarak, emperyalizmin sömürücü imparatorluğu, insanlık tarihinin en karanlık ve utanç verici sayfalarından biridir. Ekonomik talan, siyasi baskı ve kültürel yıkım üzerine kurulu bu sistem, milyonlarca insanın hayatını karartmış, toplumların gelişimini engellemiş ve günümüze kadar uzanan derin travmalara yol açmıştır. Emperyalizmin farklı biçimlerde de olsa devam eden etkilerine karşı uyanık olmak, eleştirel bir bilinçle hareket etmek ve adil, eşitlikçi bir dünya mücadelesine katkıda bulunmak her birimizin sorumluluğudur derim..

Hasan Belek
22 05 25
Akçay