Serdar Rençber’den alıntı yazıdır.

-------- ÖĞRETİLMİŞ ÇARESİZLİK -------
《CAM TAVAN SENDROMU》

“Bir Şeyin imkânsız olduğuna inanırsanız, aklınız bunun neden imkânsız olduğunu size ispatlamak üzere çalışmaya başlar. Ama bir şeyi yapabileceğinize inandığınızda, gerçekten inandığınızda, aklınız yapmak üzere çözümler bulma konusunda size yardım etmek için çalışmaya başlar”
Dr. David J. Schwartz

Bir insanın yaşamını daha zor hale getirmesi beklentilerini çok daha üst seviyelerde tutması ve elde edemediği şeylerin hasretiyle umutsuz bir durum içine düşebilir.
Cam tavan sendromu genel anlamı ile bireyin özgüven eksikliği nedeniyle kişinin kendini pek çok anlamda kısıtlaması kendisini çaresiz hissetmesidir.
Bu kısıtlama bireyin kendini pek çok işi yapmaya uygun görmemesi sonucu ortaya çıkar.
Yani aslında birey yapmak istememe durumunda değildir, yapamayacağını bildiğini düşünmektedir.
Bu da aslında bir deneye bağlı olarak verilmiş bir isimdir.
Peki, cam tavan sendromu nedir ve cam tavan sendromu hangi etkenlere bağlı olarak ortaya çıkar?

Bilim adamları pirelerin farklı yükseklikte zıplayabildiklerini görürler.
Birkaçını toplayıp 30 cm yüksekliğindeki bir cam fanusun içine koyarlar.
Metal zemin ısıtılır.

Sıcaktan rahatsız olan pireler zıplayarak kaçmaya çalışırlar ama başlarını tavandaki cama çarparak düşerler.

Zemin de sıcak olduğu için tekrar zıplarlar, tekrar başlarını cama vururlar.
Pireler camın ne olduğunu bilmediklerinden, kendilerini neyin engellediğini anlamakta zorluk çekerler.
Defalarca kafalarını cama vuran pireler sonunda o zeminde 30 santimden fazla zıpla(ya)mamayı öğrenirler.
Artık hepsinin 30 cm zıpladığı görülünce deneyin ikinci aşamasına geçilir ve tavandaki cam kaldırılır. Zemin tekrar ısıtılır.
Tüm pireler eşit yükseklikte, 30 cm zıplarlar! Üzerlerinde cam engeli yoktur, daha yükseğe zıplama imkanları vardır ama buna hiç cesaret edemezler.
Kafalarını cama vura vura öğrendikleri bu sınırlayıcı ‘hayat dersine’ sadık halde yaşarlar.
Pirelerin isterlerse kaçma imkanları vardır ama kaçamazlar.
Çünkü engel artık zihinlerindedir.
Onları sınırlayan dış engel (cam) kalkmıştır ama kafalarındaki iç engel (burada 30 cm’den fazla zıplanamaz inancı) varlığını sürdürmektedir.
Bu deney canlıların neyi başaramayacaklarını nasıl öğrendiklerini göstermektedir.
Bu pirelerin yaşadıklarına ‘cam tavan sendromu’ denir.
Bir insanın gelebileceğine inandığı en üst nokta, onun cam tavanıdır.
Cam tavanınız, hayallerinizin tavan yüksekliğini gösterir. İnsan inandığına denktir.
Yapabileceğini düşündüğü kadardır.

Yapmak istediğiniz her ne var ise zihninizdeki cam esaretten kendinizi kurtarın.

■Cam Tavan Sendromundan Kurtulmak

İnsan hayata olan direncini ve dirayetini kaybememelidir, bu nedenle önceliklikli olarak cam tavan sendromundan kurtulmak için kişilerin kendilerine olan özgüvenlerinin tazelenmesi şarttır.
Ancak bu sayede bireyin kendine koyduğu kısıtlamaları kaldırması mümkündür.
Bireylerin edindikleri olumsuz deneyimlerden ya da çevrelerinden aldıkları olumsuz geri dönüşlerden de uzaklaşması şarttır.
Başarmak için denemekten başka bir yol olmadığı unutulmamalıdır.
Bir işi yapmadan önce nasıl işleyeceğini bilmek neredeyse imkansızdır.
Bu nedenle de bireylerin aslında kendilerini koydukları cam fanusu kaldırmaları ve cam fanus olmadan çok daha yukarıya zıplayabileceklerini bilmeleri önemlidir.

Bireysel olarak cam tavan sendromu ile mücadele edebilmek için;

▪︎Kişisel becerilerinizi ve mesleki niteliklerini geliştirmek için eğitim almalı,
▪︎Özgüvenli olmak için mağduriyet duygusundan kurtulmalı,
▪︎Çalıştığınız işletmedeki eğitim,mentörlük fırsatlarını kaçırmamalı,
▪︎Doğru ve etkili iletişim kurmak için beden dilini doğru kullanma ve diksiyon geliştirmeye odaklanmalı,
▪︎Ekip ruhunun gücüne inanarak sadece bireysel çalışmalara değil,takım ve ekip çalışmasınada önem vermeli,
▪︎İş yaşam dengesini koruyabilmek için zaman yönetimi konusunda özenli olmalı,
▪︎İş odaklı olmayıp sosyal ilişkilere önem vermeli ve hobileriniz için kendinize de zaman ayırmalısınız.

Unutmayın !
Gerçek engeller zihninizden geçen;
Yapamazsın,
Başaramazsın,
Ezilirsin,gibi negatif düşüncelerimizdir...

Unutmayın !
Umutsuzluk yok...
İnanç,karar,azim var...

Sosyolog / Âîle ve Eğitim Danışmanı
Serdar Rençber