Kitap okuma oranı çok düşük bir toplumda yaşamanın olumsuzluklarını hep birlikte yaşıyoruz. Bir kere insanlar kolay manipüle ediliyorlar. Banker Kastelli, Mehmet Aydın(Tosun), Veli Göçer, İhlassız Enver Ören ve daha niceleri halkımızı kandırıp menfaat sağlayabildiler.

Okumak zahmetli olmakla birlikte insana üstünlük sağlar. Okumuyoruz, halimizden şikayet ediyoruz. Çevremizde ve dünyada neler olup bittiğini analiz edecek idrak ve doğru düşünme yeteneğinden uzağız.

TÜİK’in geçen yıl yayınladığı verilere göre, Türkiye’de kitap okumaya kişi başına ayırılan süre günde yalnızca bir dakika. Türkiye’de düzenli kitap okuyanların oranı neredeyse binde bir. Türkiye’de kitap, ihtiyaç listesinin 235’inci sırasında yer alıyor. UNESCO verilerine göre Türkiye, kitap okuma oranında dünyada 86’ncı sırada, yoksul Afrika ülkeleriyle aynı kategoride. Dünyada kitap için kişi başına harcanan para ortalama 1,3 dolarken, Türkiye’de çeyrek dolar.

Rakamlar çoğu kez ayrıntıdır, ama söyledikleri şeyler düşündürücüdür. TÜİK verilerine göre toplumun büyük bir kısmı (yüzde 70) hayatı boyunca hiç kitap okumamış. Bu, sadece bir alışkanlık meselesi değil; aynı zamanda bir zihniyet meselesidir.
Ne gariptir ki aynı ülkede kitap fuarları dolup taşar. İnsanlar kalabalıklar içinde kitaplara dokunur, sayfaları çevirir… Ama o sayfaların ne kadarı gerçekten okunur? İşte asıl soru burada başlar.
Dünyaya baktığımızda farklı bir manzara görürüz. UNESCO’nun verilerine göre bazı ülkelerde okuma, hayatın doğal bir parçasıdır. Hindistan’da bir insan haftada saatlerce kitapla vakit geçirirken, başka yerlerde bu süre birkaç saate bile ulaşamaz.
Bir başka şehir düşünün…
Agra! Kitapların sokaklara indiği, kütüphanelerin insanların ayağına gittiği, yazarların teşvik edildiği bir yer. Okumak orada bir ayrıcalık değil, bir ihtiyaçtır.
Peki, bizde neden zor? Belki hayatın telaşı… Belki ekonomik kaygılar…
Belki de ekranların büyülü ışığı…Artık elimizde kitap yerine telefon var. Sayfalar yerine akışlar, cümleler yerine kısa videolar…
Dikkatimiz parçalanmış, sabrımız azalmış. Oysa kitap, sabır ister. Sessizlik ister. Biraz da yalnızlık…
Kitap okumak, sadece bilgi edinmek değildir. İnsanın kendini tanıma yolculuğudur. Bir roman okurken başkasının hayatına gireriz.
Bir şiirde kendi duygularımızı buluruz.
Bir düşünce metninde zihnimizin sınırlarını zorlarız. Mesela Don Kişot’ta hayalle gerçeğin çatışmasını görürüz.
Küçük Prens’te ise çocuk kalbinin derinliğini… Kutsal metinler de “en çok okunanlar” listesinin başında yer alır:
Kur’an ve İncil…

Okumak insanı değiştirir.
Daha çok düşünen, daha iyi anlayan, daha derin hisseden birine dönüştürür.
Empati kurmayı öğretir.
Kelime hazinesini genişletir.
İnsanı kendi iç dünyasıyla baş başa bırakır.
Belki de bu yüzden kitap okumayan bir toplum, birçok şey yanında duygusunu da kaybeder.
Sonuçta okumak bir zorunluluk değil, bir tercihtir. Ama bu tercih, insanın kim olacağını belirler.
25.03.2026
"İnsanlık Halleri" Denemeler
_______________________________
KİTAP İÇİN SÖYLENENLER
Kendini kurnaz zanneden insanlar, okumayı küçümserler. Basit insanlar ona hayran olurlar.Akıllı insanlar ise ondan faydalanırlar.. F. Bacon
Sıkıntımızı unutmak, donuk hayatımıza biraz ışık ve renk vermek, daracık dünyamızda bulamadıklarımızı yaşamak için tek çaremiz, kitaplara sarılmaktır.
olgunlaştıran ve ihtiyarları gençleştiren şey, okumaya karşı gösterdikleri derin sevgidir.W. Murdoch
Okuyup yazanla okumayanlar arasındaki fark, dirilerle ölüler arasındaki fark kadardır. Aristo
Her faydalı ve güzel kitap bir okuma aracı olmakla birlikte, aynı zamanda bir sanat eseridir de.Çünkü her kitap bir şahsi karekterin ifadelerini aktaran bir araçtır. Paul Valery
Bir bahçe ve bir kitabın varsa hiçbir eksiğin yoktur demektir. "Çiçero"
Kitaplar insan hayatının tehlikeli denizlerinde yol gösteren pusulalarıdır. Lee Bennet
Okuma içimizdeki meçhul alemin kapılarını açan anahtardır. Cemil Meriç
Karanlıkları devirmek ve aydınlık çağın kapılarını açmak için en mükemmel silah kalemdir. Sözle yazıyla kazanılmayacak savaş yok. Cemil Meriç
Dünya okuyan. için yaratılmıştır. Okuma zevkini öğrenen mutlu bir insandır. Con Hersel
Çeyrek saatlik okumanın gideremediği bir kederim yoktur. Montesquie
Okuma ihtiyacı barut gibidir,bir kere tutuşunca artık sönmez. Victor Hugo
Okunan bir kitap, insan zekasını genişletir. Onun için bir kitabı okumadan evvelki halimize dönmek imkansızdır. O.W.Holmes
Okumadan düşünmek yararsız, düşünmeden okumak gereksizdir. Konfüçyüs
Hayattaki başarılarımı, kişiliğime ve çevreme tesirimi devamlı olarak okumaya borçluyum. Henderson
Despotlar okuyan insanlardan ve ilim adamlarından korkarlar. Çünkü onlar despotlara baş kaldırırlar. Okumayan insan kolay güdülür. Cemal Doğan
Okumadan edindiğim fayda bilgisizlipimi daha iyi görmek olmuştur. Descartes
Ömrünün dörtte üçünü okumakla geçiren muhakkak namuslu olur. Diderot
Kainat okuyup öğrenen insan için özel yaratılmıştır. Okuma zevkini öğrenen insan mesut olur. John Herchel
Okumak, insanlığın fikir ve bilgi mirasından yararlanmaktır. Mehmet Can
Bir kitap dünyadan daha geniştir, çünkü maddeye düşünceyi katar. Victor Hugo
Okumak içinde bulunduğumuz ortamda hakikati aramanın en parlak ve objektif yönetimidir. Ayhan Bilgen
İnsanların düşmanları ile kitapların düşmanları aynıdır. Ateş, rutubet, zaman ve içindekiler. Paul Valery
Okuma, alışkanlıkların en asildir. Antoine Albalat
(Selim Çoraklı, Kitap Okumanın 77 Yolu)