Hakkımızda;
Hacı Ali bayram Şiirleri üzerine bir çalışma
1949 Konya-Doğanhisar Deştiğin doğumlu, İstanbul İlköğretmen Okulu mezunu (1967), 29 yıl köy öğretmenliği yapmış, ailesini geçindirmek için işportacılıktan kebapçılığa onlarca ek işte çalışmış, kazandığı iki yüksekokulu babasından izin alamadığı için okuyamamış  bir şair. Bu üç unsur — taşra, öğretmenlik ve yarım kalmış eğitim hasreti — şiirinin tonunu doğrudan belirliyor: hem otodidakt bir yoğunluk hem de kanıtlama isteği.

Kişisel kayıplar da tematik izler bırakıyor: 27 yıllık eşini 1997’de kaybetmesi, ertesi yıl Down sendromlu oğlunun doğması  — ölüm, kader ve rıza temalarının neden bu kadar merkezi olduğunu açıklıyor.

2. Dönemlenme: aşktan tasavvufa

Şiir yolculuğu net biçimde ikiye ayrılıyor. 1967’de “Aşk” adlı şiiriyle başlayan ilk dönemde beşerî aşk hâkim; sonrasında tasavvufi düşünceye yönelmesiyle şiirin ana teması tasavvuf oluyor.  Ama bu bir kopuş değil, bir dönüşüm: erken dönemin sevgiliye seslenişi (Sen En Güzelsin, Seviyorum Sevdiğim) ile geç dönemin Hakk’a seslenişi arasında aynı hitap kalıbı, aynı ikinci tekil şahıs mahremiyeti sürüyor. Candan İçre‘de bu iki katman üst üste biner — soru dizileriyle aranan “sen”, hem sevgili hem Zat’tır.

3. Biçim: iki ayrı teknik damar

a) Hece/halk şiiri damarı. Kurban, Sen En Güzelsin, Dön Hatadan, Yiğitlik, Arama Beni — dörtlükler, redifli kafiye, sabit son mısra tekniği. Bu, doğrudan koşma–semai geleneği. Kurban‘da yaratılmışların kataloğu (arı, kuş, balık, martı) her dörtlükte aynı redifle Tevhid’e bağlanır: klasik “kesretten vahdete” hareketinin ders kitabı gibi bir uygulaması.

b) Serbest/modern damar. Mecburum, Terörist, Bir Nefer Öğretmenim. Teknik olarak en iddialı şiir Mecburum: tek heceli emir kiplerinin (doğ / oğ / boğ / sağ / ağ) her bendde tekrarlanıp aynı fiille kapanması üzerine kurulmuş, sesle anlamı birlikte ilerleten bir yapı. Sızıntı dergisindeki eleştiri şiiri Attila İlhan’ın “Ben Sana Mecburum”unu çağrıştırdığını belirtip imgelerini sağlam bulmuş.  Bu iki damarın bir arada bulunması, onu “saf halk şairi” kategorisine oturtmayı zorlaştırıyor.

c) Anafora tekniği. Bir Nefer Öğretmenim baştan sona “öğretmen değil de … olsaydım” varsayımının tekrarı üzerine kurulu; her bendde bir meslek denenip reddedilir, sonda asıl kimliğe dönülür. Retorik olarak sağlam kurgulanmış, muhtemelen en iyi yapılandırılmış şiiri.

4. Tematik harita

Akçar, ana temaları inanç ve aşk olarak belirleyip ölüm, vatan sevgisi, evlat sevgisi, taşlama, nasihat gibi başlıkları da sayıyor.  Kendi okumamda dört eksen öne çıkıyor:

• Vahdet-i vücud. Arama Beni‘de konuşan özne insan değil, ilahi ses; “beni nefsinin dışında arama” çağrısı Yunus ve Niyazî-i Mısrî’nin şathiye/devriye hattına açıkça bağlanıyor. Külliyatın en cesur şiiri bu.
• Ölüm = ikinci doğum. De Yalan Dünya’da ölüm bir son değil, doğuma benzetilen yeni bir hayat vaadi olarak kurgulanıyor; Ölüm Gerçeği’nde şair kendi cenazesini dışarıdan seyrediyor — “ölmeden önce ölmek” motifinin somutlaştırılmış hali.
• Toplumsal uyarı. Terörist ve Türkiye, 1990’ların terör ortamının doğrudan ürünü; taşlama geleneğinin güncel siyasete uygulanması. Terörist’in ana argümanı ahlaki: öldürenin de ölen olduğu.
• Öğretmen kimliği. Türk şiirinde nadir görülen bir damar; meslek, şiirin konusu değil kimliğin merkezi.

5. Güçlü ve zayıf yanlar

Güçlü: Ses işçiliği (özellikle redif ve tekrar kullanımı), tasavvufi kavramları soyut kalmadan somut imgeye çevirebilmesi (Kurban‘daki yaratılış kataloğu), samimiyet ve tutarlı bir dünya görüşü. Feyzi Halıcı’nın onu geleneksel Türk şiirinin yaşayan temsilcilerinden sayması  abartılı bir iltifat olsa da yersiz değil.

Zayıf: Didaktizmin sık sık şiiri bastırması — Yiğitlik ve Dön Hatadan yer yer manzum öğütnameye dönüşüyor, mısra bir fikri taşımaktan çok ilan ediyor. Bazı kafiyeler zorlama; dinî-tasavvufi terminoloji zaman zaman hazır kalıba dönüşüyor. En önemlisi: külliyat hiçbir editoryal süzgeçten geçmemiş. Kitap basılmadığı için zayıf şiirlerle güçlü şiirler aynı düzlemde duruyor; iyi bir seçki, şairin itibarını belirgin biçimde yükseltirdi.

6. Edebiyat tarihindeki yeri

Merkez edebiyat kanonunun dışında, taşra tasavvuf şiiri geleneğinin 20. yüzyıl sonundaki bir temsilcisi. Etkilendiği isimler olarak Yunus Emre ve Mevlânâ’nın yanı sıra Abdurrahim Karakoç, Âşık Veysel, Necip Fazıl ve Cahit Sıtkı’yı sayması,  tam da bu melez konumu açıklıyor: halk şiirinin biçimi, Necip Fazıl’ın metafizik gerilimi, Karakoç’un taşlama diliyle birleşiyor.

Akçar’ın bildirisi kendi ifadesiyle onun hakkındaki ilk ilmî çalışma  — yani ciddi bir edebî değerlendirme henüz yapılmış değil. Sağlıklı bir hüküm için önce derli toplu bir metin neşri gerekiyor.