Susmak, her zaman bitişin işareti değildir. Bazen anlatmanın karşılıksız kaldığını anlamanın işaretidir. Bu ikisi birbirine benzer görünür; aslında çok farklı.

Biri kızgınken konuşur. Bağırır, boşaltır, bir yere koyar öfkesini. Ama susuyorsa, öfkenin ötesine geçmiştir. O noktada ses yükselmez; içindeki mesafe büyür. Ve bu büyüme, çoğu zaman sessizce olur.

Sevgi bir alışveriş değil. Ama hesap tutan bir sevgi, zamanla alışverişe dönüşür. Biri veriyor, diğeri alıyor; bu düzen bir süre sonra sevgi üretmez, yorgunluk üretir. Yorgunluk birikince, susmak en kolay yol haline gelir; en ağır olanı da.

Birini yanlış yere koymak ayrı bir meseledir. Yanlış yer, kötü niyetten doğmak zorunda değildir. Biri iyi olabilir; ama hayatındaki yeri yanlışsa, o iyilik bile zamanla can yakar. Bunu öğrenmek, uzun sürer. Çünkü insan, verdiği emeği haklı çıkarmak için o yeri doğru saymaya devam eder.

"Belki düzelir" ihtimali, burada devreye girer. Bu ihtimal çoğu zaman bir gerçek değildir; insanın kendi içini avutma biçimidir. Ama o avuntu uzadıkça, gerçek daha sert bir yüzle gelir.

Bir davranışa, bir suskunluğa, bir cümleye sürekli niyet eklemek; sonunda gerçeğin önüne geçen bir hikaye yazar insana. O hikayenin içinde kalmak kolaydır. Çünkü anlam yükledikçe insan kendini kandırmaya açık hale gelir. Zamanla şunu görür: her şeyin bir anlamı yoktur. Bazı şeyler sadece eksik, bazı bağlar sadece tek taraflı. Bunu kabul etmek, en zor olanı.

Bir şeyi sürdürmek, verilen emeğin zorunlu sonucu değildir. Emek bazen bırakmayı da kapsar. Her çaba karşılık bulmaz; her emek bir şey üretmez. Bunu bilmek ayrı, hissetmek ayrı.

Bazı düğümler çözülmek için durmaz; fark edilmek için durur. İnsan orada ne kadar uğraşsa, ip aynı yerden sıkılaşır. Çözmek, her zaman iyileştirmek değildir.

Netlik de her zaman huzur getirmez. Bazı cevaplar geldiğinde insan rahatlamaz; daha keskin bir yalnızlık hisseder. O yüzden belirsizliğin içinde kalmayı da öğrenir zamanla. Bu teslim değildir. Seçimdir.

Birini çok sevmiş olmak, onun sende bıraktığı yeri haklı çıkarmaz. Ama o yerin varlığını da silmez. İkisi arasında bir yerde durulur. Ne tamamen bırakmak mümkün, ne de eskisi gibi tutmak.

Bazı hikayeler bitmez. Geri çekilir. İnsan da bazen hayatından birini değil, o hikayeyi geri çeker. Sessizce. Açıklamadan. İspat etmeden.

Sadece kendi içinde tamamlayarak.

Turgay Kurtuluş