SAVAŞ UÇAKLARI.
Özellikle son zamanlarda ABD’nin haksız bir biçimde uygulamaya başladığı (ve bence pişman olmaya da başladığı) F-35 yaptırımı (ortağı olduğumuz 5’inci nesil uçak projesi), yeni nesil (4+) F-16 alımımız ve mevcut F-16 ucaklarımzın modernizasyonu konusundaki uyulması mümkün olmayan şarları dayatması, milli muharip uçaklarımızın tasarımdan fabrika çıkış sevilyelerine gelmeye başlaması, ülkemizde muharip uçakların (jet savaş uçakları) çok konuşulur ve yazılır olmasına yol açtı. Kaldı ki özellikle jet savaş uçakları her zaman halkların gönlünde taht kurmuş ve ilgi odağı
olmuştur. Benim de gönülden katıldığım bir deyiş vardır; “Jet Gürültüsü Özgürlüğün Sesidir-Jet Noise is The Sound of Freedom”. Jet savaş uçaklarını seyretmek, konuşmak, yazmak hemen her kültürde yaşanılan ülkenin özgür olduğunu hissetttirir, milli duyguları okşar, ayrıca uçak, otomobil, gemi gibi hava, yer, deniz taşıtları, tasarımsal estetikleri ve taşıdıkları sistemler itibariyle hem görsel hem de teknolojik ilgi odaklarıdır.
II. Dünya Savaşı’nın bitiminden itibaren havacılık dünyasının gündemine oturan, Kore, Vietnam Savaşları ve özellikle tüm soğuk savaş dönemi boyunca çok öne çıkan jet savaş uçakları ve bu platformların taşıdığı başta bu uçağa da adını veren gaz türbinli motorlar (Turbojet, Turbofan, Turboprop, Turboshaft) ailesinden turbojet ve turbofan motorlar, uçak radarı, uçak avionik ve silah sistemlerindeki süratle gelişen ve evrimleşen başdöndürücü teknolojik gelişmeler, bahse konu jet savaş uçağı jenerasyonunun sınıflandırılması ihtiyacını da doğurmuştur.
Tüm bu jet savaş uçağı gündemi içerisinde, konunun uzmanlarının; 4’üncü nesil uçak, 4.5’inci nesil uçak, 4+, 4++, 5’inci nesil uçak gibi gruplandırmalar ile betimleyerek, jet muharip uçaklarını kategorize etmeleri, sınıflandırmaları, jet nesillerinin nasıl belirlendiği ve gruplandırıldığı konusunda merak ve ilgi uyandırmıştır.
Aslında bu jenerasyon sınıflandırması ve içeriği bu uçakları tasarlayan, entegre eden firmaların veya siparişleri veren hava güçlerinin ya da ülkelerin belirlediği bir sayısal ve nesnel bir uçak mühendisliği, sistem mühendisliği kategorizasyonu değildir.
Güvenilir açık kaynaklara göre; 1990’lı yılların başında NASA’nın yaptığı bu jet savaş uçağı jenerasyonunun betimlenmesinin/sınıflandırılmasının; başta USAF (ABD Hava Kuvvetleri) tarafından kabul görmesinin akabinde Rus uçakları dahil dünyanın tüm jet savaş uçaklarının sınıflandırılmalarına, bu sınıflandırmayı konunun uzmanlarının da benimsemelerine yol açmıştır. Ancak; bu sınflandırmanın içeriğini belirleyen ve denetleyen uluslararası bir otorite yoktur ve olması da siyasi açıdan mümkün değildir. Bu sınıflandırma ticari bir avantaj ve/veya kaygı nedeniyle oldukça suistimal edilip, prestij meselesine de dönüştürülmüştür. Özellikle 4’ncü nesil uçaklarda 4, 4.5, 4+, 4++, nesil zorlamaları, 5’nci nesil değil ama ona yakın deme kaygısını öne çıkartmaktadır.
Bu satırların yazarı tam bir uçak aşığıdır ve okuma yazmayı öğrenmeden önce dahi uçaklarla ilgili her bilgiyi, incelemeyi, derlemeyi, biriktirmeyi hobi edinmiştir. Internet çağına kadar uçak incelemelerimde referans aldığım, Flight International, Aviation Week, Jane’s Defence Weekly, M5 ve benzeri diğer yayınlarda jet savaş uçaklarının sınıflandırılmalarına dair herhangibir kategorizasyon yapıldığını, belirtildiğini hatırlamıyorum.
Bu yazımızda, bilgi ve tecrübemizin elverdiği ölçüde ve -güvenilir literatür taraması- ile muharip jet uçaklarının nesillerini belirten özelliklerini öne çıkartarak biz de sıralayacağız, örneklerini sunacağız, öne çıkan nesil belirleyici baskın özelliklere vurgu yapacağız. Ancak, biz de bu uçak kesinlikle şu nesildir diyebilecek otoriteye sahip olmadığımızı özellikle belirtmeyi, okuyucumuza saygı nedeniyle, ihmal etmemek isteriz.