Seyit Cemali

Yâ Rab aç kapını bu köhne âh-ı cânıma ,
Düştüm hicrân ateşinin fermanına ,
Aşk mı bu, yoksa yazılmış bir imtihan ,
Merhamet eyle kuluna bu garip hâlime..

Yâ rab.. Hû Allah,Yâ Rab… merhamet eyle…divane kuluna,
Bu garip hâlime…derbeder halime...

Dergâhın kapısında bekler bir garip divane ,
Hırkam ıslak, gönlüm yanık, nefesim zikrim ,
Semâ döner içimde, sır olur her bir pervane ,
Ben hâlâ o sırra erememiş bir derviş kulum,

Yâ Rab… Yâ Rab… merhamet eyle… derbeder halime,bu garip hâlime…

Kandiller titrer,rüzgarla gölgeler uzar ,
Her bir mum ışığı bin umut..doğar,
her gölgede bir ulu aksakallıdan nazar ,
Postun önünde çöker içime sessiz sükût ,
“Gel” dersin sanki, yan da gel dersin ey kul,
!!!!Etme!!!!Gel ne olursan gel Mevlana ile,

Aşkın nâr ateşiyle yanıp pişen gönüller ,
Giyimişler akları Sabahın seherinde,
Döner semâda, döner ezelden ebede,
Bir fâni derviş tekkeyi bekler,o yerde,
Bir adımım sende, bir adımım nefsimde.

Dedem Seyit cemâli… bir mânevî nişâne
Yeşilderemizde engin bir deniz,
Seyidimiz dere -ışık bir sâkıfâne ,
Nur yüzüne bakıp dilerim her dem ,
Gel rüyama… bir meclis-i ân-ı kem...

Cemâlullah nur ola… gönlüme dolan ola…
Dedem Seyit cemâliyle… aşk bana soluk ola…


Vuslat uzun, "sûr"sesi hafif, dua ince ,
Mistik ney sesi yükselir göğe sessizce ,
Ben ise Seyit cemalide bekleyen bir kul ,
Aç kapını Yâ Rab… aşkına muhtaçım...

Yâ Rab… Yâ Rab… merhamet eyle… garib bir derviş,lâl olmuş derbedere,himmet eyle,
Bu garip hâlime…

Şiir Söz:Yasin Yüksel .


__________________
Seyit Cemali Türbesi
ÖZET
Bu çalışmada, Ankara ili Elmadağ ilçesine bağlı Yeşildere yerleşimi ile bu yerleşimde bulunan Seyit Cemâli Türbesi ve çevresindeki mimari unsurlar incelenmiştir. Yeşildere’nin tarihsel gelişimi, 1970 yılında afet bölgesi ilan edilerek yer değiştirmesi bağlamında ele alınmış; eski ve yeni yerleşim alanlarında tespit edilen kültürel varlıklar değerlendirilmiştir.
Araştırma kapsamında türbenin plan özellikleri, yapı malzemesi, iç mekân düzeni ve sonradan eklenen mescit birimi detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca türbe çevresinde bulunan çeşmeler, su yapıları ve diğer mimari kalıntılar değerlendirilerek alanın bir bütün olarak inanç ve kullanım kompleksi niteliği taşıdığı ortaya konmuştur.
Sonuç olarak Seyit Cemâli Türbesi’nin yalnızca mimari açıdan değil, aynı zamanda yaşayan ziyaret geleneği ile somut olmayan kültürel miras açısından da önemli bir değer taşıdığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yeşildere, Seyit Cemâli Türbesi, türbe mimarisi, kültürel miras, Elmadağ
1. GİRİŞ
Yeşildere yerleşimi, Ankara–Samsun karayoluna yaklaşık 7 km, ilçe merkezine ise yaklaşık 10 km uzaklıkta bulunmaktadır. Eski adı Dereşıh / Dereşeyh olan belde, İdris Dağı’nın yamaçlarında ve dere yatağında kurulmuşken, 1970 yılında afet bölgesi ilan edilmesi üzerine bugünkü yerine taşınmıştır¹.
Bu çalışma, Yeşildere’nin tarihî ve kültürel dokusunu ortaya koymayı ve özellikle Seyit Cemâli Türbesi’nin mimari özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır.
2. YEŞİLDERE’DE TESPİT EDİLEN KÜLTÜREL VARLIKLAR
Yapılan yüzey araştırmalarında, eski yerleşimin kuzeyinde kitabeli olmayan bir mezarlık, doğusunda kanyon içinde çok katlı yerleşim izlenimi veren bir mağara, güneyde değirmen taşlarıyla düzenlenmiş bir çeşme ve dere içinde bir değirmen tespit edilmiştir.
Ayrıca yeni yerleşimin güneydoğusunda Seyit Cemâli Türbesi ve çevresinde iki adet çeşme belirlenmiştir.
3. SEYİT CEMÂLİ TÜRBESİ
Türbe, Yeşildere Özbağları mevkiinde yer almakta olup eğimli bir araziye konumlandırılmıştır. Yapının batı ve güneyinde “L” biçimli bir avlu bulunmaktadır.
Türbe sekizgen planlıdır. İçten kirişlemeli ahşap tavanla örtülü olup dıştan Marsilya tipi kiremit kaplı çatı ile tamamlanmıştır. Yapı içerisinde üç adet taş gövdeli sanduka yer almakta olup üzerleri ahşap kapaklarla örtülüdür. Sandukalar üzerinde ziyaretçiler tarafından yazılmış çeşitli yazılar dikkat çekmektedir.
Türbenin güneyinde sonradan eklenen mescit bölümü dikdörtgen planlıdır. Bu bölümde basık kemerli bir mihrap ve nişler bulunmaktadır. Mescit içten düz tavan, dıştan ise sac örtü ile kapatılmıştır.
Avlu içerisinde bir sütun parçası bulunmakta, türbenin güneyinde ise muhtemel bir sarnıca ait kalıntılar gözlemlenmektedir.
4. ÇEVRE YAPILARI
4.1. Seyit Cemâli Çeşmesi
Türbenin kuzeybatısında yer alan çeşme, doğu-batı doğrultusunda uzanmakta olup devşirme ve kesme taş malzeme kullanılarak inşa edilmiştir.
4.2. Güneybatıdaki Çeşme
Türbenin 113 m güneybatısında bulunan çeşme üç lülelidir ancak günümüzde aktif değildir. Yapı çevresinde konaklama veya kullanım alanına ait olabilecek duvar izleri bulunmaktadır.
5. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
Seyit Cemâli Türbesi ve çevresi, yalnızca bir mezar yapısı değil, aynı zamanda küçük ölçekli bir inanç kompleksi niteliği taşımaktadır. Türbe mimarisi, su yapıları ve kullanım izleri birlikte değerlendirildiğinde alanın geçmişte yoğun şekilde kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Ziyaretçiler tarafından sandukalara yazılan yazılar, türbenin günümüzde de aktif bir ziyaret yeri olduğunu göstermektedir. Bu durum, yapının somut olmayan kültürel miras açısından da önemini artırmaktadır.
Bu bağlamda alanın korunması ve bilimsel olarak belgelenmesi büyük önem arz etmektedir.

DİPNOTLAR

Köken, T. (2021). Ankara Elmadağ tarihi ve arkeolojisi

KAYNAKÇA

Erdoğan, A. (2008). Adım adım Ankara. Ankara: Ankara Büyükşehir Belediyesi Yayınları.

Gündoğan, D. (Ed.). (2014). İpek yolundaki Derbent Elmadağ şehrengizi. Ankara: Anıl Grup Yayıncılık.

Karakul, Ö. (2019a). Mimarlık ve güzel sanatlar fakültelerinde zanaat eğitimi için model olarak köy enstitüleri. M. Şahin & M. A. Başar (Ed.), Köy enstitüleri felsefesini geleceğe taşımak içinde.

Rating Academy.

Karakul, Ö. (Ed.). (2019b). Hasanoğlan Köy Enstitüsü: Rölöve, restorasyon, yeniden işlevlendirme projeleri. Ankara: Güngörler Matbaacılık.

Köken, T. (2021). Ankara Elmadağ tarihi ve arkeolojisi.

www.academia.edu/11139646/Ankara_Elmada%C4%9F_Tarihi_Ve_Arkeolojisi
Vardar, L. E., & Akyürek Vardar, N. (2000). Galatia bölgesi kaleleri/yerleşmeleri yüzey araştırması. 18. Araştırma Sonuçları Toplantısı.
: