Yirmi birinci yüzyılın en sessiz ama en derin cephesi artık tankların, topların gölgesinde değil; ekranların ışığında kuruluyor. Elimizden düşmeyen telefonlar, cebimizde taşıdığımız akıllı cihazlar ve her adımımızı kolaylaştıran navigasyon sistemleri… Hepsi hayatı pratikleştiriyor gibi görünse de, aslında yeni bir savaşın altyapısını oluşturuyor olabilir. Bu savaşın adı: teknolojik savaş.

Bugün teknoloji kullanmayan neredeyse kimse kalmadı. Haberleşmeden bankacılığa, alışverişten sosyal ilişkilere kadar her alan dijitalleşmiş durumda. Ancak şu soruyu sormak zorundayız: Bu sistemleri kim kuruyor, kim yönetiyor ve veriler kimin elinde toplanıyor? Bir ülkenin insanlarının konum bilgileri, iletişim kayıtları, alışkanlıkları ve ekonomik hareketleri başka merkezlerde depolanıyorsa, bu yalnızca ticari bir mesele midir; yoksa açık bir milli güvenlik sorunu mudur?

Akıllı telefonlar bize dost gibi sunulur. Navigasyon sistemleri yol gösterir, sosyal medya platformları sesimizi duyurur, dijital bankacılık zamandan tasarruf sağlar. Fakat olağanüstü hâller, krizler ve savaş dönemlerinde bu sistemler bir anda birer izleme aracına dönüşebilir. Tarih bize göstermiştir ki, bilgi güçtür. Bilgiyi elinde tutan, oyunu kurar. Konum verilerinin, stratejik noktaların ve insan hareketliliğinin dış merkezlerce takip edilmesi, modern çağın en büyük kırılganlığıdır.

Bu noktada mesele yalnızca dış tehdit değildir. Asıl tehlike, içeriden gelen zaaftır. Bir ağaç düşünelim. Baltayı yapan da o ağaçtır; sapı o ağacın içindendir. Ağaç, kendi özünden çıkan sap sayesinde kesilir. Devletler ve toplumlar da böyledir. Dış güçler ancak içeride zemin bulduklarında etkili olabilirler. Milli birlik ruhunu kaybetmiş, öfke ve kırgınlıkla hareket eden, kişisel çıkarını ülkesinin selametinin önüne koyan insanlar; farkında olarak ya da olmayarak baltanın sapına dönüşebilirler.

Teknolojik bağımlılık, yalnızca güvenlik değil, ekonomik bağımsızlık açısından da risklidir. Yazılımından donanımına kadar dışa bağımlı olunan her sistem, gerektiğinde kapatılabilecek bir düğme demektir. Bu yüzden milli teknoloji hamlesi bir tercih değil, zorunluluktur. Yerli yazılım, milli veri merkezleri, bağımsız iletişim altyapıları ve siber güvenlik yatırımları artık savunma sanayii kadar hayati önemdedir.

Öte yandan mesele yalnızca teknoloji üretmekle de bitmez. Finansal bağımsızlık olmadan teknolojik bağımsızlık sürdürülemez. Küresel finans kurumları aracılığıyla borçlandırılan ülkeler, zamanla ekonomik baskı altına alınır. Borç, görünmeyen bir zincirdir. Faiz yükü arttıkça üretim düşer, üretim düştükçe bağımlılık artar. Ekonomik olarak sıkışan toplumlarda güven duygusu zedelenir; ayrıştırma, kutuplaşma ve “böl-parçala-yönet” stratejileri daha kolay işler.

İslam dünyası uzun yıllardır hem içeriden hem dışarıdan çeşitli müdahalelerle yıpratılmaktadır. Enerji kaynakları, stratejik konumu ve genç nüfusu ile potansiyel barındıran bu coğrafya; bilinçli olarak yoksulluk sarmalına itildiğinde, beyin göçü hızlanır, üretim azalır, teknoloji ithal edilir hâle gelir. Böylece hem ekonomik hem teknolojik bağımlılık pekişir. Bu tablo karşısında vurdumduymazlık ise en büyük tehlikedir. Çünkü farkında olunmayan tehdit, en kolay yerleşen tehdittir.

Ancak karamsarlık çözüm değildir. Çözüm; bilinçli birey, güçlü kurum ve sağlam birlikteliktir. Öncelikle dijital okuryazarlık artırılmalıdır. İnsanlar kullandıkları uygulamaların hangi verileri topladığını bilmeli, veri güvenliği konusunda eğitilmelidir. Devletler ise stratejik verileri milli sunucularda tutmalı, kritik altyapıları yerli yazılımlarla güçlendirmelidir. Gençler teknoloji tüketen değil, teknoloji üreten bireyler olarak yetiştirilmelidir.

Bununla birlikte, ahlaki bir dönüşüm de şarttır. Bitmez tükenmez tüketim arzusu, insanı borç sarmalına sürükler. Borçlanan birey, zamanla ekonomik baskı altında kalır; onurunu ve özgüvenini kaybetme noktasına gelir. Toplumun geniş kesimleri bu hâle geldiğinde ise ekonomik yük artar, sosyal huzur zedelenir ve bağımsızlık riske girer. Özgürlük, yalnızca siyasi bir kavram değil; ekonomik ve teknolojik bağımsızlıkla anlam kazanan bir değerdir.

Teknolojik savaş, silahların değil verilerin savaşıdır. Bu savaşta mermiler görünmez, cepheler dijitaldir. Fakat sonuçları son derece gerçektir. Ya kendi teknolojimizi üretip verimize sahip çıkarız ya da başkalarının kurduğu sistemlerde edilgen bir kullanıcı olarak kalırız.

Unutulmamalıdır ki birlik ruhunu kaybetmeyen, bilincini diri tutan ve üretime yönelen toplumlar ayakta kalır. Aksi hâlde ağaç, kendi içinden çıkan sapla kesilmeye devam eder. Seçim, hem bireylerin hem milletlerin önündedir: Tüketen mi olacağız, yoksa üreten mi? İzlenen mi kalacağız, yoksa kendi kaderini yazan mı?


ALİ RIZA COŞKUN