SİLAHLAR BIRAKILDI
Silahsızlanma Sürecinden Barış ve Demokratik Toplum Arayışına

Giriş

Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde uzun yıllardır tartışılan en önemli meselelerden biri, silahlı çatışmanın sona erdirilmesi ve toplumsal barışın kalıcı hâle getirilmesidir. Bu bağlamda uzun bir hazırlık ve görüşme sürecinin ardından, 2025 yılı içerisinde silah bırakma yönünde ortaya çıkan gelişmeler, Türkiye’nin yanı sıra Irak Kürdistan Bölgesi ve genel olarak Ortadoğu açısından da önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilebilir.

Abdullah Öcalan tarafından yapılan “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” sonrasında başlayan süreç kapsamında, PKK mensuplarının sembolik olarak silahlarını imha etmeleri kamuoyuna yansımıştır.

Söz konusu gelişme, yalnızca silahların bırakılması bakımından değil, çatışma yerine siyaset ve hukuk mekanizmalarının öne çıkarılması bakımından da önem taşımaktadır.

Bu nedenle yaşanan gelişmelerin yalnızca günlük siyasi tartışmalar içerisinde değil; barış, demokrasi, hukuk, toplumsal bütünleşme ve bölgesel istikrar açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.

1. Silah Bırakma Sürecinin Başlangıcı

Uzun zamandır belirli bir program çerçevesinde yürütüldüğü ifade edilen silah bırakma sürecinin ilk sembolik adımı, 2025 yılının Temmuz ayında Irak’ın Süleymaniye kentinde gerçekleştirilen törenle kamuoyuna yansımıştır.

Sürecin ilk aşamasında, silahların bırakılacağı alanlar konusunda Ankara, Erbil ve Bağdat yönetimleri arasında koordinasyon sağlandığı belirtilmiş; belirlenen noktalar doğrultusunda silahların teslim edilmesi ve imha edilmesine yönelik uygulamalar başlatılmıştır.

Sürecin sembolik niteliği özellikle dikkat çekmektedir. Çünkü silahın ortadan kaldırılması, yalnızca fiziksel bir nesnenin imhası anlamına gelmemekte; aynı zamanda siyasal sorunların silahlı yöntemler yerine demokratik ve hukuki yollarla çözülmesine yönelik bir iradeyi de temsil etmektedir.

2. Süleymaniye’deki Sembolik Tören

Silahların bırakıldığı törenin Süleymaniye çevresindeki Casena Mağarası’nda gerçekleştirilmesi, mekânın tarihsel ve sembolik anlamı nedeniyle ayrıca dikkat çekmiştir.

Bölgenin tarihsel hafızasında önemli bir yere sahip olan mağaranın seçilmesi, törene yalnızca güncel siyasi gelişme niteliği kazandırmamış; aynı zamanda Kürtlerin tarihsel hafızasına ilişkin sembolik bir anlam da yüklemiştir.

Tören öncesinde bölgede geniş güvenlik önlemlerinin alınması da sürecin hassasiyetini göstermiştir.

Yaklaşık 20 dakika sürdüğü belirtilen törende, PKK mensuplarının silahlarını bir kazana bırakarak imha etmeleri sembolik bir görüntü oluşturmuştur. Töreni yaklaşık 200 kişinin izlediği ve farklı siyasi çevrelerden temsilcilerin de etkinlikte bulunduğu aktarılmıştır.

3. Silahların Yerine Siyasetin Konulması

Süreç kapsamında yapılan açıklamalarda, bundan sonraki mücadelenin demokratik siyaset ve hukuk yöntemleriyle yürütülmesi yönündeki vurgu dikkat çekmektedir.

Açıklamada, silahların demokratik entegrasyon ve yasal düzenlemeler temelinde imha edildiği ifade edilmiştir.

Bu yaklaşım, sürecin en önemli noktalarından biridir.

Çünkü silahların bırakılması tek başına kalıcı barış anlamına gelmez. Kalıcı barışın sağlanabilmesi için siyasal sorunların demokratik mekanizmalar içerisinde tartışılabilmesi, bireysel ve toplumsal hakların hukuk güvencesine kavuşması ve farklı kesimlerin siyasal sisteme demokratik yollarla katılımının mümkün olması gerekir.

Dolayısıyla silahsızlanma sürecinin başarısı, bundan sonraki dönemde oluşturulacak hukuki ve demokratik zeminin niteliğiyle yakından ilişkili olacaktır.

4. Sürece Yönelik Siyasi Yaklaşımlar

Süleymaniye’deki gelişmelerin ardından Türkiye’deki siyasi partilerin ve siyasi aktörlerin önemli bir bölümünün sürece olumlu yaklaşması dikkat çekmiştir.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 11 Temmuz 2025 tarihinde yaptığı açıklamada gelişmenin “hayırlara vesile olmasını” dilemiştir.

Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin de İmralı heyeti üyeleri Pervin Buldan ve Ahmet Türk’ü arayarak sürece ilişkin teşekkürlerini ilettiği kamuoyuna yansımıştır.

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel ise PKK’nın sembolik olarak silah bırakmasını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etmiştir.

DEM Parti tarafından yapılan açıklamalarda da gelişmenin demokratik Türkiye’nin inşası açısından yeni bir dönemin başlangıcı olabileceği vurgulanmıştır.

Farklı siyasi çevrelerden gelen bu açıklamalar, Türkiye’de uzun yıllardır devam eden çatışma sorununun çözümüne yönelik toplumsal ve siyasal beklentinin varlığını göstermesi bakımından önemlidir.

5. Barışın Kaybedeni Olur mu?

Süreçle ilgili değerlendirmelerde, hayatını kaybeden siyasetçi ve yazar Sırrı Süreyya Önder’in daha önce kullandığı “Barışın kaybedeni olmaz” yaklaşımı da yeniden gündeme gelmiştir.

Bu söz, barış kavramının temel mantığını açıklayan güçlü bir ifadeye dönüşmüştür.

Savaşta taraflardan biri kendisini kazanan olarak ilan etse dahi, geride kalan toplumsal ve insani kayıplar nedeniyle gerçek anlamda bir kazançtan söz etmek çoğu zaman mümkün değildir.

Savaşın sonucunda can kayıpları, göç, ekonomik yıkım, toplumsal travma ve karşılıklı güvensizlik ortaya çıkarken; barış insanların hayatlarını yeniden kurabilmesine imkân sağlar.

Bu nedenle temel ilke şu şekilde ifade edilebilir:

En zor barış, en iyi savaştan daha değerlidir.

6. Silahsızlanmanın Türkiye Açısından Önemi

Silahların bırakılması yalnızca Türkiye’nin iç siyaseti açısından değerlendirilmemelidir.

Türkiye, Irak, Suriye ve İran’ın bulunduğu Ortadoğu coğrafyası, uzun yıllardır çatışmaların ve siyasi istikrarsızlıkların etkisi altında bulunmaktadır.

Bu nedenle Türkiye’de silahlı çatışmanın sona erdirilmesine yönelik atılacak her adım, yalnızca ülke içerisindeki toplumsal huzuru değil, bölgesel istikrarı da etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir.

Kalıcı barışın sağlanması;

insan hayatının korunması,
ekonomik kaynakların çatışma yerine kalkınmaya yönlendirilmesi,
göç hareketlerinin azalması,
toplumsal güvenin güçlendirilmesi,
demokratik siyasetin genişlemesi

bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.

Bu açıdan bakıldığında silahsızlanma, yalnızca güvenlik politikalarının konusu değil; aynı zamanda insani, ekonomik, sosyal ve demokratik bir mesele olarak ele alınmalıdır.

7. Parlamentonun ve Hukukun Rolü

Silah bırakma sürecinin kalıcı hâle gelebilmesi için parlamentonun rolü büyük önem taşımaktadır.

Çünkü demokratik bir sistemde toplumsal sorunların çözümünün temel adreslerinden biri parlamentodur.

Bu nedenle TBMM bünyesinde oluşturulacak komisyonların süreci şeffaf, kapsayıcı ve demokratik bir anlayışla ele alması önemlidir.

Sürecin yalnızca siyasi aktörlerin açıklamalarıyla sınırlı kalmaması; hukuk ve yasama mekanizmaları içerisinde kurumsallaştırılması gerekir.

Burada temel amaç, geçmişte yaşanan çatışmaların yeniden ortaya çıkmasını önleyecek kalıcı bir demokratik zemin oluşturmaktır.

8. Yasal Güvence Olmadan Kalıcı Barış Mümkün mü?

Silahların bırakılması önemli bir başlangıçtır; ancak kalıcı barış için tek başına yeterli değildir.

Barış süreçlerinin sürdürülebilir olabilmesi için tarafların birbirine güven duyabileceği hukuki ve siyasal mekanizmaların oluşturulması gerekir.

Bu nedenle demokratik entegrasyon, temel hak ve özgürlükler, siyasal katılım ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde yapılacak düzenlemeler sürecin geleceği açısından belirleyici olacaktır.

Başka bir ifadeyle, silahların bırakılması sürecin başlangıç noktası, demokratik ve hukuki güvencelerin oluşturulması ise kalıcı barışın temeli olmalıdır.

9. Yeni Bir Barış Dilinin Gerekliliği

Barışın yalnızca hukuki düzenlemelerle kurulması mümkün değildir.

Toplumun farklı kesimleri arasında yıllar içerisinde oluşmuş önyargıların, korkuların ve karşılıklı güvensizliklerin giderilmesi için yeni bir siyasal ve toplumsal dile ihtiyaç vardır.

Savaş dili; ötekileştirir, düşmanlaştırır ve toplumsal ayrışmayı derinleştirir.

Barış dili ise insanı merkeze alır.

Bu nedenle bundan sonraki süreçte siyasi aktörlerin kullandığı dil büyük önem taşımaktadır.

Daha fazla öfke ve kutuplaşma yerine; karşılıklı saygıyı, hukuku, demokratik siyaseti ve ortak yaşam iradesini güçlendiren bir dil tercih edilmelidir.

10. Ortak Gelecek İçin Umut

Türkiye’nin önünde önemli bir fırsat bulunmaktadır.

Yıllardır devam eden çatışmaların sona erdirilmesi yönünde ortaya çıkan her adım, toplumun geleceğe daha umutla bakabilmesine katkı sağlayabilir.

Ancak bu fırsatın kalıcı bir sonuca dönüşebilmesi için süreçte samimiyet, şeffaflık, hukuk, demokratik katılım ve toplumsal mutabakat ilkelerinin korunması gerekir.

Türkiye’nin ihtiyacı yeni çatışmalar değil, yeni bir toplumsal sözleşme anlayışıdır.

İnsanların kimlikleri, düşünceleri ve siyasi görüşleri nedeniyle birbirine düşman olmadığı; farklılıkların demokratik hukuk içerisinde birlikte yaşama kültürünün parçası olarak kabul edildiği bir Türkiye, hepimizin ortak hedefi olmalıdır.

Sonuç

Süleymaniye’de gerçekleştirilen sembolik silah bırakma töreni, Türkiye’nin yakın tarihindeki önemli gelişmelerden biri olarak kayda geçmiştir.

Ancak tarih bize göstermektedir ki, silahların susması ile kalıcı barışın kurulması aynı şey değildir.

Silahların susması ilk adımdır.

Asıl önemli olan, bu sessizliğin demokrasiye, hukuka, özgürlüğe, toplumsal barışa ve kardeşliğe dönüşebilmesidir.

Bu nedenle bundan sonraki süreçte siyaset kurumuna, parlamentoya, hukuk sistemine, sivil topluma, akademiye, basına ve toplumun bütün kesimlerine önemli görevler düşmektedir.

Bizim beklentimiz, silahların yerine sözün; çatışmanın yerine siyasetin; düşmanlığın yerine kardeşliğin; korkunun yerine özgürlüğün ve şiddetin yerine hukukun geçmesidir.

Çünkü barış yalnızca savaşın olmaması değildir.

Barış; insanların kendisini güvende hissettiği, düşüncesini özgürce ifade edebildiği, hukuk önünde eşit olduğu ve geleceğe umutla bakabildiği bir toplumsal yaşam düzenidir.

Bu nedenle dileğimiz, bugün atılan sembolik adımların kalıcı bir barış sürecine dönüşmesi ve Türkiye’nin uzun yıllardır taşıdığı bu ağır sorunu demokratik siyaset ve hukuk içerisinde çözebilmesidir.

Ortadoğu’nun barışa, Türkiye’nin ise kalıcı huzur ve demokratik istikrara ihtiyacı vardır.

Silahların sustuğu, sözün ve hukukun konuştuğu bir gelecek dileğiyle…

Muzaffer KALABA
24.07.2025