Oysa anlamak için ne kadar az uğraştık...

İnsan anlaşılmayı ister. Anlaşılmadığı zaman farklı yolları deneyerek kendini ifadeye çalışır.
Atalarımızın söylediği "Her yiğidin yoğurt yeyişi farklıdır." biraz bunu da ifade eder. Her insan faklı bir davranış sergiler. Farklı farklı haller ile kendini ifade eder.

Kimi anlaşılır, kimi anlaşılmaz. Kimi sessizliğe bürünür, kimi alabildiğince konuşur.
Kimi içini yazıya döker, kimi şiire; söyleyemediklerini anlatır.

Her yazı yazarın iç alemindeki ufkunu, hayal gücünü, kültürünü yansıtır.
Her şair kendi iç alemini yansıtır.

Bazı şairler gözlemler, çevresinde olanları şiirle edebî bir serim sunar. Kimi yazar gözlemlediği olaylardan bir roman, bir öykü tasarlar.
Sanatın sözde sergilenmesidir bu.

Bir ressamın bir manzarayı resmetmesi gibi yazar ve şairler de insanı yazıya resmeder.
Betimlemeleri ile bir hayatı serimler.

Ben de çocukluğumdan beri gözlem yapmayı severim.
Çevremde yaşanan her şeyi inceler, dikkatle izler, kafamda tasarlar, sanki tüm hayatlarını gözümden geçirir, sonra da unuturdum.
Başka günlerde başka insanlar, başka manzaralar, başka davranışlar.
Her gün farklı ve renkli.
Bazen ben de aralarına katılırdım. Arkadaşlarımın oyunlarına dahil olurdum. Pek beceremediğim için sıkılır, yine bir kenara oturup herkesi izlemeyi seçerdim.
İçlerinde ama herkesten uzak... sadece seyrederdim.

Anlamaya çalışırdım. Bakışları, davranışları, nedenlerini, sebeplerini, vesilelerini...
Anlardım ama anlayamazdım da.
Neden bu kadar yüzeysel düşünür, neden bu kadar anlamsız yaşamlar olduğunu anlayamazdım.
Sonra desinler diye yaşandığı için olduğunu anlar, yine de anlamsız bulurdum.

İnsanları anlamaya çok uğraştım. Anlayamadım... hiç bir zaman amaçsız yaşamı anlayamadım.

Süregelen belirli bir hayat tarzı var. Aile tarzları, belirli kuralları, belirli tavırları vardı.
Bu kuralların dışına pek çıkılmazdı. Toplumun süregelen taklidi davranışları.
Bir süre benim de uyduğum gündelik süreğen yaşam...

Eğitim aldıkça kendimi bu yaşantıdan soyutlamaya başladım. Yalnızlığı sevmeye, tercih etmeye başladım.
Kitaplarım ve benim ayrı bir dünyam vardı.
Toplum kurallarına uyulmalı ya bir dönem çıktım bu dünyadan. Bana hitap etmedi tekrar girdim.
Sonra dünyaya baktım. Dünya da hoşuna gitmedi.
Ne çok haksızlık, ne çok zulüm vardı.
Anlatıldığından farklı, gösterilenden ayrı hayatlar...
Yine kendi alemime döndüm.

Yine insanları gözlemledim sadece. Yine üzüldüm.
Çünkü insanlar şahsi menfaatine ne uyarsa onu yapıyor, menfaatine uymuyorsa kolayca insanı harcıyordu.
Nefsinin emrinde, hevesinin hevesinde, anlık zevkler peşinde, dünya hırsı içinde, kendi gibi olmayanları dışlayan dünya insanlarıydı...

Halbuki okuduğum kitaplarda insan ne kadar farklı anlatılıyordu.
Anlayışlı, karşısındakine önem veren, yardımlaşmaya dayalı yaşamlardan, sadık sevdalardan, bitmeyen aşklardan, menfaatsiz ihsanlardan bahsediyordu.

Gerçek hayatla kitaplardaki hayatlar ne kadar da ayrıştırılmış birbirinden.
Toplumun kuralları başka, yaşanılanlar, yaşatılanlar başka...

İnsan insanı anlayamıyor. Sanırım bu anlamsız yaşantılardan kaynaklanıyor.
Amaçsız anlamsız davranışlar vesile olmalı...

Oysa insan insanı anlamalıydı...
Bugün empati yapmak dediğimiz hüsn-ü zannda bulunmalıydı.
Hazreti Muhamned Aleyhissalâtu vesselâmın buyurduğu;
"Hoşunuza gitmeyen bir şeyle karşılaştığınızda yetmiş türlü hüsn-ü zannda bulununuz. Bir şey bulamazsanız benim bilmediğim bir hikmeti vardır deyin, yine hüsn-ü zannda bulunun." tavsiyesine uysaydık belki insanı anlayabilirdik.

Anlayamasak bile en azından tahammülümüz artardı.
Bize söylenen kötü bir söz o kadar bizi rahatsız etmezdi.
Evliyanın sabrının hikmeti bu olmalı diye düşünüyorum.
Kendilerine yapılan kötü bir muameleyle karşılaşırsalar, hemen öfke ile isyan etmiyor, Peygamberimiz aleyhisaalâtu vesselâmın da dediğini deyip "Bilmiyorlar Allahım! Bilseler yapmazlardı." diyorlar.

Evliya değiliz ama biraz sabırlı olabiliriz.
İnsanı anlamaya çalışabiliriz.
Neden böyle biri? Neden böyle davranıyor? Neden diyerek bir sürü neden bulabiliriz.
Bulduğumuz nedenlerin sonunda insanı anlamaya başladığımızı görebiliriz.

Gereken sadece biraz tahammül.

Tahammül zor, sabır zor diyebiliriz.
Hazreti Ali’in tam boynunu kesecekken yüzüne tüküren kâfiri, nefsime pay çıkacaktı diyerek bırakması gibi;
biz de nefsimizin payını bırakmalıyız bazen.

Hazreti Ali’nin nefsine pay vermemesi o kâfirin müslüman olmasına vesile olmuştu.
Kimbilir belki biz de nefsimizin basit davalarından vazgeçersek, bir ayyaşın, bir ateistin, bir haddini bilmezin düşünmesine ve hatasını anlamasına vesile olabiliriz.

Gaybı Allah bilir elbette.

Biz yine de sabrı kuşanıp, dava gerektirmeyen, ağır olmayan basit meselelerde sünneti uygulayalım.

Bilmiyorlar Allah’ım! Bilseler yapmazlardı diyelim.

Bilseler yapmazlardı..