Niçin doğrusudur ama niçün olarak da kullanılır sözcük kimilerince. Espirisi nedir anlamak zordur. Niçine neden niçün denilir, bu şekilde ifade edilir bilmek gerekir ama bir izahı açıklaması da yoktur bunun.
...

Belki de kullanıcısından, onun kültüründen, yetiştiği çevredendir. Konuşur ama yazarken doğrusunu yazar. Niçini niçün olarak yazmaz, kayda geçirmez.
...

Cebe cöp denildiği gibi bir meseledir bu. Bibere büber denildiğinde olduğu gibi. Biraz yöreseldir sanırım. Biraz da kırsala özgü bir şey. Kırsalın insanları kullanmakta, açıkçası onların ağzına yakışmakta. Dinleyenlere de ayrı bir tat ve lezzet vermekte.
...

Bir mahzuru var mıdır denilirse yoktur kanımca. Düzgün yazılsın, dilimizin kurallarına uyulsun da ister cebe cöp denilsin, isterse niçine niçün. Belki de bu biraz söylem zenginliği de katıyor. Kimi şeyleri farklılaştırıyor, ayrıştırıyor, ortaya yeni bir kompozisyon çıkarıyor. Açıkçası hoşa da gidiyor.

Kemal SEYFİ
07.06.2021

Paylaş:

(c) Bu yazının her türlü telif hakkı şairin kendisine ve/veya temsilcilerine aittir. Yazının izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.

Yazarın Önceki Yazısı Yazarın Sonraki Yazısı

Yazıyı Değerlendirin

Niçin ve niçün Yazısına Yorum Yap

Okuduğunuz Niçin ve niçün yazı ile ilgili düşüncelerinizi diğer okuyucular ile paylaşmak ister misiniz?

Niçin ve Niçün yazısına yorum yapabilmek için üye olmalısınız.

Üyelik Girişi Yap Üye Ol

Yorumlar

erturanelmas, @erturanelmas

7.6.2021 21:45:17

Dil, ağaç; kelimeler de yaprak gibidir. Nasıl ki ağaçtaki yapraklar şekil değiştirip zamanla yok oluyorsa kelimeler de zaman içinde hem ses hem anlam olarak değişikliğe uğrar ve bazıları unutulur, yerlerini yeni kelimeler alır. Mesela cumhuriyetin ilk yıllarındaki sıhhi imdat zamanla yerini cankurtarana ve günümüzde ambulansa bırakmıştır. Göktürk yazıtlarında geçen edgü kelimesi; ezgü, eygü, eyi, iyi şeklinde ses değişiklikleriyle günümüzde yaşamaktadır. Osmanlılar zamanında "ne asıl" zamanla "nasıl " olmuş, keza "ne içün" kelime grubu da önce "niçün"e günümüzde ise "niçin"e dönüşmüştür. Dilde birlik ve bütünlüğü sağlamak için en doğru yol TDK'nin yazım kılavuzundaki yazım şeklini benimsemek ve kullanmaktır. Selamlar.

erturanelmas

8.6.2021 09:34:11

"Ceb" kelimesi Arapçadır, aslı "ceyb"dir, Türkiye Tükçesine "cep" olarak geçmiştir. Malum Türkçe kelimelerin sonunda "bcdg" olmaz, yabancı dillerden geçen kelimelerde bu sesler sertleşir "p,ç,t,k" olur: Arapça kitab, ihrac; bizde kitap, ihraç olmuştur. Çöp kelimesi Farsçadaki "çüb" kelimesinden gelir. Yabancı kökenli kelimeler bir dile geçerken o dilin değişik lehçelerinde değişik telaffuz edilebilir. Şu bendi okuyunuz:

Heyder Baba, ildırımlar şahanda
Seller, sular şakgıldıyup ahanda,
Gızlar ona sef bağlıyup bahanda
Selam olsun şovketüze, elüze
Menim de adım gelsin dilüze

Azerbaycan lehçesiyle söylenmiş bu şiirde Türkçe kökenli "yıldırım, akmak, çakmak, çağıldamak" kelimeleri "ildırım, ah(anda), şah(anda), şakgıl(dıyup)" şeklinde telaffuz edilmektedir. Lehçe, şive ve ağızlarda bu tür ses değişiklikleri gayet doğaldır. Gelelim yabancı kökenli kelimelere: Bu şiirde "heyder, sef, şovket" kelimeleri yabancı kökenlidir. Biz bu kelimeleri "haydar, saf, şevket" diye telaffuz ederiz. O halde şöyle diyemeyiz. Efendim, ildırım yanlıştır, yıldırım denmelidir (Veya tam tersi) , "şovket" olmaz, "şevket" denmelidir (Veya tam tersi)... Önceki yazımda belirttiğim gibi Türkiye Türkçesinde benimsenen edebi dil veya yazı dili İstanbul Türkçesidir ve tereddüde düştüğümüz zaman TDK yazım kılavuzuna bakarız.

elbistan

Şiirin sahibi

7.6.2021 23:05:27

Teşekkür ederim hocam oldukça bilgilendim. Ufuk açıcı oldu benim için. Dile olan hakimiyetinize hayran kaldım açıkçası. Cep ve cöbe ilişkin yazarsanız sevinirim. Şimdi ve şindi de ayrı bir yazı konusu olacak. Özellikle de Azerbaycan ve Küveyt yanlış kullanımlarına ilişkin bir başka yazıyıda ele alacağım. Selam ve saygılar