’Erkekler cephede savaşırken kadınlar da cephane taşıyorlardı.’’ Bu, tartışmasız bir tarihi gerçektir. Fakat eksiktir. Kadınlar cephane taşımakla kalmamıştır. Cephaneyi namlunun ucuna sürmüştür de. Sadece savaş meydanlarında değil, mitinglerde de sesini yükseltmiş, gerektiği yerde erkekleri cesaretlendirmiştir de.

1920 yılı 28 Eylül’ünde Söke de yayımlanan İkdam Gazetesinde yazılanlara göre, burada gönüllü akıncılar defterine yazılmak için erkekler yarış ederken, ertesi gün kızlar da askerlik şubesine gelerek kendilerinin de akıncı yazılmalarını istemişlerdir.

Kara Mehmet oğlu Mustafa’nın kızı Latife, Muhittin Paşa’ya verdiği bir dilekçede askere alınmasını istemektedir. Dilekçe de şöyle deniyor:...Cephelerde kahramanca çarpışan erkek arkadaşlarımla beraber, bu mukaddes vatan vazifesinde benim de bulunmam hususunda fedayi olarak cephede harekete hazır bulunduğundan lütuf ve yüksek müsaadelerini dilerim.’’

Kadınlar cepheye gitmeye gönüllüdür, gitmişlerdir de. Aynı zamanda erkekleri cepheye teşvik etmişlerdir.Bu dediklerimi destekleyen yaşanmış bir olayda vardır. O günlerde Aydın’da efeleri işgalciye karşı harekete geçiren , kadınların feryadıdır. Yunanlılar İzmir’e çıkmışlardır. Ama efeler harekete geçmezler. Dağda koyunlarını otlatırlar. Yunanlılar çiftlikleri basar, ürünleri yok eder ama efeler efeliklerinin farkında değillerdir hala. Ancak bir akşam , köyün kızları önlerine çıkar. Başörtüleri parçalanmış, saçları yolunmuştur;üstleri başları toprak ve kan içindedir. Efenin amcasının kızı. ’’Yunan İzmir’e girdi sustunuz, din kardeşlerimizi soydu sustunuz, ne kan, ne ırz kaldı sustunuz...’’ der ağlayarak. Kezban’ın elbisesi parçalanmıştır. Efe sorar,’’Size daha ne yaptılar?’’ Kezban ne yaptılar diye değil, ne yapacaklar diye sorun!’’ diyerek başörtüsünü suratına fırlatır ve der ki. ’’Alın bunları siz örtün; verin tüfekleri, kamaları bize. Kızlarımızın ırzını bundan sonra biz koruyacağız.’’

Kadınlarımızın öyküsü bu kadar değil elbette.Kadınlarımızın savaş sırasında çıkardığı dergiler, düzenledikleri mitingler var. Cephane taşırken yolda doğum yapan kadınlarımız var. Bize bu ülkeyi armağan etmek için canlarını hiçe sayan bütün şehit ve gazi kadınlarımızın aziz anısı önünde saygıyla eğiliyorum.Nur içinde yatsınlar...