- 6413 Okunma
- 0 Yorum
- 0 Beðeni
KAÐIZMANLI ÇOLAKOÐULLARI ÝLE ÝSHAK PAÞA SARAYI’NI YAPTIRAN ÝSHAK PAÞA’NIN AKRABALIÐI
Sait Küçük
Kaðýzman’ýn Keçivan (Tunçkaya) ve Kýzýlveren(Çeperli) köylerinde yaþayan Çolak, Yýlmaz, Atilla ve Ulusoy soyadlarýný almýþ olan Çolakoðullarý/ Çolaklar lakaplý ailenin verdiði bilgiye göre bu aile Orta Asya’dan gelip Aný’ya yerleþmiþtir.
Ailenin bilinen ilk dedeleri Çolak Mustafa ile onun kardeþi Topal Abdi’dir. Çolak Mustafa’dan olanlar Kaðýzman’ýn Keçivan köyüne, oradan da Kýzýlveren köyüne gelirler. Edilmiþ bir aht üzerine parmaðýný keserek Çolak lakabýyla anýlýp bilinen dedenin adý Çolak Mustafa’dýr. Çolak Mustafa’dan Ýbrahim Bey, ondan Hacý Süleyman Bey, ondan Osman Bey, ondan Mustafa Bey, ondan Ömer Bey, ondan Hacý Süleyman Bey, ondan Yusuf Bey, ondan Mehmet Bey, ondan da Mahmut Bey (l) doðmuþtur.
Çolak Mustafa Kaðýzman’a gelirken kardeþi Topal Abdi ise Aný civarýnda Doðubeyazýt’a göçer.Topal Abdi ailesinden Küçük Ýshak Paþa Doðubeyazýt’ta bir saray yaptýrýr.Saray 1784 yýlýnda tamamlanýr.
Bir Ansiklopedi’de : “Ýshakpaþa Sarayý, Aðrý Ýlinin Doðubeyazýt Ýlçesi’nin 8 km. güneydoðusunda, çevreye egemen bir kayalýk üzerinde yer alýr. Ýshak Paþa ile ilgili bilgiler az ve kuþkuludur. Bununla birlikte sarayýn yapýmýna Çýldýr Atabeylerinden Çolak Abdi Paþa tarafýndan baþlandýðý ve ayný aileden Küçük Ýshak Paþa’nýn 1784’te tamamlattýðý bilinir.” diye geçmektedir.(2)
Burada Abdi Paþa “Çolak Abdi Paþa” diye verilmiþtir. Oysa Kaðýzman da ki Çolakoðullarý ailesine mensup torunlar onu “Topal Abdi” diye tanýmaktadýrlar.
Editörlüðünü Prof. Dr. Oktay Belli Hoca’nýn yaptýðý 2004 yýlýnda yayýnlanan Doðubeyazýt Sempozyumu adlý kitapta Doç.Dr. Mehmet Ýnbaþý,” Çýldýr Beylerbeyleri: I.Ýshak Paþa ve II. Ýshak Paþa” adlý araþtýrma yazýsýnda Çýldýr Beylerbeyleri hakkýnda önemli bilgiler vermiþtir.(3)
Çýldýr Eyaleti, Sultan III. Murat döneminde Osmanlý Devleti’nin doðu hududunda meydana gelen hadiseleri kontrol etmek, Osmanlý-Ýran savaþlarýnda savunmalar yapmak amacýyla kurulmuþtur. Sancak sayýsý ise 13’tür.Bayezit Sancakbeyliði ise bu sancaklardan birisidir.
Çýldýr Eyaletinin kurulmasýyla birlikte, 1579’da ilk olarak Çýldýr Beylerbeyliðine tayin edilen isim Mustafa Paþa’dýr. Onun ardýndan Çýldýr Valiliði’ne Yusuf Paþa, Ahmet Paþa, Hýzýr Paþa, Karakaþ Ahmet Paþa, Minüçehr III, Sefer Paþa, Yusuf Paþa, Rüstem Paþa, Arslan Paþa, Mehmet Paþa, Arslan Mehmet Paþa, Yusuf Paþa, Selim Paþa, Ýshak Paþa (I./Büyük), Hacý Ahmet Paþa, Ýbrahim Paþa, Süleyman Paþa, Ýshak Paþa (II./Küçük) gibi isimler getirilmiþtir. II.Ýshak Paþa Çýldýr Valiliðine geçmeden önce Bayezit Mutassarýflýðý’nda bulunmuþtur.
Bayezit Sancaðýnda görev yapan Sancakbeyleri hakkýnda kaynaklarda yeterince bilgi yoktur. Tespit edilen ilk sancakbeyi Çolak Abdi Paþa’dýr. Abdi Paþa, Sultan IV. Murat’ýn 1634 Revan seferine katýlmýþ, daha sonra Bayezit Sancakbeyliðine getirilmiþ ve uzun süre bu görevde kalmýþtýr. Ardýndan Mahmut Paþa, onun da ardýndan Abdulfettah Sancakbeyi olmuþtu. Abdulfettah Bey’in 1775’te vefatýndan sonra II. Ýshak Paþa tayin edilmiþtir.
Çýldýr Eyaleti Beylerbeyiði ve Bayezit Mutasarrýflýðý görevlerinde bulunan Ýshak Paþa Gürcistan ve Ýran taraflarýndan gelebilecek hücumlara karþý alýnan müdafaa tedbirlerinde önemli rol oynamýþtýr.
Son olarak 1792 yýlý sonlarýnda Bayezit Sancaðý Mutasarrýflýðý uhdesinde bulunan Ýshak Paþa; nýn Hasankale de ikamet etmesi emredilmiþtir.
Ýshak Paþa ile ilgili yapýlan araþtýrmalarda onun bir süre sonra Hasankale’de vefat ettiði, her hangi bir kaynak gösterilmeden belirtilmektedir. Oysa Ýshak Paþa’nýn hayatta olduðu ve bir süre daha Bayezit Sancaðý Mutasarrýflýðý görevini sürdürdüðü, arþiv kayýtlarýndan anlaþýlmaktadýr.
Bayezit’te ikamet etmekte olan Ýshak Paþa’nýn, ne zaman öldüðü hususunda kaynaklarda her hangi bir açýklýk yokken, Bayezit sancaðýna yapýlan bir tevcihat ile ilgili arþiv vesikasýnda, bunu tespit etmek mümkün olmuþtur. Nitekim 25 muharrem 1214/29 Haziran 1799 tarihli bir tevcivat kaydýnda, “Bayezit sancaðý Rum-ili beðlerbeði payesiyle yurtluk ve ocaklýk mutasarrýf olan Ýshak Paþa’nýn fevtiyle yine Rum-ili beðlerbeði payesiyle oðlu Mir Mahmut’a 25 M. sene 214 tarihinde tevcih olundu...” þeklindeki bilgi, Ýshak Paþa’nýn 19 Haziran 1799’da vefat etmiþ olduðunu açýkça göstermektedir.
II. Ýshak Paþa, kabiliyetli ve sert mizaçlý bir idareci olup, zaman zaman Osmanlý Devleti’ne muhalefet edebilecek kadar cesaret sahibi bir kimsedir. Nitekim banisi olduðu ve bizimde bugün hayranlýkla seyrettiðimiz Ýshak Paþa Sarayý onun idarecilik yönünü ve hýrsýný ortaya koyan en bariz örnektir.(4)
Abdi Paþa’dan Küçük Ýshak Paþa’ya kadar ondan da oðlu Mir Mahmut’a kadar intikal eden ailenin torunlarý var mýdýr, kimlerdir bilinmiyor. Ama Abdi Paþa’nýn kardeþi Çolak Mustafa’dan bugüne kadar süregelen ailenin torunlarý Kaðýzman’ýn Keçivan ve Kýzýlveren köylerinde ikamet etmektedirler. Çolakoðullarý’ndan olup Kaðýzman dýþýnda çeþitli illerde yaþayan aile fertleri de vardýr.
Kaðýzman’da yaþayan Çolakoðullarý/Çolaklar ailesinin Abdi Paþa ve Ýshak Paþa ile olan akrabalýk baðlarýnýn yapýlacak olan yeni araþtýrmalar ýþýðýnda daha da aydýnlanacaðý kanaatindeyiz..
Kaynakça
l- a) Muhittin Yýlmaz, Cami hocasý -Þair. Merhum .) Mahmut Ulusoy, 1925 Kýzýlveren Köyü doðumlu olup Çolakoðullarý lakaplý sülaleye mensuptur. Mesuli mahlaslý halk þairidir.(Mahmut Ulusoy, dedelerinden birisinin Keçivan Kalesi’nde Bayraktarlýk yaptýðýný da belirtiyor fakat isim veremiyor.)
2- Alfebetik Okul Ansiklopedisi 7. Görsel Yayýnlar 1990 Sayfa:1845
3- Editör: Oktay Belli, Güneþin Doðduðu Yer: Doðubeyazýt Sempozyumu, 2004 Ýstanbul Sayfa 183
4- Ayný Eser, Doç.Dr. Mehmet Ýnbaþý’nýn Çýldýr Beylerbeyleri: 1.Ýshak Paþa ve II. Ýshak Paþa adlý yazýsýndan. S.196
YORUMLAR
Henüz yorum yapýlmamýþ.