Halkçılık, halkın devlet için değil, devletin halk için varolması demektir.Başka bir ifadeyle, “halkın halk tarafından, halk için idaresidir.
Halk, bir ülkede bir zaman içerisinde oturan, o ülkeyi vatan bilen çiftçiler, sanatkarlar, tüccarlar ve işçiler çeşitli meslek gruplarının meydana getirdiği insanların bütünüdür. Çiftçiler sanatkarlara, sanatkarların çiftçilere, çiftçilerin tüccara ve bunların hepsinin ötekine ve işçiye ihtiyacı olduğunu kim inkar edebilir? Türkiye Cumhuriyeti halkı, ayrı ayrı sınıflardan oluşmuş değil, fakat kişisel ve sosyal hayat için işbölümü itibariyle çeşitli mesleklere ayrılmış bir toplum olarak görmek, esas prensiplerindendir. Halkçılık, toplumsal grupların çatışmasını değil, meslek grupları’nın dayanışmasını öngörür.
Atatürk ilkelerinden halk, daha çok millet anlamında kullanılmıştır.
Halkçılık anlayışı, milli egemenliği esas alır yani demokrasiyi öngörür.Hiçbir aileye, zümreye ve sınıfa ayrıcalık tanınmaz.Türk toplumu bir eşitlik dengesi içindedir. Ayrıcalıklı bir sınıf bilinci yoktur ve olamaz.Halkın devlet yönetiminde söz sahibi olması, bu anlayışın bir sonucudur. Dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet ve siyasi görüş farkı gözetilmeksizin herkes kanunlar önünde eşittir.
Herkes, devlet hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir. Bütün ulus fertlerini ayrılık kabul etmeksizin ülkenin sahibi kabul edilir..
Atatürk’e göre, Türk Milleti’nin gerçek sahibi ve efendisi, gerçek üretici olan köylüdür.
Halkçılık, devletin halkına karşı görevlerini ortaya koyan bir ilkedir. Halkın kendi kendini yönetmesi özelliği ile Cumhuriyetçiliğin,Vatandaşın refahı ve mutluluğu için çalışma prensibiyle Milliyetçiliğin doğal bir sonucudur.
Halkçılık ilkesi halkın yararları gözetilerek yapılmıştır. Devletin vatandaşa, vatandaşın devlete karşı görev ve sorumluluklarını çağdaş ve insani şekilde düzenler.
Halkçılık ilkesine göre ülkemizde;ilkokuldan, üniversiteye kadar halka ücretsiz eğitim ve eğitimde fırsat eşitliği tanınmıştır.İhtiyacı olanlara devlet hastanelerinde ücretsiz sağlık hizmetleri verilmektedir.Ücretsiz kültür hizmeti de devletin ana görevlerinden biridir. Halkın ihtiyacı olan altyapı yatırımlarının tümü devlet tarafından yapılır.En ücra köylere kadar okul, sağlık ocağı, yol, elektrik, su ve sulama hizmetinin hiçbir çıkar gözetilmeksizin yapılan bir halkçılık ilkesi uygulaması olduğu bilinmelidir.
Halkçılık ilkesi doğrultusunda yapılan başlıca inkılaplar:
-TBMM’nin açılması,
-Cumhuriyetin İlanı,
-Kılık-Kıyafet Kanunu’nun Kabulü,
-Aşar Vergisinin kaldırılması,
-Medeni Kanun’un kabulü,
-Millet mektepleri ve Halkevlerinin açılması,
-Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi,
-Yeni Türk Harfleri’nin Kabulü,
-İlköğretimin zorunlu hale getirilmesi,
-Toplumda ayrıcalık belirten unvanların kaldırılması,
-Sosyal hizmet kurumları ve sağlık örgütlerinin kurulması (Çocuk Esirgeme Kurumu’nun, Devlet Hastanelerinin ve dispanserlerin açılması, Kızılay’ın güçlendirilmesi),
-Devlet Demir Yolları’nın kurulması,
-Soyadı Kanunun çıkarılması olarak özetlenebilir.