- 2264 Okunma
- 3 Yorum
- 0 Beğeni
ERCİŞİ'İ ETKİLEYEN VE YAŞANAN DEPREMLER
![Günün Yazısı](/yeni/img/ribbon.png)
Okuduğunuz yazı Günün Yazısı olarak seçilmiştir.
![ERCİŞİ'İ ETKİLEYEN VE YAŞANAN DEPREMLER](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/resimli_yazi/buyuk/100646.jpg)
ERCİŞ’İ ETKİLEYEN VE YAŞANAN DEPREMLER
Selahattin KOŞAR
Bilinen bir şey var ki, o da Erciş’te yaşanan 23 Ekim depremin ne ilk ne de son olacağıdır. Yapılacak tek şey binalarımızı sağlam yapıp, tedbirimizi alarak depremlere alışmaktır.
Tarihe baktığımız zaman Erciş’in birçok defalar depremlere maruz kaldığı, çok sayıda can kaybı verdiği ve zaman zaman da yıkıldığı, hatta bu yüzden yer değiştirdiği görülür. Van Gölü Havzası’ndaki yerleşim yerlerinde meydana gelen depremlere değinen eserlerden birinde, 1064 yılında Ahlat ve Diyarbakır bölgesinde büyük bir depremin meydana geldiği ve çok sayıda da insan kaybı olduğu anlatılır. Yine değişik başka kaynaklarda, 1111 yılında bölgede yıkıcı bir depremin yaşandığı, başta Ahlat olmak üzere Erciş, Adilcevaz, Van, Muş, Bitlis ve Siirt’te binlerce insan kaybı olduğu, hatta göl kıyısında ölmüş balıklardan yığınların oluştuğu anlatılır.
Yine başka bir kaynak, Van Gölü Havzası’nın 1246 yılında bir kez daha depremle sarsıldığını belirtir. Bu depremde yine binlerce insan kaybı olmuş, hatta Ahlat harabe bir şehir haline gelmiştir. 30 yıl sonra 1275/1276 yılında bir deprem daha yaşanır. Bu kez en çok yıkımın olduğu yer Erciş ve Ahlat’tır. Binlerce insan kaybı olur. 1441 yılında ise şiddetli bir patlama sonucu Nemrut Dağ’ının püskürmesiyle meydana gelen deprem ve artçılarla başta Ahlat olmak üzere Erciş, Bitlis ve Adilcevaz büyük hasar görmüş, 30 bin civarında insan kaybı olmuştur. 1581/1582 yılında bu kez Bitlis şiddetli bir şekilde sarsılır. Van Gölü havzasında bulunan yerleşim yerleri de bu depremden nasibini alarak harabeye döner. 7 Nisan 1646 tarihinde gece yarısı meydana gelen depremle Van’dan Hoşap Nehri’nin kuzeyine kadar olan bölge harabeye döner. Birçok cami, kilise yıkıldığı gibi binlerce can kaybı olur. Yine 8 Mart 1715 tarihinde şafak vakti meydana gelen deprem, Van Gölü kuzeyi ile doğusunda hasara yol açar. Bu deprem esnasında Van, Erciş ve civardaki köylerde birçok bina yıkıldığı gibi insan kaybı da olur.
1840 yılında yaşanan bir sarsıntı sonrasında Van Gölü suları yükselince eski Erciş’in bulunduğu kale ve civarı göl suları altında kalır. Erciş halkı burayı terk ederek başta Çelebibağı, Alkanat, Yukarı Çınarlı, Kasımbağı, Örene köyleri olmak üzere diğer yerleşim yerlerine, idare merkezi de Aganis denilen 15-20 hanelik bir köy olan bugünkü şehir merkezine taşınır. Daha sonra burası Erciş adını alır.
1871 yılından itibaren Van Gölü havzası küçük- büyük birçok depreme maruz kalmaya devam eder. 5 Mart 1871 tarihinde Van, 30 Nisan 1881 tarihinde Van- Bitlis, 5 Şubat 1891 tarihinde Erciş-Adilcevaz, 1896 yılında Van, 28 Nisan 1903 tarihinde Malazgirt-Patnos-Erciş- Adilcevaz gibi yerleşim yerlerinde depremler olur. Bu depremlerin sonucunda birçok insan kaybı olurken, birçok ev de harabeye dönüşür.
10 Eylül 1941 tarihinde ise merkez üssü Kocapınar Köyü olan bir deprem daha yaşanır Erciş’te. Büyüklüğü 5.9’dur. 194 kişinin öldüğü bu depremde, 600 bina hasar görür. Bu depremden 4 yıl sonra 29 Temmuz 1945 tarihinde merkez üssü Van yakınları olan 5.8 büyüklüğünde bir deprem daha olur ve 300 kişi hayatını kaybeder. 1000 konut da hasar görür. 24 Kasım 1976 tarihinde merkezi Çaldıran olan 7.5 büyüklüğünde bir deprem daha yaşanır. Bu tam bir felakettir. 3 bin 840 kişi ölür. Deprem Erciş’te de büyük şiddette hissedilir. Merkezde 1, köylerde de 31 can kaybı olur. İlçe merkezinde 771, köylerde ise 752 hasarlı bina tespit edilir. Bir yıl sonra Erciş, 5.1 büyüklüğünde bir depremle yeniden sallanır.
23 Ekim 2011 tarihinde Van-Erciş 7.2, 9 Kasım 2011 tarihinde de Van-Edremit 5.6 büyüklüğünde iki deprem daha yaşar. 23 Ekim günü Erciş’te 25 apartman, 2 otel ve 1 yurt binası yerle bir olurken, verilen bilgilere göre 514 kişi de hayatını kaybetti. Çok sayıda bina hasar gördü, insan yaralandı. Daha sonraki günlerde ağır hasarlı olan kamu binaları ile şahıs binalarının yıkımına başlandı. En son 24 Haziran 2012 tarihinde 5.0 büyüklüğünde merkez üssü Van Karagündüz Köyü olan bir deprem daha yaşandı.
7.2’lik depremin ardından artçılar hiç durmadı. Bu yüzden bir müddet kimse evine giremedi. İlk anda bir şaşkınlık, bir panik, cenazesi olanlar da büyük bir üzüntü ve çaresizlik vardı. Kurtarma ve sağlık ekipleri kısa sürede gelmişti. İlk gün Başbakan ve bazı Bakanlar, diğer günlerde de parti liderleri, bazı milletvekilleri ve Cumhurbaşkanımız Erciş’i ziyaret etti. Diğer illerden olduğu gibi çevre il ve ilçelerden de yardıma gelenler oldu. Kimisi ekmek getirdi, kimisi su… Geceler boyu enkazların başında ateş yakıldı. Herkes birbirini teselli etmeye çalışıyordu. Fidan gibi gençler bir anda can vermişti. Bir kafeden yarı beline kadar kiriş altında kalan ve ” Allah rızası için kurtarın beni!” diye bağıran bayandan tutun, kurtarılmayı bekleyen ve kolonların altına sıkışmış “Buradayım! Yardım edin!” diye seslenen birçok insanın feryadı halen zihinlerde yerini koruyor. Ya bebeğini korumak için onun üstüne yığılan anneye ne demeli?.. Bir can kurtarmak için can verenler, yolda arabasıyla geçerken yıkılan binanın enkazı altında kalanlar, arkadaşını görmek için oyun salonundayken depreme yakalananlar, misafirliğe gittiği evlerde depreme uğrayanlar… Bu verdiğim örnekler onlarca olaydan sadece birkaç örnekti. Vefat edenlerin bir kısmı ya kapı aralığında, ya merdiven boşluğunda ya da bir beton molozunun altında kalmıştı. Herkes ağlıyordu. Bütün enkaz başlarında aynı durum yaşandı. Kimsenin bir diğerinden haberi olmadı. Cenazeler önce hastane morguna, oradan Karayolları Erciş Şubesi’nde tahsis edilen cenaze yıkama yerlerine, oradan da mezarlıklara götürüldü.
Erciş’te bir kişi öldüğü zaman cenaze namazına kim olursa olsun yüzlerce kişi katılırken, depremde 3’er, 5’er gömülenlerin cenaze namazlarında cemaat sayısı 10’u ya geçti, ya geçmedi. Herkes kendi cenazesini kendisi gömdü. Her yere garip bir sessizlik hâkimdi. Hiç kimse başka bir kimseye başsağlığı dileyemiyordu. Çünkü herkes ya birbirinin akrabası ya da yakınıydı. Bu yüzden herkes bütün cenazeleri kendi cenazeleri gibi kabul etmiş, ona göre davranıyordu. En güzel tarafı da herkes birbirine daha sıkı sarılmış, birbirinin yardımına koşmuştu. Birkaç gün sonra binlerce insan Erciş ve Van’ı terk ederek ya akrabalarının yanına, ya sosyal tesislere, ya da ev kiralayarak yurdumuzun batısındaki değişik illere gittiler. Bugün için yavaş yavaş dönenler olsa da halen gelmekte tereddüt edenler var. Dileğimiz Erciş’in yeniden daha güzel bir şekilde imar edilmesi ve göç eden binlerce Ercişlinin yeniden geri dönmesidir. Aksi halde Erciş’in o eski güzel dokusu kaybolacaktır.
Depremden hemen sonra önce çadır kentler, sonra konteynır kentler, derken az sayıda da olsa prefabrik evler yapıldı. Bir süre sonra da TOKİ inşaatları başladı ve hızla devam etmektedir. İnşallah Erciş kısa zamanda imar edilir ve özlenen güzel Erciş yeniden ortaya çıkar.
Anlatılacak, yazılacak ve ders alınacak o kadar değişik konu çıktı ki ortaya, günlerce yazılsa bitmez. Gelen yardımlardan, binalarda kullanılan malzemelere kadar her birisi ayrı ayrı tartışılacak konulardır. Ama yerimiz kısıtlı, bu yazıda bu kadar olsun. Van ve Erciş depreminde vefat eden tüm kardeşlerimize, gençlerimize, gelinlerimize, bebelerimize, anne ve babalara, öğretmenlerimize Allah’tan rahmet, halen hastanelerde tedavi gören hastalarımıza da acil şifalar diliyorum.
YORUMLAR
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/120856.gif)
Van’daki Acımız
Nazar mı değdi şu Erciş’e Van’a
Dağıldı yuvamız döndük virana
Selam olsun bizden Anadolu’ya
Çaresiz perişan kaldık burada
Minnetimiz yoktur mala servete
Yeter ki muhtaç olmayalım namerde
Dileriz ki başınıza gelmeye
Evsiz barksız yuvasız kaldık burada
Beş nüfus bir aile kuru çadırda
Kimisi kundakta kimisi kucakta
Yaşlı ana baba yatıyor hasta
Aç sefil perişan donduk burada
Gülmek bize hayal imiş düş imiş
Soğuktur çadırlar yavrum üşümüş
Milletimiz derde derman imiş
Anadolu ya hayran olduk burada
Öğretmenimiz öldü bilmem nereli
Bilgi kaynağımız ilim sahibi
Yıkıldı binası çalmıyor zili
Okulsuz kitapsız kaldık burada
Muhabirler gelmişti acımızı
Haber verip halka beyan etmeye
Kader mi demeli kurban vermeye
Habersiz ucarsız kaldık burada
Biliriz ki gene aynı olacak
Birileri çıkıp nutuk atacak
Sardık yaraları tamam diyecek
Çok duyduk bu lafı kanmayız daha
Acımız hala tazedir
Yüreğinin sesi daim olsun dilerim
![Selahattin Koşar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/128837.gif)
Selahattin Koşar
![Selahattin Koşar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/128837.gif)
Selahattin Koşar
![(Samim)](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/114053.gif)
(Samim)
![Selahattin Koşar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/128837.gif)
Selahattin Koşar
![avatar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/41251.gif)
Güzel bir yazıydı seçkimizi de, sizi de kutlarım
ve
inanın her parmak arası terlik giydiğim zaman aklıma Van Depremi gelir.
Belki diyeceksiniz ki "parmak arası terlikle Van Depremi'nin" ne ilgisi var. Kar, kış zamanı onca insan depremde yardım beklerken, büyük şehirlerden yollanan kolilerden parmak arası terlik çıkarsa, biz de buradan öğrenirsek anlarsınız ne ilgisi olduğunu yazarım. O gün, bugündür aram pek iyi değil kendileriyle. Ne zaman elime gelseler, portmentoya geri gidiyorlar.
Bir de şu fotoğrafta gördüğünüz resimler... Çok tanıdık geliyor, sanki ikizleri de 1999 Marmara Depremi kalıntılarının kalıntıları. İnanın halâ mevcut. Biz kendilerinden kaçtıkça onlar sırıtıp duruyor. Deprem sonrası bilseniz bedavadan ucuza satılırken, şimdi yanlarına yaklaşılmayan paralara bile satılmıyorlar. Güçlendirme bile yapılmadan iskambil kağıtları gibi sıralanmış, içlerinden birisinin önceliğini bekliyor diğeri.
Artık alıştık.
5.2 lik deprem de yerimizden bile kıpırdamaz olduk. Çay içiyorduk, herkes birbirine baktı. Kimseden ses çıkmayınca...
- kaç şeker
- benim çayıma biraz dem koyar mısın, deprem döktü de.
- tamam canım.
Kutlarım.
![Selahattin Koşar](https://i.edebiyatdefteri.com/resim/ufak/128837.gif)