Soyut, bir soyutlamanın neticesi ortaya çıkan şeydir. Zihnin bir varlığı veya bir şeyi, gerçekte onunla birleşmiş halde bulunan diğer niteliklerini bir yana bırakarak, sadece bir niteliğini kavraması olayıdır. Yani zihnin, nesne ile ilgili nitelikleri nesneden ayırarak kavramasıdır. Bir kağıdın şeklini, ağırlığın vb. hesaba katmadan beyazlığını düşünebilirim. Bu durumda beyazlık soyuttur. Aynı şekilde elimde elma varsa, o elmanın kokusunu, rengini, ağırlığını, şeklini aynı anda kavrarım. Somut fikir, bir şeyin niteliklerinin birlikte kavranışıdır. Elmanın sadece rengini bütün diğer niteliklerinden ayrı olarak düşündüğümde ise soyut düşünmüş olurum.
Somut terim, öznenin bir niteliğini gösteren ve özneyle bir bütün oluşturan terimdir. Örneğin, "nazik", "bilgin", "yuvarlak" kelimeleri ismi tamlayan sıfatlardır. "Nazik hanım", "bilgin adam", "yuvarlak masa" gibi. İsme bağlanan (tamlayan) bu sıfatlar somuttur ve somut terim adını alır. Nazik kelimesine göre "nezaket", bilgin kelimesine göre "bilim", yuvarlak kelimesine göre "yuvarlaklık" kelimeleri ise soyuttur.
Somut ve soyut terimlerden bahsettiğimiz gibi, soyut ve somut fikirlerden, imajlardan, hayallerden de bahsedebiliriz. Soyut üslup, somut nesneleri, manzaraları, somut kahramanları tasvir etmekten ziyade, fikirleri ifade eden üsluptur. Aritmetikte kullanılan sayılar soyuttur. Ancak sayılar bir varlığa bağlı olarak kullanıldığında somut olur. "Üç", "on, "yüz" sayıları soyuttur. Ancak "üç elma", "on koyun", "yüz kitap" somuttur.
Psikoloji ve mantık bilimine göre her şey gerek dış0 gerek iç tecrübelerimiz içinde yer alıyor, bir veri ortaya koyuyor ve idrak ediliyorsa somuttur. Örneğin bir olgu gerek maddi ve gerek ruhi se sosyal olsun somuttur. Buna karşılık matematiksel veriler soyuttur. Soyut, tümeldir. Belli bir anda bilinç ile algılanan ruhi bir olgu da somuttur. çünkü tikel ve hakikidir.
Düşünce, genel olarak üç yolla soyutlamaya ulaşır:
1. Gerçeği genelleştirir
2. Gerçeği analiz eder, ayırır, ayrıştırır
3. Gerçeği tekrar inşa eder, kurar.
Duyularımızla algılayabildiğimiz şeylere somut diyoruz. Bunun sonucunda da insan somut, insanlık ise soyuttur diyoruz. Dil, bir soyutlama aracıdır. Kelimeler, ancak gösterdiği varlığın nitelikleri açısından değerlendirildiğinde soyut ve somut diye ikiye ayrılabilir.