DERS ALINACAK EDEBÎ VE TARİHİ BİR MEKTUP
YAHYA AKSOY
“…Ben bir Sovyet şairiyim, etiyle ,caniyle, kaniyle yaşamakta olan bir insanım. İpini çekince oynıyan bir kukla değilim….” Andrê Voznessenski
“ Muhterem Zimianie Yoldaş ;
Bir hafta var ki mütemadi bir şantaj, tahribat ve kargaşalık atmosferi içinde yaşıyorum.
New York’ta bir Sovyet şairine tahsis edilmiş olan festival gecesine iştirak için Amerika ‘ya seyahatimin uygun olamayacağı “ Yazarlar Birliği “ tarafından bana 18 Haziranda resmen bildirildi. Bu kararın ne gibi akıbetler doğuracağı hakkında “Birlik İdaresini” ikaz ettim.
Reklâmları yapılmış, biletleri satılmış olan bu geceyi, başka tarihe ertelemek mümkün değildi. Birliğin bu husustaki kararının yersiz olduğu hakkındaki şahsî kanaatime rağmen , Amerika ‘ya gelemiyeceğime dair New York’a bir telgraf gönderdim.
Hay Allah bu suarenin belâsını versin !
Haydi, ayın 26 sına kadar her şey olumlu giderken bu tarihten sonra da fikirlerin birdenbire değiştiğini bir tarafa bırakalım! Asıl tahammül edilemeyecek olan şey, bu hadiseyi saran yalan dolan ve prensipsizliktir. Ben çalışıyorum. Birliğin faaliyetlerine iştirak ediyorum. Tiyatroya gidiyorum. Beni yabancı yazarları davet etmeye mecbur ediyorlar. Bir de öğreniyorum ki Yazarlar <Birliği üç günden beri ağır hasta olduğumu gazetecilere bildirmiş.
Tabiî Birlik idaresi ne yapacağını herkesten iyi bilirse de hiç olmazsa bu husutan beni de haberdar edemez miydi ? Bundan daha çirkin bir budalalık olamaz. Bu, en iptidaî insan haysiyetiyle alay etmektir.
Ben bir Sovyet şairiyim. Etiyle ,caniyle,kaniyle yaşamakta olan bir insanım. İpini çekince oynıyan bir kukla değilim.
Ben neden Sovyet hükümetinin şair Voznessenki’ ye Amerika ‘daki festivale gitme müsaade verdiğini ve seyahat yasağının kaldırılmış olduğunu, vize verildiğini ve işin sadece bir uçak bileti almaya kaldığını radyo haberlerinden öğreneyim? Halbuki aynı zamanda Birlik bana bu seyahat yapılmayacak, biz zaten hasta olduğunuza dair “cevap verdi “ demiştir.
Buna göre bana bir noktada, el aleme bütün noktalarda yalan söylenmektedir. Şimdi benim durumum nedir? Adamlara ne cevap vereyim? Bütün bunlar olup biterken Birlik ilgililerinden hiç kimse beni çağırıp vaziyeti izah etmemiş, hiç değilse Amerika’ya gidemememin resmi ifade şeklini bana bildirmemiştir; neden ? Bence mesele baştan aşağı bir blöften ibarettir. Bazan hasta olduğum, bazan biletimi geç aldığım, bazan da yakında hareket edeceğim tevatürü çıkarılırken herkes suare tarihinin çoktan geçtiğini bilmektedir.
Bu hadisede söz konusu olan, benim değil, Sovyet edebiyatının mukadderatı, haysiyeti, dünya çapındaki prestijidir. Ne zamana kadar kendi kendimizi böyle pisliklere ve süprüntülere boğacağız? Ne zamana kadar böyle usuller, Yazarlar Birliğinde geçer akçe olacaktır?
Görülüyor ki Birlik İdaresi, yazarları insan yerine koymamaktadır. Yalan dolanla işleri savuşturmak öteden beri mutatdır. Arkadaşlarımdan bir çokları böyle muamelelere maruz kalmışlardır. Mektuplarımız elimize geçmemekte, bazan da bunlara bizim yerimize başkaları tarafından cevap yazılmaktadır.
Her renge giren kaba ve terbiyes,z bir Bûkelemûn! Her tarafta yalan, yalan, yalan… utanmazlık ve yalan !, Bu adamlarla beraber aynı birlikte bulunmaktan hicap duyuyorum.
Bu mektubu da işte bunun için adı “ PRAVDA-HAKİKAT “ olan gazetenize yazıyorum. Andre VOZNESSENSKİ “ 1
Edebî ve tarihî mektuplar insanlığı aydınlatan en değerli belgeler olarak dünya kültür mirası içinde yer alırlar. Bu tarihi mektuptan herkes nasibini almalıdır.
(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ KÜLTÜR YAYINI BÜTÜN DÜNYA DERGİSİ-HAZİRAN 2026)
-------------------------------------------------------------------------
1- Burhan FELEK-Hadisler Arasında FELEK, Bir Rus Yazarının Mektubu – Cumhuriyet- Bu mektup tabiî Pravda gazetesinde çıkmamıştır. Ben “Le Monde” gazetesinin 11 Ağustos 1967 tarihli nüshasından iktibas ettim. Rusya’nın pek parlak şair ve yazarlarından bir Voznessenski vardı. Rusya ‘da ve dışarıda eserleri büyük rağbet görmüştür. “Bir Kahraman Yüreği” adındaki 1966 da yazdığı son derlemelerinden birkaç yüz bin nüsha satılıvermiştir…
2- 1940 ile 4 Kasım 1982 arasında Cumhuriyet ve Milliyet gazetelerinde 40 yıl süreyle her pazar bir mizah yazısı yazma ayrıcalığı da kendisine aittir. 1948-52 ve 1959- 4 Kasım 1982 yılları arasında 26 yıl Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkanlığı yaptı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin 1974 yılındaki Genel Kurulu’nda en kıdemli köşe yazarı oluşunu ifade eden “Şeyhülmuharririn “ unvanı verildi. Bu unvan 1975 yılında toplanan 2. Basın Kurultayı ve dünyada hiç ara vermeksizin profesyonel olarak gazetecilik mesleğini en uzun sürdüren kişi olması nedeniyle Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) tarafından da onaylandı.