Bazen tek bir cümle takılır aklına. Gün bitmiştir, eve gelmişsindir, belki her şey yolundadır ama o cümle hâlâ oradadır. “Keşke bunu böyle söylemeseydim.”
Ne kadar uğraşsan da zihnin o anı bırakmak istemez. Sürekli geri dönersin. İşte o an, rüminasyonun içindesindir.

Otobüste camdan dışarı bakarken, mutfakta elinde bir bardakla öylece dururken ya da gece uyumaya çalışırken aynı sahne tekrar eder. Zihnin, sanki biraz daha düşünürsen her şey düzelecekmiş gibi davranır. Ama düzelmez. Sadece sen daha da yorulursun.

Bir konuşma gelir aklına. O an kendini tam anlatamadığını düşünürsün. Belki susmuşsundur, belki de yanlış anlaşılmışsındır. Karşı taraf çoktan yoluna devam etmiştir ama sen hâlâ o konuşmanın içindesindir. “Biraz daha cesur olsaydım”, “Keşke o an sesimi çıkarsaydım” dersin. Bu düşünceler, yavaş yavaş seni senden şüphe ettirmeye başlar.

En zoru da şudur: Kimse bilmez bunu. Dışarıdan bakıldığında her şey normal görünür. Güldüğün olur, sohbet edersin, günlük işlerini yaparsın. Ama içinde durmadan konuşan bir ses vardır. “Abartıyorsun” dersin kendine. Oysa abartmıyorsundur. Sadece zihnin durmaya ihtiyaç duyuyordur.

Bazen bu düşünceler en çok yorulduğun zaman gelir. Gün uzun geçmiştir, bedenin yorgundur. Zihin de fırsat bulur. Eski pişmanlıklar, yarım kalmış cümleler, söylenmeyen sözler birer birer ortaya çıkar. Aslında geçmiş değil seni zorlayan; bugünkü yorgunluğundur. Ama zihin bunu ayırt edemez.

Şunu bilmek iyi gelir: Bu düşünceler sana düşman değil. Zihnin, seni korumaya çalışırken biraz fazla ileri gidiyordur sadece. Belki durman gerektiğini söylüyordur. Belki de kendine daha nazik davranmanı istiyordur. Ama her gelen düşünceye kapılmak zorunda değilsin.

Bazen kendine tek bir soru sorman yeterlidir: “Bunu şu an düşünmek bana iyi geliyor mu?” Cevap hayırsa, o düşünceyi zorla kovman da gerekmez. Orada olduğunu fark etmen yeterlidir. Gelir ve geçer.

Belki de kendine yapabileceğin en insani şey, her şeyi çözemeyeceğini kabul etmektir. Bazı cümleler eksik kalabilir. Bazı anlar düzelmeden geçmişte kalabilir. Sen yine de yoluna devam edebilirsin.


Dipçe: Rüminasyon, psikoloji ve psikiyatri literatüründe, kişinin olumsuz düşüncelerini, duygularını ya da yaşantılarını tekrarlayıcı, istem dışı ve döngüsel biçimde zihninde çevirmesi durumunu ifade eder.
Bu süreç, çözüm üretmeye yönelik değildir; aksine zihinsel yükü ve duygusal sıkıntıyı artırır.